leygardagur 17. september 1955síða 2

NR. 36 SOSIALURIN Føroyskt útvarp |Ja, vissuliga vil hon. Fg las i onkrum blad ein dagin, at landsstyrismadur harra Mitens var farin at fregnast eftir einum útvarpi, ið hóskaði til okkara her í Feroyum. Hetta útvarp skuldi kunna heyrast — tonk — um alt Foroya land, og kanska eitt sindur longur. Tað er nú alt gott og væl, sjálvt um tað hevði verið gott, um út- varp okkara hoyrdist væl í granna- londunum — tå ið vit nú, kanska, skulu hava eitt tílíkt. Men eitt útvarp kostar ikki ein- ans teir pengar, tað verður keypt fyri. Hin dagligi raksturin av ein- um tílíkum er ikki bíligur. Og her kann tí væntast, at árligt gjald verður kravt av hvorjum radiotóli, ið nýtt verður her á landi. Hetta man heldur einki vera at siga til, um hetta gjald er rímiligt. Og tá eg sigi rímiligt, so meini eg, at tað ikki eigur at vera hægri enn van- ligt er í øðrum londum, t. d. Dan- mark. Vit lata jú so ovurhonds nógvan pening til logtingið, tá vit keypa radio. Tollurin er so høgur. Tað má tí vera rímiligt, um hitt árliga gjaldið ikki verður so hegt. At reka radiostød er ikki bíligt, um útvarpið skal hava nakað virði, og heldur ikki er tað lætt í longd- ini at fáa til vega athugavert til- far at varpa út á føroyskum, so fámentir vit eru. Verður roknað við at vinna munandi við útlend- skum lýsingum, so hugsi eg, teir rokna galið. Keypiøkid er ov lítið til, at slíkt kann loysa seg fyri teir, ið lýsa. Eftir er so hitt árliga gjaldið sum einasta munandi innteka. Latið tað ikki verða ov hegt, tit góðu menn! Lurtari. Er nakað galið? Saltfiskaprísásetingarneyndin hev- ur ikki gjørt so fá mistekini, síðan hon tók við — og iva- leyst hava hesi mistøk ofta verið fiskimonnum at dyggum meini. — Fiskimenn, ið hava fyrsta flokks kunnleika um hesi brek, hava kært sína neyð, men ilt tykir vera at koma teimum til livs. Eitt dømi er fiskurin, id veiddur verður eystanfyri. Tá ið fiskurin fer upp úr skip- inum er mátið fyri tosk 22 tumm- ar, men so hvert sum fiskurin fer tvørturum landingarvektina, verður hann skildur av nýggjum. Tá gild- ur annað mát. Nógv av tí fiskinum ið fiskimenn hava avreitt sum millumfisk, verður nú til tosk — alt omanfyri 19 tummar. At her er nakað galið, og at her ivaleyst er talan um dýrmettan miss fyri okkum fiskimenn er eing- in ivi um. Tað fer lítið at bera til at krevja nakað av reiðarunum, tá ið vit fáa alt annað enn rætt- vísa viðferð av okkara egnu. Fiskimaður. „Men íkki bert hevur hetta bóklærda fólkið verið búgvið at taka landið; heldur hevur tað eisini stappað foroysku tjóðina við vónloysi, sum verður tungt at rísta av okkum aftur. Tað er ikki at siga menn illar fyri, at teir verða vónbrotnir, táið hin bókliga lærdi ungdómurin royndist so herviliga illa, sum seinastu åratiggjur — serstakliga — hava sýnt“. Hetta er úrdrag úr grein í >14. sept.« — grein av sama slag, ið staðið hevur dagliga í blaðnum heilt síðan tað á fyrsta sinni sá dagsins ljós. Henda sama greinin vil óivað koma at ganga aftur í teigum blaðsins, so leingi tí verður lív lagað. Orðaljoðið broytist eitt lítið sindur fyri hvenn dag. Fólk kenna hana, fólk eru leidd av at lesa hana, og fólk trúgva henni ikki. Heldur bondsk- liga tikið til, heldur tú. Nei! Tað er soleiðis! Tað er bert ein ásann- an, og ikki ein reingjan av veru- leikanum. Teir, ið greinina skriva, vita tað eisini. Hitler segði eina- ferð í sínum vælmaktsdøgum: Tað er bert at endurtaka eina lygn nóg ofta, so trúgva fólk henni at end- anum. Ljúgva so hesir menn fyri fólki — og við vilja? Ja, tí mált við vanliga fínum máti er hetta ein av teimum stóru lívsly g'n- unum. Tað, sum henda lívslygnin er grundað á, er loysingin. Men eingin má fara villur í tí, at tað at vera loysingurin, er óærligt. Nei, slættis ikki. Tað er ein rein, greið og ærlig staða. Ja. teir, ið vóru loysingarmenn undan okkara núverandi loysingarmonnum, vóru enntá so frumærligir, at teir bein- leiðis søgdu: Loysing krevur mikl- an pening. Vit orka ikki at bera alt, ið einum nýmótans samfelagi krevur. Vit skulu tí bert hava tað, ið vit eru mentir at bera. — Hetta kann tykjast veikt, men ærligari og greiðari kann tað ikki sigast. Men ein lívslygn er tað nú kortini: tí í politiska lívinum er alt, ið íkki miðar ímóti støðugt hækkaudi livi- líkingum hjá fólkinum, ein lívs- lygn. Okkara núverandi loysingarmenn eru nógv ødrvisi. Teir vita fullvæl, at í dag vil fólkið venda sær burt- ur frá ollum, ið á nakran hátt vil skerja 'livilíkindini. Tey hava eitt- ans ynski og eittans krav: at liva — og liva sum tað sømir seg ein- um mentaðum fólki í einum nú- tíðar samfelagi. Vit hava havt nóg mikið av botnleysari nationalismu. Vit hava havt nóg mikið av yna- tionalum« politikkarum, ið livdu stórt, sótu í tryggum sessum og dugdu at draga at sær sjálvum, men sum stóðu málleysir og orku- hugsjónarleysir, tá ið tað av sonn- um galt um at beta um korini hjá fólkinum. Vit hava eisini havt ov mikið av politikkarum, sum við »nationalum« málageipi hava vill- leitt fólkið, og sum hava nýtt »na- tionalismuna« sum eitt skálkaskjól fyri egið gagn at frernja. Men teir eru avdúkaðir, standa í dag spil- (Úr 14. sept.). tæna sam- naknir, orkuleysir — bandinum við lív og sál. Men hvat hevur fólkið vunnið? Sjálvt ikki hin gløggasti rokni- meistarin verður at finna fram so mikið sum eitt tveyoyra av sonn- um vinningi, ið fall í lut fólksins av tí »ovurnationala« dansinum um gullkálvin. Alt hetta vita okkara núverandi loysingarmenn, og ikki eru teir slíkir tápulingar, at teir fara at endurtaka hesa somu villleidingar- læruna. Nei, tá eru tær paradis- isku lovprisingarnar av øllum ti, id ognast skal hesum illa farna fólki, tå ið loysingin er framd, ein heilt annar kostur. Teir geva ti tey allra fagrastu lyfti um alt hitt besta og mætasta, dýrmetta og framburðarmikla, ið ognast skal hesum fólki, ið her býr. Hesi ovur- føgru lyfti skulu so tæna sum skálkaskjól fyri num: loysingini. Men øll tey, ið duga at hugsa eitt lítið sindur, og sum nýta hesa hugsunnargávuna til nærri kann- ingar av teimum veruligu umstød- unum, verða skjótt meinkunnug við, at hetta ikki er annað enn veingjaleys hugflog og mikil lívs- lygn. Fólkið veit og kennir, hvat tað eigur og hevur at liva av. Tað hevur einki ov mikið, tíansheldur tann stórpening at lata av, ið hvort mansbarn verður at mergsúgvast eftir, tá ið vit — alt á einum sinni — skulu til at gjalda landshúsar- haldsútreiðslurnar einsamallir. Livi- líkindini eru í dag skerd at ytsta marki, eingin tolir sterri skerjan og allra minst fleiri ferðir meira skatt og meira toll, enn vit gjalda í dag. Ein loysing í dag vildi tí eyðsæð dripið sjálva lívsvónina hjá hinum einstaka og harvið sjálva sjálv- bjargingarhugsjónina, sum undir sambandinum og fólkaflokkinum — við miklum stuðuli frá tjóðveldis- monnum — hevur fingið ein so dyggan smeit. Sjálvstýrispolitikkur, ið ikki samstundis byggir á støðugt betri og hækkandi lívslíkindi hjá fólkinum, vil heldur brádrepa enn menna og skunda undir hina mid- vísu sjálvbjargingarhugsjónina og harvið tað sjálvræðið, ið altíð vil verða ein nátturlig og óumgongilig fylgjaav sjálvari lívsmenningini í | fólkinum. Eitt illavorðið vápn, ið tæna | skal loysingini, eigur eisini at verða nevnt. Hetta vápnið er hitt vanvirðisliga danskarahatrið, ið | loysingarmenn so dúgliga kynda | undir. Teim allraflestu tænir tað til umberingar: at tey vita ikki, hvat tey gera. Niðurlagið er hitt høvudsendamåli- e i | | Í t | i | | | | 17. SEPT. 1955 sama; føroyskir arbeiðarar, fiski- menn, starvsfólk skulu hata teirra donsku starvsbreður, ja, Feroya fólk skal hata hitt danska fólkið, føroyska tjóðin hina donsku tjóð- ina. Alt saman orsakað av einari einsamallari í so máta vanskepl- aðari mannasál, ið er boðberi fyri tjóðarhatri samstundis sum allur "heimurin tråar og leitar eftir broð- ralagi, vinskapi og kærleika menn- iskjunnar ímillum. Best hevur Erl. Patursson sagt sína hugsan, tá ið hann yvir fyri einum donskum blaðmanni málbar seg soleiðis: Ég hati alt, sum er danskt, — eg hati allar Danskarar. Vit vita ikki, men man søgan og heimurin kenna eitt einasta domi av hesum slagi? Tá id menn dúgliga prædika um vónloysi, ið valdar, so gloyma teir tó altíð aðaltáttin. Alt stendur og fellur við tí eina: hvørji eru tey líkindi, id samfelagið bjóðar sínum borgarum at liva undir? Vit kenna øll, hvat undanfarnir politikkarar hava bjóðað fólkinum: trældóm i einum kapitalistiskum samfelagið. Vit kenna, hvat tjóðveldið, sam- bandið og fólkaflokkurin bjóða fólkinum: trældóm í einum kapita- listiskum samfelagið. Longri koma vit ikki við hesum flokkum. Hesi samfelagsskipanini er illa livandi undir. Vit mugu kollvelta hana — og sum skjótast, og frá botninum av, Vit mugu byrja á einum nýggj- um grundarlagið, um hesum fólki skal vera unnað lív í egnum landi — hinum sosialistiska. Tað er bert eitt, ið hittt arbeiðandi fólki leing- ist og tráar eftir: FÓLKAHEIMINUM FØROYAR polit. Den fås M — af : fjere størrelser, á í stuen. VALDEMAR LUTZEN Telf. 1020 Ki Thorshavn.