leygardagur 19. mars 1955síða 2

NR. 12 Andlig menning - Eitt neyðugt lið í fólkaheim- inum Føroyar, stavnhaldi javn- adarmanna, er andliga menningin, Men hvussu er statt við fólka- bøkasøvnum. Lítið hoyrist um hetta mál: um peningajáttanir, bókakeyp, békasøvn o. s. fr. Stødugt verður klagað inn á ungdómin. Men her eiga tey eldru at hyggja um seg sjálvan. Er lesi- hugurin lítil og illa statt við bóka- søvnum, mugu teir studningsveit- andi myndugleikarnir og kommun- urnar taka hina tungu ábyrgdina. Hvat hava teir gjørt fyri at fáa eitt bókasavn sum ein miðdepil í bygdini? Er nekur hóskandi hús- rúmd? Eru nakrar bøkur og har slíkar eru: eru tær hugvekj- andi? Og hvat er annars gjørt fyri at vekja áhugan fyri hesum menn- ingartåtti? Tað er ofta tvørligt við húsa- rúmdini; men aloftast man eitt hóskandi stað vera at finna, so tey mest átroðkandi krøvini kunnu verða greidd. Tað er hin rætta uppfatanin og viljin, ið tað fyrst og fremst ræður um. Hetta er ein aðaltáttur í teirri sosialistisku arbeidarastevnuni. Tað ræður um at opna bókaheimin eisini fyri fjøldina. Keypsorka henn- ara røkkur ikki so langt, at hon kann ogna sær nóg mikið av fogr- um og fakligum bókmentum. Tað ber til at fáa í lag lesiringar; men sjáldan hevur hin arbeiðandi mað- urin avlopspening til hetta enda- mål; fólkabókaseyn má tí verða loysunnarorðið. Kommunur, felog og onnur áhug- aði mugu syrgja fyri at vit á hes- um eki altíð eru í samljóð við tíðarinnar krøv. Kunnleikarhugurin má vekjast, fyrst og fremst millum ungdómin. Folkabékasøvnini mugu vera í tílíkum skili, at tey í sær | sjálvum hava eina orkumikla al- dráttrarmegi, ið hugtekur bæði yngri og eidri. Vit mugu fáa lesi- stovur við bókmentum, tíðarritum og eðrum. Tær mugu standa opn- ar fyri kunnleikartystandi ungdómi. Tað er tann áhugi, ein kann vekja og tann andi, ein kann skapa um hetta upplýsingararbeiði, ið hevur so mikið at siga. Her er tað tey eldru og tey, ið ábyrgdina hava, ið mugu kenna sína skyldu og leggja alt til rættis fyri teirri andligu menningini, ið meira er átroðkandi í dag enn nakrantíð áður. Hetta er ein spurningur, ið | røkkur øllum teimum arbeiðandi. | Eisini tey skulu eiga fullgóða at- | komu til upplýsing og andliga | menning. Fyri at fremja og loysa | hetta alfólkaliga mál eiga oll at fylkjast um sosialistiska stavnhaldið : Fólkaheimið Føroyar! „Dansk-færosk kulturfond hevur í um- búnað at geva út storverk um Føroyar. Fyristoðumaður verður Chr. Matras, professari. Ovåtiadar frása.nir vilja halda, at henda bókverkagerðin kemur | at kosta einar 200,000 kt i FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Lanternur Båtatangar Bensintangar Grytur Ketlar Vit hava annars alt sum skipinum krevst til matgerð og borðreiðing — eisini SHELL-gass. P-F. MARIA POULSEN & CO. TELF. 2000 — 2001 Tórshavn. Tórsgeta 10 SALT Allir, ið ynskja seteplir til várs, væl at senda ordrarnar inn sum skjótast antin til Foroya Búnaðar- felag ella til undirritaða. Eplini verða av slagnum Up-to-Date og væntuliga eisini Majestic ella Craigs Defiance. Viðmerkið á ordrunum, um setin skal vera brokk-immum. so skjótt frostið í Danmark er av. Eplini eru vaksin undir umsjón av Statens Plantetilsyn og hava Setin verður í Føroyum, sertifikat fyri spirievni. LANDSHANDILIN v/ R. RASMUSSEN EF EPE rr Realkreditstovnurin. Vit endurprenta her eitt brot úr rødu P. M. Dams á ríkisdegi, tá málið um Realkreditstovnin var fyri: I erkendelse af situationens alvor og af, at det i allerhøjeste grad ville være nødvendigt, at færingerne stod forberedt og klar til straks efter krigens ophør at gå i gang med fornyelsen og moderniseringen af vor fiskerflåde,udarbejdede det fær. socialdemokrati allerede i 1943 en plan til modernisering, fornyelse og rationalisering af vort erhvervsliv, til forny- diesel- herunder en femårsplan else af vor fiskerflåde med trawlere, større skonnerter og lang- linefartøjer. De til gennemførelsen love af uden af denne plan nødvendige blev udarbejdet med bistand som jeg, amtmand Hilbert, at gá nogen andens ære for nær, anser for at være en af de aller- dygtigste embedsmænd, Færøerne har haft, uden hvis dygtighed man Skipaútgerð (IBIZA) Telegr.-adr. NORTHSALT, Tveroyri. | NORTH ATLANTIC SALT CO. eteplir. biðjast vinaliga gera so Máltr. 1385. Allir hesir lutir og fleiri eru gjørdir á verkstað okkara. | Styðjið føroyskt | — virki! Telgr.-adr.: Blikk å goymslu. Tlf, 24 & 111. | ville have klaret krigens som man næppe vanskeligheder så godt, gjorde. På Færøerne fandtes der den- gang tilstrækkelige midler til at gennemføre denne måske i sin art første allround nationaløkonomiske plan i Norden eller på denne side af skilielinien mellem øst og vest. Man var også enig om nødvendig- heden af en omlægning af vort er- hvervsliv, hvad angik for- nyelsen og moderniseringen af vort fiskerierhverv, var ikke i stand til at acceptere den af os ikke den midlerne skulle særlig men man foreslåede vej, særlig måde, på hvilken tilvejebringes. Man fandt den for drastisk. Men skibene skulle anskaffes, Man gik så den, som en taler ud- trykte sig, liberalistiske vej. Man sagde: såfremt en fisker, en sam- menslutning eller skibsreder selv kunne skaffe nogle penge som A ff ff [ff A — AE = ——iøinin— 19. MARS 1955 egenkapital og få bankernes tilsagn om et førsteprioritetslån, skulle den under krigen oprettede erhvervslaanejond yde andenpriori- tetslán. Dette førte til et planløst og vilkårligt indkøb af gamle, brugte skibe, som det i de aller- flesta tilfælde kostede store summer at gøre i stand. Det kan i denne forbindelse være interessant at bemærke, at man i 1944 i Island blev enig om et forslag til fornyelse af Islands fiskerflåde, der i sin idé og struk- tur nøje svarede til det af det færøske socialdemokrati fremsatte forslag. Der kan ikke siges andet, end at det er noget mistrøstigt at sammenligne den vej, som islæn- dingene gik, med den vej, som man på Færøerne fulgte, Vi fik vel skibene, men ikke som islændingene nye og hypermoderne, som vi havde dromt om, men skibe, som man i England, Danmark og andre steder ville af med. Man kan med rette sige, at det var forfærdeligt, at vore under krigen opsparede midler skulle an- vendes på en irrationel måde. Men eftersom de forslag, som jeg gjorde mig til talsmand for, ikke kunne vinde flertal, mente jeg og mit parti, at vi på grund af den fortvivlede mangel på skibe sub- sidært måtte gå den såkaldte li- beralistiske vej og lade alle få frit slag til at anskaffe sig de far- tøjer, de havde lyst til og økono- misk kunne magte med førsteprio- ritetsbanklån og andenprioritetslån fra den færøske erhvervslånefond. Og sandheden tro må det siges, at skibenes anskaffelse ikke bare løste beskæftigelsesspørgsmålet de første år efter krigen, men for de fleste skibes vedkommende var driften også rentabel og overskudsgivende, sålænge fiskepriserne holdt sig og prisen på udrustningsartiklerne som fiskegrejer og andet ikke røg op i skyerne. Framhaid. så LO 538,440 limir. Meginfelag norsku arbeidaranna — Landsorganisasjonen — hevur økt limatal sitt å hvørjum åri sidan 1926. Undantikin eru tó kríggsárini, tá limatalið snøgt sagt minkaði niður í null. Limatalið er nu 538,440. Hetta er ein øking uppá 8,500 limir í 1954 og 22.800 síðan 1952. '/s limunum eru kvinnur og !'4 tænastamenn. Í alt eru 5.121 felog í meginfelogunum. Storstu felogini eru: Jern- á Metallarbeideri. við 57.713 limum, Bygningsindustriarbeiderf. við 55.845, Kommuneforbundet vid 49,738 og Sjømannsforbundet við 41.374 limum. Øll hesi 5.121 felogini eru kol- lektivir limir í norska javnadar- flokkinum. Soleiðis er vorðið, har arbeiðurar standa fakliga og politiskt fylktir. av allir So var tað brúðgómurin, ið spurdi um tað skuldi vera eitt friðabrúdleyp, ella um manna hennara skuldi vera við.