leygardagur 17. september 1955síða 3

17. SEPT. 1958 SOSIALURIN Utgevari: FØROYA JAVNADARFLOKKUR Bladstj.: Villi Sorensen. Box 76. PRENTSMIÐJAN Á HEYGSBREYT TELF. 1820 Hitt einasta sanna virðið. Arbeiði er keldan til alt virði, tí eigur alt úrslitið av arbeiðinum at koma teimum, ið arbeiða, til góðar. Í tí núverandi samfelaginum verður hin privati ognarrætturin til framleiðsluamboðini (jørd, grund- økir, verksmiðjur, maskinur, skip, samferðslu o. s. fr.) stoðugt í sterri mát tað amboðið, ið kapitalista- stætturin ein lítil minniluti av borgarum samfelagsins — nýtir til at ogna sær úrslitið av arbeiði mænnaættarinnar. Vald yvirklassans framleiðsluamboðunum ferir við sær politiskt ófrælsi, sosialan ójavna, ósemju millum tjóðirnar og skapar vesældóm fyri samfelag- sins arbeiðandi og framleiðandi íbúgvar. Fjøldin av fólkinum verður gjørd til ognarleysar lønarbeidarar, og hin øgiligi tekniski framburðurin, id av røttum åttu at komid øllum yvir borgarum samfelagsins til góðar, trýstir í stødugt størri mát hin stóra meiralutan, ikki bert teir veruligu lønarbeidararnar, men eis- ini hin partin av tí arbeiðandi fólkinum, inn undir vald og eyð- ræning peningavaldsins. Henda samfelagsskipanin — ka- pitalisman forðar øllum rætt- vísum byti av úrsliti samfelagsar- beiðssins, alir fram plánleysa fram- leiðslu, hvarvið øgilig virði fara fyri skeyti, skapar kreppur og ar- beiðsloysi, spjaðir samfelagið og økir stigvist um stættarmunin, sum endaliga orsakar stødugt vaksandi stættarstríði millum tey múgvandi og tey ognarleysu. Tí krevja og berjast javnaðarmenn fyri eini heilt nýggjari samfelagsskipan teirri sosialistisku. Út frá hesum grundsjónarmiðjum er tað mið og mál javnaðarmanna at savna allan arbeiðarastættin í ein stættarsterkan sosialistiskan ar- beiðaraflokk, at taka ræðið í land- inum, at taka av hin órættvísa ka- pitalistiska ognarrættin, at gera samfelagið til sosialistiska felags- og fólkaogn og at samskipa, menna og upplýsa hina arbeiðandi fjøld- ina til at yvirtaka og leiða fram- leiðsluna í tí sosialistiska samfelag- num. Fyri at fremja tænir felagsskapur teirra arbeiðandi á tí økonomiska og politiska øk- hesi endamál SOSIALURIN Rættvisiskrøv sosialistanna: Lóg og rættur eins fyri øll — bæði fátæk og múgvandi. Fandilsmonopol Dimmalættingar í lógarmálum má takast av. Ókeypis rættargongd fyri oll. land byggjast<, skrivað oman- »ViO lóg skal stendur so vakurt fyri inngongdina til dómhúsið í Havn. Hetta ljóðar frálíkt, ein kennir á sær ein vissan tryggleika av at liva í okkara sokallaða »de- mokratiska« samfelagi, har lóg og rættur er eins fyri øll. Men hetta, sum alt annað í tí kapitalistiska »demokratiska« sam- felagnum, hevur bert litid og einki av veruleika aftanfyri. Sannleikin er tann, at á pappirinum kann lóg og rættur tykjast at vera fyri øll, men í roynd og veru er tað heilt øOrvisi. Í fyrsta umfari eru lógirnar í tí kapitalistiska samfelagnum soleiðis smíðaðar, at tær ikki bjóða hini stóru fjøldini av fólkinum nakra sanna og fullkomna vernd og tryggleika. Í Feroyum tað soleiðis, at her kann ein og hver doyggja í hungri. Tað finst eingin lóg, hvar- eftir samfelagið hevur nakra skyldu at forða fyri hesum. Bæði fiskimenn og arbeiðarar kunnu verða riknir út í vinnuloysi, men tað er eingin lóg, ið sigur, at tað er samfelagsins skylda at forða fyri, at teir, teirra konur og børn ikki líða hungur og hall. Tað finst eingin lóg, ið tryggjar øllum landsins børnum og ung- dómi atgongd til at troyta landsins lærdómskeldur. — Hin hægri skúla- skapurin í Feroyum er einans fyri tey múgvandi. Tað finst eingin lóg, ið tryggjar hverjum einasta íbúgva mat í munnin og klæði upp á kroppin. Soleiðis kundi verið hildið áfram, men er hetta nóg mikið fyri at vísa á, at vit ikki eiga eina lóg- gávu, ið fult og heilt tryggjar hin- um einstaka borgara samfelagsins eina menniskjansliga tilveru og sjálvsagda livsrætt — RÆTTIN AT LIVA Og rætturin til at kenna lógir- nar,hvussu er hann? Jú, um tú yvirhevur skalt hava líkindi til at kenna lógir landsins, verður tú tvingaður til at halda Dimmalætting — og harvið er gongdina og standin í tí kapitalist- iska samfelagnum. Fremian av sosialistiskari felags- ogn og sosialistiskari framleidslu vil beina burtur allar formar fyri eydræning av ødrum menniskjum, kúgan og sosialum ójavna. Hon vil við samarbeiði millum alt fólkið á tí materiella og andliga framleiðsl- uni føra við sær eitt higartil ókent rikidømi bæði á ti materiella. sosi- ala og mentunnarliga okinum. Men inum, útbreiðsla av upplýsningi og í frígeringin av arbeidarafjøldini er serstakliga kunnleika til manna- | arbeiðarastættsins egna verk. styðja sambandsflokkin. Við ødrum orðum skal Dimma gera handil burtur úr hvørjari lóg, áðrenn hon verður fólkinum kunnug. Og henda handil hevur Dimmal. monopol uppá. Tey, sum ikki hava ráð at halda Dimmalætting, hava eingi líkindi at kenna lógir landsins. So evarska lítið er okkara >de- mokrati« vert. Hvussu roynist so rætturin? Eisini hann er lítið annað enn vanlig handilsvøra. Fólkið hevur ongar víðari at- stødur gjølla at kenna landsins lógit og mannagongdina í rættin- um. Samfelagslæra er útihýst í skúlunum, og á annan hátt eru ikki stórvegis líkindi at sekja sær løgfrødisligan kunnleika. Skalt tú gera nyttu burtur úr lóg og rætti, mást tú leita til ein- hvønn sakførara. Ikki minst teir eru dúgligir at gera handil burtur úr rættarmálum borgaranna. Vanliga kostar eitt rættarmál so nógv, at tað eru tey flestu, ið ikki hava ráð til at gera nyttu burtur úr lógum og rætti landsins. Hjá teimum flestu eru tær pen- ingaligu umstødurnar soleiðis, at tað er einki at hugsa um at skjóta eitt rættarmál til hægri rætt, lands- rætt ella hægstarætt. Niðursteðan verður tí tann, rætturin — sum alt annað í hes- um spilta samfelagi — er fyri tey múgvandi, tey ríku. Smámaðurin er leysur. Javnaðarmenn siga tí: Hetta gongur ikki. at veruliga rætts- Lég og rættur skal vera eins fyri øll. Javnadarmenn krevja tf, at sett- ur verður ein DEFENSOR (verjari) og ein AKTOR (anklagari). Teir verða løntir av samfelagnum. Allir borgarar skulu hava rætt til ÓKEYPIS at gera nyttu burtur úr rætti landsins. Allir borgarar kunnu skjóta síni rættarmál heilt upp til hægstarætt uttan at tað kemur at kosta teimum eitt oyra. Men henda rætt kanst tú einans koma til vil at fylkjast um hina SOSIALISTISKU stevnuna. landsins skulu Norðoya javnaðarfelag sigur frá, at øll javnaðarfólk yvir 14 ár í Norðoyum kunnu gerast límir í felagnum, ið nú ger fyrireikingar til vetrararbeiðið. M. a. er ætlanin at halda upplýsandi fyrilestra- og tjakfundir, har vinnuligir, sosialir, mentunnarligir, kommunalir, felags- | ligir 0. a. spurningar koma til um- rødu. Nærri frágreiðing um hetta og mangar aðrar tættir í felagsar- beiðinum verður felagið at senda limunum beinleiðis. sa NR. 356 Landspolitikkur ella persónpolitikkur Í tí politiska lívinum er tað í flestum, at hver flokkur hevur sítt blað, ið er ætlað sum málgagn flokksins skal umboða flokkin politiskt -— halda lív í flokkinum; men tað skal vera eftir politiskum sjónarmiðum. Men í flestum forum er tað tíverri soleiðis, at tað ikki er politikkur tað veruliga snýr seg um, men verður bert hongt seg í einstakar menn innan flokkin — og í flestum forum eru tað teir forandi fyri flokkin, sum standa fyri skotum — slíkt er ikki sunnur politikkur, og eigur tí at verða skúgvaður til viks av rætthugsandi fólki. Tey blød ella flokkar, sum dríva ein persónpolitikk ístaðin fyri ein heildarpolitikk, og meina á tann hátt at skaða mótsteðuflokkin við slíkum vápni, er einans sær sjálv- um og sínum egna flokki at bana í so máta. Tíverri hoyrir ein fólk ikki so sjáldan siga sum so: Ég kann ikki líða handa flokkin, ti tey kenna eitt ella annað persón- ligt brek við flokksleiðaranum — tey tonkja yvirhøvur ikki uppá, hvat týdning viðkomandi flokkur kann hava — hvat hann kann av- rika til frama fyri tey — ella hvat stevnuskrá flokksins sigur. Tað, at dríva ein slíkan persón- politikk ístaðin fyri ein landspoli- tikk ein heildarpolitikk, er í forum ein tann størsti meinbogi fyri at kunna gera tað meguligt at skapa slitmanninum 100 pst. tryggari arbeiðs- og livilikindir enn hann veruliga hevur tað. Hevði fólk duga betur at sæð burtur frá teimum persónligu brekunum, ið tey so væl duga at finna við ein- støkum monnum innanflokks, og heldur tonkt uppá flokksins polit- iska fyrimun í allar mátar, sum t, d. at viðkomandi flokkur hevur betri vilja og dugnaskap at leggja eitt trygt og haldgott stødi undir minna mannsins slit og strev. Tí eitt er givið, at skal tað verða farið at leita eftir persónligum brekum, so er íkki at ivast í at øll hava meira og minni brek, og tí eigur at verða latið slíkt hvíla í sær sjálvum tá tað snýr seg um politikk — og tá ein flokkur skal umboðast ella farið skal verða til eitt veljaraborð — halda seg eftir tí politiska snórinum. Lærir fólk at síggja burtur frá slíkum persónligheitum og smá- fjanti, tá fyrst koma tey at hava møguleika fyri at fáa tað rætta úr- slitið við atkveðu síni. Fólk, sum duga at taka politikk út frá tí rætta sjónarringinum og vilja sær sjálvum sítt egna besta, hongja seg ikki í einstakar persón- ar, sum tey møguliga einaferð hava funnið eitt ella annað smáligt brek við, tí tað eru ikki einstakir menn ið tað snýr seg um — men tað er politikkurin — flokkurin sum skal stuðlast fyri at hann kann verða