leygardagur 27. august 1955síða 3

27. AUG. i955 SOSIALURIN Utgevari ; FØROYA JAVNADARFLOKKUR Bladstj.: Villi Sørensen. Box 76. PRENTSMIDJAN Å HEYGSBREYT TELF. 1820 SOSIALURIN Fødingardagar. Í dag 27. aug.: Samuel Jacob lsaksen, Klakksvík, 60 og Z. Brimnes, Eiði, $5 ár. 28. aug.: Marie Funding, Funn- ing, 90 og Samuline Joensen, Klakks- vík 81. 29. aug.: Jacob Joensen, Húsum, 84 31. aug.: Jógvan Nolsøe, Tver- oyri, 71. 1. septbr.: aldsund 60. 2. septbr.: Heinine Lassen, Klakks- vik, 78. Marie Joensen, Har- Framleiðslukostnaðurin í mun til endaliga søluprisin. Hvi er so torført hjá arbeidarum og fiskimonnum at fåa inntøkurnar at røkka til? Midalkostnadurin av lønarbeidi- num er tað minstamark í løn, t. v. s. tann nøgdin av lívsneyðsyni, id er neydug fyri at halda arbeid- aran å livi sum arbeidara. Hetta gildur bædi teir, id arbeida å landi og teir, id arbeiða á sjónum. Løn- in verður ikki mett eftir trongd, men í ellum forum hildin so lág sum gjørligt fyri at privatspeku- lanturin skal hava mest meguligan vinning upp á tann, ið ger arbeiðið og tær maskinurnar, ið neyðugar eru í framleiðsluni. Men hin vegin er umráðandi at selja veruna so dýra sum gjørligt. Næsta stig er, at veran skal selj- ast gjøgnum agent ella heilsolu- mann, men í flestu forum skulu teir, ið rekja samferðsluna hava teirra vinning. Fer veran umborð á fluttningsskip, skal skipaeigarin av veruni hava vinning upp á kostnaðin av skipinum eins og vinning upp á hvønn mann av skipsmanníngini. Veran dýrkar. Heilsolumaðurin skal hava sín vinning upp á veruna og hartil vinning upp á hvenn mann, ið handfara skal veruna. Seinast verður veran latin smá- selumanninum í hendi, so eisini hann fær nakrar krónur til vinn- ings, bæði upp á veruna og tey, ið flýggja skulu veruna út. Kost- prísurin er nú ofta vorðin fleiri ferðir framleiðsluprísin, men heldur ikki hetta er nóg mikið. Til fíggjan av verukeypum skulu hesir stovnar ofta hava banklán til okurrentu — alt saman privatspekulatiónir. Eisini landið .. vil hava sín part burtur av. Vit koma tá til okur- tollin, ið hver smáborgari má gjalda í dýrum dómum. Alt hetta peningaliga oyðslu- semi, og alla ta dýrkanina, ið stendst av, at ein hópur av fólki til púrt onga nyttu, men fyri stór- pening skulu handfara hesi heldur enn at gera produk- skal keyp- an Voru, tivt, skapandi arbeiði, arin gjalda. Fyri tey, ið sita í góðum korum, tey við teimum stóru lenunum, tey, ið fødd eru til peningapungin ella á annan hátt eru komin til stórinntekur, hevur ovurprísurin einki at siga. Tey hava ráð til at lata burtur tí peningi, tey hava um hendi. av ofta lættvunna | } Men arbeiðarin, ið av fyrstan tíð var við til at framleiða vør- una, er heilt ødrvisi stillaður. Hann fekk løn sína — rættari sagt und- irløn sina — metta eftir framteiðslu- kostnadinum, og ikki eftir kost- nadinum aftaná at ein hópur av stovnum høvdu útnytta og pint pening burtur úr somu veru. Hesa veru, ið hann møguliga kundi keypt fyri eina timaløn um ikki ein riðil av ymiskum speku- lantum var komin upp í millum, noyðist hann nú at keypa fyri fleiri timalønir, men hverja tima- løn, ið hann letur út yvir ta fyrstu, letur hann til hesi mongu millum- fólkini á leiðini hjá veruni út til keyparans. Hesi eru óproduktiv, og tessvegna má onkur undirhalda tey og sjálvandi verða tað tey, ið gera hitt produktiva, skapandi, frem- leiðandi arbeiðið. Tá ið vit nevndu, at arbeiðarin må lata fleiri tímalenir fyri tað, hvers veruliga virði bert var ein timaløn, so stendur hetta eisini í samband við hitt veruliga peninga- virðið. Hjá teimum arbeiðandi — eins og hjá teimum við teimum stóru inntøkunum er tað soleiðis vorðið, at fyri hverja krónu tey fáa í løn, fáa tey langt frá fyri 1 krónu afturímóti virði í vorum. Nei, tær afturhaldandi kreftur- mar, ið ráða fyri borgum hava í stórum skert keypivirðið í peningi- num, Hetta hava teir gjørt við tvinnanda tolllógum. Hina fyrstu fingu vit í 1951, tá ið sambands- menn og fólkaflokksmenn åløgdu 1 miljón kr. í tolli, ið kom at skerja keypivirðið av 6000 kr. (húshalds- kostnaðnum) við 900 kr. Seinni hava tjóðveldismenn saman við hinum afturhaldinum álagt 1,2 milj. kr. aftrat í tolli. Sostatt er keypi- kraftin skerd annað slíkt. Virðið í hvørjari kr., ið vunnin verður, er sostatt skerd ein triðing. Tí er tað, at livilikindini eru so vánalig hjá so mongum, og tí hava mong heimini so torført við at fáa end- arnar at rokka saman. Vit kunnu eisini nevna fiskimannin, ið sanni- liga ikki bert fekk keypikraftina í tí hartvunna peninginum skerda við hesum báðum tolllógunum. Nei, teir fingu aftrat hesum lønina bein- leiðis skerda við 150 kr. um mån- FØROYA BANKI (Stovnaður 1906) P-F. Høvudsskrivstova : TORSHAVN Tlf. 1350 Suduroyar deild opin leygardag - Renta av innskoti vid uppsøgn uppå 3 månadar 4 pst. p. a. Bankin er opin 10—12 og 14—16 NR. 33 Suduroyar deild : TRONGISVÅGI Tlf, 32 Leygardag 10—12 kl. 10—12 og 13—15 - 10—12 og 13—14 PRENTSMIDJAN FÆRØSK MARGARINE . Vita FÆRØSKT PRODUKT TORSHAVN | AVRIKAR ALT PRENTINGARARBEIÐI TELF. 1820 Á HEYGSBREYT. | NO | VITAMINISERET FINT PRODUKT aðin eftir uppskoti frá stjórn fiski- mannafelagsins til landsstýrið. Hetta sama uppskot varð seinni av fíggj- arnevndini (Erl. Paturssyni, H. v. Høgadalså, Djóna í Geil, Richard Long, Andr. Djurhuus og Iversen — javnaðarmenn einsamallir mót- mæltu) lagt fyri tingið og samtykt. Stutt sagt: hitt arbeiðandi fólkið í Føroyum verður ongatíð at kunna njóta eina ríka og trygga tilveru her á landið so leingi afturhaldið og lívsstuðlar kapitalismunnar sam- bandið, fólkaflokkurin og tjóðveldið ráða fyri borgum. Teir hava til 100 pst. prógva, at teir eru storstu fíggindar teirra arbeiðandi. SØM. Satt demokrati Í vesturheimi hava vit demokrati- fólkaræði. T. v. s. at vit kunnu skriva og tala sum vit vilja, hava frælsi at velja o. s. fr. Hetta eru alt saman rættindi av ovurstórum týdningi — rættindi, ið arbeiðara- rørslan, sosialisman hava vunnið. Vissuliga bardust kapitalistarnir av grimd ímóti hesum rættindum, tí í somu løtu sum hin arbeiðandi fjøldin slapp at siga sína hugsan og frítt at velja var vandi fyri teirra einræði og peningaligu valds- megi. Men einki kundi forða hes- um vilja fólksins. Tey fyrstu demokratisku rættind- ini vóru vunnin. Nú royna kapitalistablød og aðrir propagandastovnar- kring um allan heimin at billa fólki inn, at hetta er veruligt demokrati. Men so er ikki. Hetta hevur einki við satt og veruligt demokrati at gera. Fyrr enn hvert mannsbarn eisini hevur økonomiskt demokrati, verð- ur orðið demokrati ikki annað enn kapitalistiskt orðabrask, einkisig- andi og innantómt. Fyrr enn hvor maður vinnur tað, I ið neyðugt er til lívsíns uppihald, fyrr enn gomul, sjúk og treingj- andi kunna liva trotaleyst, fyrr enn hvort barn her á landi kann sekja sær allan tann lærdóm, tað hevur hug, fyrr enn hver húsmóður hev- ur ríkiligt at taka av og hevur fult sjálvstýri í kovanum, kunnu vit | ikki tala um fult demokrati. Men | hagar er langt á mål og ivaleyst verður málið ikki vunnið uttan langan og harðan bardaga. Men málið verður vunnið. Sjálvt hin sterkasta og mest harðrenda kapitalisma kann ikki forða fyri hesum. Søgan vísir okkum leiðina, og hesi náttúrligu gongdini kann eingin valdsmegi steðga. Søga mannaættarinnar er henda: Fyrst høvdu vit hitt ursosialist- iska samfelagið, síðan kom hitt feudala, harnæst hitt kapitalist- iska, sum nú rillar samstundis sum hitt nýmótans sosialistiska er vid at spretta fram. Hvort av hes- tíðarskeiðinum um enn ójavnt — hava hildið sær í ár- | hundraðir. Hitt kapitalistiska er stytts. Hetta stendur i samband vid upplysningin, id hevur gjørt snar- framstig seinastu øldina. Ti fær tad | stytts livilikindi, og ti verður so- | sialisman og harvið hitt sosialist- iska fólkaheimið ein veruleiki skjótari enn ein kundi hugsað. VE ——| | Keypið LITFAGRA - MÁLING tá fáa tygum eina og pengarnir verða í um góða veru, landinum. 183 TELEFON: (heima: 2003).