leygardagur 4. februar 1956síða 1

| i í | 3 — | Í | i | 4 | i 1 4 3 58 |- SOSIALURIN BRØDRALAG FRÆLSI JAVNADUR | | NR. 5. LEYGARDAGIN 4. FEBRUAR 1956 29. ÁRG. FÝRA FJÓRÐINGAR — við beinum linjum millum lands- oddarnar kundi nú verðið sjómark okkara! 25. august 1954 løgdu P. M. Dam, J. P. Davidsen, J. Fr. Øre- gaard, J. P. Hendriksen, Waag, J. Kallsoy og J. H. Dan- Einar bjørg uppskot í sjómarksmálinum inn á ting, hvers fyrsta punkt ljóðaði soleiðis: I. Løgtingid tekur undir við tí av landsstýrinum framlagda uppskoti til sáttmála við Bretar um sjó- mark okkara, treytað av: 1) at bretska ríkisstýrið bindur seg til, at vit Foroy- ingar viðvíkjandi sjómarki okkara skulu fáa somu somdir, sum Íslendingar verða at fáa við altjóða- dómstólin í Haag, um trætan millum Bretar og teir verður løgd fyri hann, tó ikki minni enn uppskotið gevur okkum, og 2) um ikki trætan áðrenn 2 ár kemur fyri altjóða- rættin, skulu Bretar verða bundnir til at vidur- kenna, at hitt føroyska sjómarkið verður sett soleiðis, sum teir viðurkenna ella tolorera tað sjómark. sum Íslendingar seta sær. Men tjóðveldisflokkurin, sam- bandsflokkurin og fólkaflokkurin samdust brødraliga um at fella hetta uppskot, sum hver mannasál í dag sær, var hitt mest beinrakna uppskot, ið fram er sett í allari sakini um sjómark okkara. Tað glógvaði ikki so frætt í einum ein- asta manni í hesum flokkum, at teir dugdu at síggja, at hetta var einasta leiðin, ið gongd varð, um okkum skuldi eydnast at fáa sjó- markið víðkað til 4 fjórðingar við beinum linjum millum ytstu lands- oddarnar. Vit verða eftirbátar, sum vant! Tað tykist nú, sum Onglendingar hava góðkent krøv Íslendinga um 4-fjórðings sjomarkid við beinum linjum millum ytstu sker. Høvdu tjóðveldismenn, sambandsmenn og fólkaflokksmenn á tingi átt so frætt skil, at teir tóku undir við javnadar- | monnum og J. Kallsoy, so stóðu vit í dag so sterkir, at 4-fjórðings- markið var nátt, og tá var nógv vunnið, fiskivinnuni til frama. Men sum sagt: Tað glógvaði ikki í ein- um einasta. Tí verða vit eftirbátar! Skulu vit líta á enskt miskunnsemi? Nú, Feroyingar hava fingið ein slíkan dyggan frammaná, kemur løgmaður fram og sigur seg hava tikið tað fyrivarnið yvirfyri bretsku stjórnini, at um Bretland veitir eðrum londum størri rættindi enn tey, Føroyingar høvdu fingið, so kundi danska styrid av nyggjum taka upp samrådingar vid Bretland um nýggjan sáttmála fyri Føroyar. Ikki eitt einasta orð stendur í sáttmálanum um hetta fyrivarni log- mannsins; men tað skal vera skriv- að í einum áliti í málinum, sigst. At Bretar hava góðkent hetta fyri- varni sigst einki um — teir hava ið hvussu er ikki undirskrivað tað, so tað man fara at verða hált um at halda. Tað, sum í dag er ein veruleiki, er, at vit Føroyingar eru bundnir í 12 ár av einum sáttmála, sum ásetur tríggjar fjórðingar sum sjó- mark okkara, té í stoðum víðkað við nøkrum sneklum. — 4-fjórðingsmarkið við beinum strekki millum ytstu landoddar vildi okt sjåmarksøki okkara so mikið nógv, at tað vildi verið um leið dupult so stórt, sum tað nú er! Hvat siga Onglendingar til at samráðast av nýggjum við Feroy- ingar, nú teimum er givið buktina og báðar endarnar í hesum týdningar- mikla máli? Eru teir sintir til at samráðast aftur nú beinan vegin. Blekkið er nóg illa tornað á teim nøvnum, id undirskrivaðu sjómarks- sáttmálan fyri 12 ár? Muran í Onglendinginum er betur enn í flestum ødrum menniskjum, um teir nú beinan vegin vilja skræða sundur tað skeytið, sum meirluti Feroya legtings við >mikl- Ikki ein stavur Sjómarksmálið byrjaði við, at javnaðarflokkurin legði inn á ting at fáa sáttmálan av 1901 upp- sagdan. Tá kemur fram, at lands- stýrið gjøgnum donsku stjórnina hevur følt seg fyri í Bretlandi um at fáa sjómarksokið um Føroyar víðkað uttan uppsegn. Hetta varð sagt at vera møguligt; men fara skuldu fram beinleiðis samráðingar. Tá formaður javnaðarflokksins í Keypmannahavn varð gjørdur kunnugur við, hvat tað var, ið landsstýrið ætlaði at sáttmálabinda okkum til í sjómarksmálinum, gjørdi hann ein verr og mótmælti harðliga hesi avgerð. Men hann fekk einans at vita, at hetta var tað, ið meirlutaflokkarnir í Føroy- um gjøgnum landsstýrið ynsktu, so har var einki at gera við. | | um statsmannakynstri« hevur fingið teir at skriva undir. Óváttað tíðindi úr Onglandi siga, at Ongland vil halda fast um hin galdandi sátt- málan. Tað er harmiligt, at Føroyingar skulu vera so illa fyrikomnir, at teir skulu noydast at vóna, at Ong- lendingar fara at tykja synd í okkum og av berum miskunnsemi vilja siga sum so: Ja, ja, tá tit ikki eiga mætari politikkarar har heima í lítla landi tykkara, so skulu vit hjálpa tykkum úr hesi knípuni; tað hevur ikki so ovurstóran tydning fyri okkum at liggja og nálgast inni undir landi tykkara. Hygg, vit koyra hendan skeytan í eldin. Jú, tað má vera tungt og harmi- ligt fyri stýri okkara at skula fara at ganga biddaragongd til Onglend- ingar fyri at fáa gjørdan til einkis tann sáttmála, sum hetta sama stýri og stuðlar tess á tingi vóru so erpnir av at hava fingið í lag. Tað er eisini tungt og harmiligt fyri Feroya fólk at hava eitt stýri, ið av sjálvsávum noyðist at ganga hesa tungu gongd — sum tykist at verða neyðug at ganga. Um tað fer at hjálpa nakað, ja, tað er so ein onnur soga. Góðgerðir munnu verða veikar at líta á í millumlandapolitikki. Men ikki verður sáttmálin broytt- ur, uttan Onglendingar vísa stórt miskunnsemi. — Kanska eru Onglendingar so fólkaligir, at teir lova landsstýri okkara at ygera stig til at taka upp nýggjar samrådingar« um sjó- markið. Men vilja teir broyta tað? Ja, tað er hin stóri spurningurin. skuldi broytast! Ein holmgonga móti Hákun Djur- huus, ið var við á hesum fundi í ministeriinum, sýndi einans, at har var einki at gera. Landsstýrisflokk- arnir máttu sleppa at fara fram eftir ynski sínum og binda Føroy- ingin inni á einum teprum sjó- markseki. Samráðingin við Bretar fór fram, og alt gekk landsstýrinum eftir vild. 3 fjórðingsmarkið var neglt fast sum sjåmarksøki Føroya — vid nøkrum snøklum aftrat. So kom målid fyri tingid. Landsstýrið gjørdi alt fyri at fáa tingið at vælsigna gerð sína í sjómarksmálinum. Og tað var sjålv- andi, at landsstyrisflokkarnir styðj- aðu teir í tí sum í ollum ødrum. Tjóðveldismenn róptu einans: (Framhald á 4. síðu).