leygardagur 12. februar 1955síða 4

UI 7? FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR 12. fedruar 1955 fS. ENE VISIND | 20 trilliónir atomir í 1 mg av salti. Um ein leggur 10 milj. atomir enda í enda, verður longdin einans I mm. — Leggur ein í staðin fyri einans atm kjarnir fara 100 milliardir til somu longd, Atomirnar í einum lítlum jarn- petti skuldi rokkið fleiri milj. ferðir kring um jørdina, Í einum túsinda- parti av einum grammi av vanligum borðsalti eru 20.000.000.000.000.000. 000 (20 milliónir billiómir ella 2 trilli- ónir) atomir. Og so kann kjarnan í einum atomi sammetast við eina flugu í einari dómkirkju. Í mun til kraftina, ið heldur jørdina og planetirnar í fast: ari legu, er tann kraftin, ið heldur a tomkjarnunar í fastari legu 10.000. 000.000.000.000.000-000.000.000,000 000.000 (10 trilliónir trilliónir) ferðir sterkari enn tyngdarkraftin. Tessvegna må atomspreingjan eisini vera egilig- Ýr SINNISSJÚKUR LÆKNAST »Ugeskrift for Læger« sigur frá, at professarar vid sinnissjúkrahospitalið í Aarhus nú hava funnið heilivág móti maniodepressivum psykosum. Heili- vågur er saltini av frumevninum lithi um. Áður hava hesir sjúklingar fingið elektrosjokkviðgerðir. Manio-depres: siv psykosa er vanlig sinnissjúka. Und- ir depressiónini er sjúklingur inni- gyrdur og í ringum lag, meðan hann í tí manisku løtuni er ovurfegin og kann gera alt. Í teirri stuttu royndartíðini higartil eru 50 pst. av teimum við gjørdu annaðhvort heilt røsk ella í góð um batnaði. x KAKAO | Vesturafrikanska kakao-kanningar stoðin sigur frå eini virussjúku, ið legs; á treini. Fyri at forða hesum ed 5 ma | | FYRI MENN Allir teir donsku skjúrtufabrikantar- nir eru vorðnir samdir um at góðsku- merkja teirra verur. — Men: vaski- reglurnar skulu haldast! Merkingin váttar: at tilfarið er gott. Tað má ikki tødna meira enn 2 pst. og at innlegg í man- sjettum og flippum er slíkt, at flippan situr eins væl aftaná vask. Sagt verd- ur týðuliga hvorjum tilfarið er úr: t. d. 100 pst. bummull, 50 pst ull og 50 pst. ull ella orlon. Treytin fyri at góðskan er samsvar- andi merkingina er, at tær ávístu vask- ireglurnar verða hildnar. Merkingin váttar, at seymingin er góð og stinglongdin hin rætta, at knapparnir sita, sum teir skulu, og at teirra formur og litur tolir bæði vask og strúking. Merkingin umfatar allar støddir og príshæddir. —.-- STJÓRIN Tað er ikki altíð lætt at vera stjóri. Her eru nøkur dømi: Er hann ungur, veit hann einki. Er hann eldri, er hann ein gamal toskur. Drekkur hann brennivín, er hann al: koholistur. Er hann fráhaldsmaður, er hann ikki rættur maður. Gongur hann í kirkju, er hann skin- helligur. Ger hann tað ikki, er hann heiðin. Talar hann við arbeiðsfólkið, er hann ein reypari, Talar hann ikki við tey, pínist hann av stoltleika. mugu trøini brennast. Í 1953 var ka kaoframleiðslan 800.000 tons. Síðan tá er forbrúkið munandi vaksið; men í 1054 var framleiðslan bert 750.000 tons orsakað av sjåkuni, Hetta rakar medisinframleiðsluna, tå kakao bæði verður nýtt gil salvu og tablettir. *x GULL OG URAN Seinastu árini hava 23 stórar gull- minur í Suðurafrika vunnið egiligan pening upp á uram, ið er at finna í reiðiliga stórum negdum í gullavlop: inum. Nýggjar uranverksmidur eru bygdar. Inntil 1962 hava Ongland og USA einkarrætt til sudurafrikanska ur anið. Tað er loyndarmål hvussu stór framleiðslan er. x KREFT AV LITTILFARI Nyliga hevdi tyska littilfara-nevnd- in fund, Har varð lagdur fram ein langur listi yvir littilfar, id ikki má nýtast í matvøruidnadinum, tå ið tað er prógvað, at tey eru orsøk til kreft. Eitt endaligt bann fyri allan heimin verður ætlandi viðtikið á einum al heims kreftfundi í Sao Paolo í juli. Svenskur hermaður var innkallaður til hertænastu í Visby. Hann royndi at sleppa frá og segði seg hava ring eygu. Varð tí sendur til eygnalæknan. ið síð- an royndi sjón hansara- Les niðara raðið her, segði lækn- in. — Hvat fyri rað? spurdi hermað: urin. Her á talvuni, sjálvandi! Hverjari talvu? — Talvuni her á vegginum! — Hverjum veggi? Hann fekk fríseðil beinan vegin — vegna starblindni sjálvandi. Tað kom honum illa við, tá hann um kveldið í biografinum rakti við, at hann var komin at sita undir liðina á læknanum. Hvussu skuldi hann sleppa burtur úr hesum? — Hann otaði seg spakuliga at læknanum og segði: — Orsaka, lækni er hetta bussurin til Visby? på Jóhann hevði koyrt læknanum ein vogn av torvi. Læknin var kendur fyri sítt ógvisliga harðsinni. Jóhann setti seg innar í bíðirúmið. — Næsti, ýldi læknin. Jóhan tók húgvuna av og segði: — Ja, eg skuldi ... — Lat teg úr, rópti læknin. — Jamen, eg skuldi bara -.. — Lat teg úr sigi eg! Har var einki at gera. Jóhann mátti aftur um eitt teppi, og stutta letu aft- aná stóð hann spilnakin framman fyri læknanum. — Ná, hvat er tað so, spyr læknin. — Eg skuldi bara spyrja, hvat id tygum ætlaði at gera við torvið? + Presturin vid deknin: — f dag skulu tygum ganga vid talvuni, áðrenn prædikuna. Ég ætli mær navnliga at tosa um sparsemi ! på — Nå, hava glaseyguni hjålpt nak- að? Síggja tygum framvegis svartar Hyggur hann eftir arbeiðinum, er hann njósnari. Ger hann tað ikki, er hann líkasælur. Lætt er tað ikki! 100 pst. nyttu fær ein úr rakisaåpu num við at skrælla pappírið burtur drýpa hann niður í vatn, og síðan festa hann oman á ta nýggju sápuna- MILLUM UNGFÓLK Ág d Tey giftu seg, ti tey væntaðu eitt barn. Tað er jú eisini ein máti at oyða - lívið uppá — hver hevur sín. Tey væntaðu eitt barn — tað er menniskj- ansligt, og so giftu tey seg og oyði- løgdu tilveruna fyri hverjum ødrum - og fyri barninum - tað er 6menniskj ansligt. Hann er lærari, og tey hava ov mikið av peningi. Hon er hyldlig, lívs- frísk, og ágviliga eginkær. Hann er góðsintur, heldur smæðin. Hon hevði alt, ið eini kvinnu tervar, fyri at freist- a ein mann. Gamli Adam gav honum ikki frið, tá ið hann sá hana, og tað var synd at siga, at hon hevði nakað ímóti tí. Og so — — ikki sannheit — — meira nýtist okkum ikki at skriva. Hóast hann var góðvarin, tolin, frið- samur — ja, eitt góðdýr at sálini — so koyrdi hann seg fastan. Tó, eitt vistu blettir fyri eygunum ? — Ja, men nú síggi eg teir nógv týðiligari. + Tá ið amerikanski milliónerurin Da- vid Farkley var deyður, vísti tað seg, at hann hevði testamenterað 200.000 dollars til umsitingina av kirkjugarði- num í heimbýi sínum, tó við teirri treyt, at myndugleikarnir skjótast gjørligt keyptu honum eitt gravstað á mánanum og jarðaðu hann har. *x At taka åt tenn er einki óvanligt nú á døgum. Við hjálp av góðum evnum og amboðum gerst hetta pínuleyst. Maðurin var komin at sita í stóli- num, men í somu løtu sum læknin tók tonnina fekk hann ein dyggan sting í afturpartin og helt fyri: — Á dekan, handa hevði langar røtur! Tað visti seg, at hann sat á eini teknistift. Menniskju og meiningar — UM MÁL Um vit gjørdu eitt sindur fyri at kul- tivera okkara úttalu, vildi danskt ikki verið eitt so andstyggiligt og ófatiligt tungumál, sum alt Europa flennir at, og ein noyddist ikki at sagt, sum onkur í miklum kæti onkuntíð hevur sagt: at tá ið ein hittir so fáar Danskarar í helviti, er tað ikki av tí, at teir góðu gerningarnir eru so nógv fleiri enn teir ringu, men afturímóti er orsekin tann, at teir verða riknir útaftur, tí sjálvt fanin fatar ikki, hvat teir siga. (Bo Grønbech í »Danske Magasin«) nn SAGT UM MUSIKK: Luther segði: — Næst eftir teologiini er eingin hægri list til enn musikkurin, tí hann uggar menniskjuna og ger hana lætta og glaða í huganum- Shakespeare: — Ofta hevur trolldómsveldi én ans gjørt ilt til gott. Ibsen: — Sangurin er okkara felags »sfer: tey — — kjøtid, kjøtid, tað er skroyp- uligt — útum hetta høvdu tey einki til avlops yvir fyri hverjum eðrum — og so giftu tey seg, og stutt aftaná gjørd- ist hon honum átrúgv; tað legði hann ikki stórvegis í. Hann vil eisini finna sær eina lítla vinkonu, men hann er meira kravmikil enn konan, ið slættis einki krevur — haraftrat er hann smæðin og ikki ein av teim, ið troðkar seg fram, Hon avger alt, líka frá morg undrekka til gestirnar — hann letur bara standa til. Hon hóskar ikki til hansara, hon er ikki hansara nummar, hví so øsa seg upp; hann heldur seg beinleidis ikki hava rætt til tað. Gamli Adam valdi fyri hann, tey giftu seg og liva nú í lógformiligum hjúnarbandi — men tit ungu, hjúnarbond valdast — ansið eftir Adami — — — filmur JEPPI Á FJALLINUM kemur nú ætlandi sum litfilmur. Ame- rikumenn bjóða stórpening fyri hann til sjónvarpið. Filmurin kemur at kosta 400.000 kr. Jeppi verður Osvald Hel- muth, Ib Schonberg hevur játtað at leika Jákup Skómakari og roynt verður at fáa Poul Reumert at leika barónur. Nýggjur norskur filmur >Burtur síð an mánadagin er á veg. Franska skaldið Francois Mauriac skrivað manuskript til nýggjan film: »Hitt livandi breydid«, ið handlar um religión og kærleika. Tað vórðu gjørdir 150 filmir í Italiu í fjor. Teir flestu nyttaðu einki; men tann 150'undi: »Napolitansk gull« er vorðin tiltikin góður. Australia hevur ikki gjørt seg gald- andi á filmsøkinum; men nú er ætlan- in at gera eitt enskt Hollywood har í landinum, ið er so javnlikt Californiu. at ein kann rokna við at kunna halda áfram við upptøkunum uttan steðg, or: sakað av ringum veðni. Svenski státurin nýtir 2 kendar filmir, tå ið farið verður undir hin stóra bardaga móti rúsdrekka komandi heyst. Tað eru danski filmurin >Cafe Paradis« við Ib Schønberg sum hev- udsleikara og >Burturspiltir dagar« við Ray Milland. Hin besta søgan, ið kom inn til kapping >Felag lygnaranna< var henda — Abbi mín hevði eina klokku, ið var so gomul, at skuggin av penduli- num hevði slitið hol á bróstið aftan- fyri pendulin. — 10 SPURNINGAR 1. Hvat kykt livir stytst? 2. Hvussu eitur plantan HOYLÚS á donskum ? 3. Hver hevur skrivað FØROYSK PLANTUNØVN? 4. Hvussu eitur GEBYR á føroysk- um? FØROYSK 5. Hvør hevur skrivad POSTORD? 6. Hvussu gamalur er H. C. Hansen, statsministari ? 7. Hvør liggur eystari SKARVANES ella HVITANES? 8. Hvussu nógv fólk búgva i Norð- oyum ? }. Hvussu stórt er eitt SÁTULENDI ? 10. Hvussu eitur hovuðsstaður MADA- GASKARS? (Svar aðrastaðni í blaðnum.) ———— ax. Tað at syngja er at vera. Beethoven: — Eg lati aftur eyguni í sálarligari vissu um, at eg havi lagt eftir meg ein streym av ljósi á jarðini.