mikudagur 19. januar 1955síða 2

Nr. 8 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Nýttár við ongum bardaga Tá ið 1946 er undantikið, hevur mannaættin í tey seinastu 25 árini ikki byrjað eitt nýtt ár uttan bardaga onkunstaðni í heim- inum — íkki skaldan bardaga<, men blóðugan bardaga. Bardag- arnir eru endaðir. Ikki allir við friði; men tó við vápnahvíld, sum kann leiða til frið. Tað hevur gingið stødugt framá hetta seinasta árið. Aftaná vápnahvíldina í Koreu kom vápnahvíldin i Indokina, Nýggj stríð kyknaðu upp í Suður- og Millumameriku; men har varð eldsløkkingur aftur beinan vegin. Stríðsspurningar, ið hava staðið við í mong ár, eru greiddir í ollum góðum; stríðið um persisku oljuna, um Suez, um Tunis, um Triest er endað í farna árinum. Berlinfundurin. Við årsbyrjan 1954 hittust stórveld- ini til fundar um Tyskland, Aðalmálið var at sameina Eystur- og Vesturtýsk- land, útskriva val, skipa stjórn, síðan taka upp friðartingingar, enda herset- ingina og geva landinum frælsið aftur. Eingin semja fekst í lag. Russisku sjónarmiðini ødrumegin og amerikon- sku, bretsku og fronsku hinumegin vóru ikki til at sameina. Einasta úrslit av fundinum var, at partarnir samd: ust um at halda ein fund í Geneve hin 26. apríl. Viðgerast skuldu viðurskif- ini í Fjareystri. Indokina. Tá ið vápnahvíldin í Korea fekst í lag á sumri 1953, varð avgjørt at hald- a politiskan fund, har endaligi friður- in í Koreu, eins og stríðið í Indokina skuldu viðgerast. Á hesum fundi lut tóku U.S.A. retland, Frakland, Sovjet- samveldið, Kina, umboðsmenn fyri teir stríðandi partarnar í Indokina.. Um Koreu var eingin semja. Áðrenn Gene- ve-fundin harðnaði stríðið í Indokina. Kommunaistaálopini gjørdust øgilig, og fyri Frakkar var tad ein dyggur smeitur, tå id teir 13.000 hermenninir, ið var; høvdu fjallaskansan Dien Bien Phu, hin 8. mai kringseting — máttu lúta fyri teimum 30.000 num. Aftaná hetta versnaði stødan í —aftanå 56 daga kommunistisku álopsmonnu- stórum. Í byrjanini av juni fall Laniel- stjórnin í Fraklandi. Mendés-France. Nú er tað, at hitt kendasta navnið i 1954heimspolitikki kemur fram, Navn- liga Mendés-France, ið skipar franksa stjórn hin 18. juli. Hann sigur beinan vegin, at um honum ikki hevur eydn- 20. juli, leggur hann starvið frá sær. — Vápnahvíldin i Indokina varð und: irskrivað 20. juli (kl. 3.55) og kom í gildi 27. juli. 8 ára bardagar í Indo- kina vóru at enda. Vietnam skuldi lut- ast í tveir partar. Um tvey ár skuldi val verða hildið og landið aftur sam- eint. Næsta tak hansara var Tunis. 31, juli fleyg hann til Tunis við ymiskum re formætlanum og tilboði um sjálvstýri. Beinan vegin fekk landið sína fyrstu frælsu stjórn. Í Marokko gekst ikki so væl, men franska tjóðtingið viðmætli politikki hansara. 3 stríðsspurningar loystir. 27.juli varð gjørdur sáttmáli millum Bretland og Egyptaland um Suez-økid. Innan 20 mánaðir skuldi allir bretskir hermenn verða heimsendir. Tó skulu Bretar hava loyvi at herseta Suez-økid av nýggjum, um Týrkíið ella lond í arabisku ligaini verða álopin. Í august endaði stríðið um persisku oljuna, Sáttmálin sigur, at 5 ameri- konsk, 1 enskt, 1 franskt og 1 hol- landskt oljufelag skulu stovna 2 olju- feløg, ið skulu útvinna og selja pers: isku oljuna. 5. oktober samdust Ítalia og Jugo- slavia um at gera enda á Trieststríð- num. Italia fekk byin Triest, meðan Jugolslavia fekk lendið kring um býin. Fyrr á árinum — hin 9. august — var Jugoslavia við at gera verndarsáttmála millum Jugoslavia, Grikkaland og Týr- kíið. Vesturtýskland upp í Atlantssamgong: una. Fyrst í august legði Mendés-France til »Europu-herin«, Hetta galt viðurskifti í tjóðtinginum broytingaruppskot ast at fáa frið í lag í Indokina innan | í samband við upptøkuna av Vestur- | SkipafelagiO Føroyar Telefon 1225 Térshavn — FÆRØSK MARGARINE VITA No 1 VITAMINISERET FÆRØSKT PRODUKT FINT PRODUKT tysklandi, Uppskotid fall; men stutt aft- aná komu partarnir ásamt um eina nýggja skipan. Á fundi í London frå 28. sept. til 2. okt. varð semja millum tey 9 luttakandi londini um, at eisini Vesturtyskland og Italia komu við í Bruxelles-sáttmálan, Ongland skyldaði seg til at halda 4 divisiónir á fastland: inum til 1998. Nýggjar samráðingar skuldu fara fram um Saar, Vesturtýsk“ land skuldi uppí Atlantssamgonguna og skylda seg til ikki at nýta valdsmegi fyri at sameina Týskland og USA skuldi endurnýggja síni lyfti, ið givin vóru í samband við Europuherin. Hett- a góðkendi franksa tjóðtingið í miðj- um oktober, 23. oktober endaðu fundir í Paris: har ymiskir sáttmálar vórðu gjordir: ein um fransk-týska semju um Saar, ein um at enda hersetingina av Vesturtýsklandi og geva landinum full sjálvræði. ein um upptøku av Vestur: týsklandi í Atlantssamgonguna og end- aliga níggjulandasáttmálin um >Vest- ureuropeiska verndarsambandið<. Parisarsáttmálarnir vórðu 23. des. ratifiseraðir av ltaliu. Verri gekk í franska tjóðtinginum; har vórðu teir fyrst vrakaðir, men seinni — hin 30. des. — vann Mendés France, og sátt- málarnir vórðu viðtiknir. SEATO 8. des, undirskrivaðu USA, Bret land, Frakland, Australia, New Zea- land, Pakistan, Siam og Filippinurnar (SEATO) galdandi fyri Suðureysturasiu og Laos, í Manilla verndarsáttmála Cambodia og Sudur-Vietnam, Seinni varð gjørdur verndarsáttmáli millum USA og Chiang Kai-shek-stjórnina á Formosa. Kina varð gjørdur sáttmáli, hvareftir Russ- Millum Sovjetsamveldid og 19. januar 1955 ar skulu rýma úr Port Arthur seinast 31. mai 1955 og handa Kinverjum henda kenda skansa. Langar ferðir. Chou En-lai, forsætis og uttanríkis- ráðharrin í Kina, var við á Geneve fundinum, Á heimferðini vitjaði hann forseta Indialands, Nehru, sum aftur seinni vitjaði Kina, Í august vitjaði bretskir arbeiðarapolitikkarar vid Att- lee á odda Moskva og Peking. Í de sember vitjaði jugoslaviski president- urin Tito Indiu og Burma, og síðsta dag í farna ári fór aðalskrivari Sam- eindu tjóða til Peking at samráðast við kommunistastjórnina um frigering av amerikonsku flogmonnunum, ið vórðu dømdir til mong ára fangilsi fyri njós ning. Danska fiskiveiðan. Danski Chr. Christiansen sigur frá, at fiskiveiðan í 1954 var 352 milj. kg. Hetta er 21 milj. kg meira enn í 1953. Meðalprís- fiskimálaráðharrin urin fyri fisk landaður í donskum havnum var 1,11 kr. fyri kg, og í út- lendskum havnum 1.79 kr. móti 1.66 kr. í 1953. Virðið av útfluttum fiski var 225 milj. kr. móti 203 milj. kr. í 1953. Út- flutningsnøgdin var 128,1 milj. kg móti 128,7 milj. kg í 1953. Í 1954 forlistu 19 fiskifør og 17 fiskimenn umkomust. Leygardagin 22. í h. verða vígd í Hvalbiar kirkju frågv Kamma Søren- sen, hárfríðka, og Emil Vang, bilfør- ari, bæði úr Hvalbæ. N ýtt reiðaravirki Við hesum loyvi eg mær at siga frá, at eg ætli byrja virki sum korresponderandi reiðari við egnum kantóri, um nóg nógv skip melda seg. Vit kunnu gera alt arbeiði fyri tygum, til dømis eisini bók- hald (rakstrar- og fíggjarroknskap), manningaravrokningar, og kunnu óheftir útvega bíligastu útgerð og selja veiðuna til bestu prísir. Jú fleiri skip, ið melda seg til okkara (tað kunna vera menn ella felog við einum ella fleiri skipum), tess bíligari verður allur rakstur. Vit eru eisini til hjálpar, tá menn ella feløg. byrja nýggj til- tek, til dømis keypa trolarar ella fyrireika útróður í Grøn- landi. Vit gera alt arbeiði við besta kunnleika til øll foroysk vinnulívsviðurskifti. At strangt álítandi arbeiði verður gjørt fyri hvørt skip, hvørt felag, hvønn mann, vit fáa við at gera, verður fullt garant- erað á tann hátt, at statsautoriserað grannskoðarafelag verð- ur knýtt til virki okkara. Fyribils kantór: Tórsgeta 11 — tlf. 2366. NIELS MORTENSEN