leygardagur 10. mars 1956síða 2

"Ge NR. 10 SOSIALURIN Ll. Zachariasen helt hesa rødu á 75-ára degi J. H. O. Djurhuusar: »Eg stóð á heimlandsstrond og sá Orion, hin stolta høvding yvir stjørnufjøld; eg sá Olympos, Horebs fjall og Zion og hoyrdi gudasongin old til old. Eg bað um krans frá Horebs fjall og Zion, um rættferð og um mildleiks blómukraus; eg bað um vakurleika tín, Orion, at krýna ungu songdís Føroyalands.« Hetta yrkti Janus á heysti 1928, og hann gevur her eina skaldamynd av stavnhaldinum í sínum egna yrkingarhátti. Væl var Janus barn av foroyingafelagstíðini í foroyskum menningarlívi, men hann sá longu sum unglingi, at tað andliga lívs- eki, henda tíðin hevði lyndi til at avmarka føroyingum, skjótt vildi gerast ov trongt. Foroyingar máttu ikai venjast upp til at vera andliga nærskygdir. Lívsmynd teirra átti at gerast djúp fyri at hon skuldi ikki verða flot og einkisigandi. Slík sjónarmið komu fram í eini lítlari grein frá Janusar hond í blaðnum »Fuglaframa« 8. juli 1902. Vit kenna harí Janus aftur eisini sum hann var í seinri árum. Her er ein lítil úrdráttur: »Undarligt og syrgiligt at síggja, hvussu tjóð kann broytast gjøgnum tíðirnar. Hinir norsku hevdingarnir, sum í forðum bygdu Feroyar, og til hverjar nú á døgum hver and- ligur låsaskarvur er vanur at taka í sínum vesælum rímum, táið hann í teim hevur pláss til teirra við síðuna av Gudi og fosturlandsást, vildu óivað ógvast, um teir vístu seg aftur í verðini. Har sum fyrr herklæddir menn prúðir bæði í anda og kroppi stevndu til tings við bitrum brondum og knøppum vitugum orðum til hagreid- ingar vidurskifta landsins, har kann ein nú á døgum um ólavsgkutið síggja teir menn, sum nakrir rópa landsfedrar, aðrir løgtingstuflur og rossleypar. Har sum Tróndur í Getu reddi treystliga og vitbjart um sjálv- bjargni oyggjanna, har reða menn á tann hátt, at nakrir vildu sagt teir mest at líkna teim, ið avtapt hava at tosa, tí so nógv minnir mál teirra um vavgreyt, aðrir, at teir høvdu verið sera væl háttaðir at møsna við tey, ið gjørdu tað til livsstarv sitt at útgranska, um Adam og Eva høvdu nalva ella ikki.« Janus talar víðari um hetta mentunarsáðið, men sigur kortini: >Tó, tað land, ið fostraði Sverra og Trónd, er ikki heilt fallið í fátt,“ og hann endar so grein sína við hesum spurningi: »Verdur tað, ið upp sprettur, hveiti ella hundaland?« — — — „Eg stóð á heimlandsstrond og sá Orion,< ja, men feroyingafelags- menninir stóðu eisini á heimlands- strond og og talaðu um fosturlandsást. Teir sóu fjøllini, og tey sá Janus við, men hann vildi sungu hava teir til eisini at síggja Orion. »Eg sá Olyinpos, Horebs fjall og Zion og hoyrdi gudasongin eld til øld.« Janus gav føroyskum skaldskapi størri dypd, gav honum meira alment snið. Tað var harí hann breyt við foroyingafelagstíðina. Janus hevdi eitt merkiliga gløgt oyra fyri fallinum i føroyskum måli, | og hesin sansur hansara fyri væl- | ljóði kemur nærsagt allar staðir fram í hansara yrkingum. Eg skal her neyna nakrar av yrkingum hansara, eg havi sæð fyrstar á prenti: Summarnátt: Blíð er summarnátt á Føroyalandi (Tingakr. 30/10 1901), Ódn: Við strondina stóð eg tá ódnin brast á (Búreisingur 1902 síðu 36), Vetrarljóð: Nú frystir víða hvar um lond (Búreisingur 1902 síðu 99), Eitt foroyskt kveld: Mangan dvaldi eg við strond (Bú- reislngur 1902 síðu 100). Mín sorg: Mín sorg er ein kvinna so marmorbleik (Búreisingur 1902 síðu 131), Veitslan liðug: Tømdir eru steypar allir (Búreisingur 1902 síðu 132) Dreymar |, If, Ill: So ofta meg droymir (Búreisingur 1902 síðu 162), Til Føroya I, II, III (fyrst): Sítur tú. seggur (Tingakr. 26/8. 1903), Heyst: Felnar leyv í lund (Tingakr. 2/12. 1903). Í teim flestu yrkingum Janusar liggur ein dapur undirtóni, ein ivi, um vit vilja, ein langtan eftir nøkrum vøkrum: »Eg bad um vakurleika tin, Orion, at krúna ungu songdis Feroyalands.“ Ella ein langtan eftir at síggja brøgd gjørd: »Nær vil Sjårdur bryna brand, birta herróp, kappin sterkt?“ Og í endanum av yrkingini »Årædi« kennir hann seg sjálvan sum ein slíkan Sjúrð: „Eg vil blankan brýna brand, — ravnar, randið bjarg! — birta herróp vítt um land, veiða villan varg, skuldu svorð skjótt sangir syngja, stirdar sálir styrkja, yngja.“ Stóran part av ævi síni var Janus burtur úr Føroyum, men Feroyar vóru altíð hansara dreyma- land, sjálvt tá hann syngur um hitt vakra danska summarið, har ið blóma:Hvít Kastanja og Jasmin. „Longri norður, longri norður, har sum berg og fjall og skor er, fosturstrond ! Ei Jasmin og hvít Kastanja, — tó mær røttu ålvalond! Har å dreymasnældum spann eg ja gull og silki, ævintyr, glæstriborg f eystri vann eg ja og prinsessuna har byr — mær Jasmin og hvít Kastanja.“ Av hansara heimlongsli er eisini yrking hansara >Í Nordmannsdali« sprottin: „leykoma á fund — og helst í dreymi — tey rósuangandi ungdómsár sum drós, ið drála við yndisbrosi, og bera smyrsl til benjarsár, — o, minnisrika, o, halga vár! — tá súsa skógir við Esrom sjó, í náttsól blånar marmorhvita borgin, í sílvurklangi spæla náttargala ljóð | býtta orð: | í morgin. og doyva minni um hitt 10. MARS i556 Skulu tygum hava olju- fýring, fara tygum ikki skeivur við at spyrja hjá okkum. Vit kunnu útvega øll vanlig sløg av oljufýr- ingum - smáar og stór- ar. — Til smá hitaverk hava vit serliga eina, ið hevur varitabelt munn- stykki, sum kann still- ast til at hóska til ein og hvønn ketil. OLJU- fyringar Og so er tað hin væl umfókti 3 „C.T.C.“ ketilin ið anbefallar seg sjálvur, og sum kann brenna bæði fast brenni og olju ísenn ella hvort sær. Pí. MARIA POULSEN & CO. TLF. 2000 — <> TÓRSHAYN TLF. 2001 L / i Teir limir sum ikki enn hava fingið loyviskort fáa tey við at venda sær á skrivstovuna. Formenn biðjast ansa eftir (sambært sáttmálan) at ar- beiðsfólkið er organiserað. Limir felagsins mugu ikki arbeiða saman við fólki, id ikki kann prógva limaskap (loyviskortið). Stjórn Havnar arbeiðsmannafelags Á danskri summarnått tá blómar stundin sæla, og standmyndir í Norðmannsdali tala.“ Ein stórur táttur í Janusar skalda- virki eru hansara týðingar úr fremmandum máli. Nógvar av hesum týðingum er heilt framúr- skarandi listarliga gjørdar. Hansara tyding av Homer hevur ikki enn verid å prenti, men hon man iva- leyst ikki standa aftari. Janus var inni f fornum griskum hugsunar- hátti sum fåur, og nógvar av hans- ara egnu yrkingum bera prógv um tað. ØL hesi fremmandu nøvnini falla við Janusar orðalagi lætt inn í føroyskt mál. Nógv av sínum síðstu árum livdi Janus í Feroyum, og her upplivdi hann eisini hin seinra veraldarbar- dagan. Fyri at vísa, hvussu andliga livandi hann var í teim seinru ár- unum, skal eg at endanum flyta fram meginpartin av eini yrking, hann gjørdi í Klakksvík 1941, tá ið bardagin gekk harðast á hin føroyska fiskimannin. Henda yrking- in eitur annars: »Eitt summarkveld í Klakksvík 1941«. Eftir at hava avmyndað fjøllini, sum standa rund- an um bygdina, sigur Janus: „Vágurin allur í svartastilli, ståsilig havfør har flóta, komnir aftur av vandaferð villu, har flogfor froysa og róta, gotrini duna, og kavbátar skjóta — — bárur blóðigar bróta. Tó fer um bygdina látur, — lættur og kátur — sveina millum og snóta; — tey dansa flenna og blóta. Lurta, lurta — eitt ljóð er enn, tað er barna- og einkjugrátur.“ Slík mynd í so fáum og vælvald- kann bert verða givin av Guds um orðum av einum, sum er skald náði. Hjartans tøkk sigi eg øllum, sum mintust meg á 80 ára degnum 26.—2. H. A. V. Joensen. billig varme, behagelig 99 den varme og 88! . nemmest mulige pasning skal De vælge Hess-O-MatiC- Den fås nv i flere størrelser, í en …— 99 den pynter! st konstant VALDEMAR LUTZEN Telf, 1020 Thorshavn, Løgmanns sonurin H. A. Djurhuus er vordin Føroya umbodsmadur vid donsku sendi- mannastovuna í Rio de Janairo.