leygardagur 7. juli 1956síða 1

FRÆLSI JAVNAÐUR Meira um uppreisnina í Pólandi Vit søgdu frá í síðsta blad, at uppreisnin í Poznan var kovd í blóði, og so var; men kortini vóru reiðiliga = harðir = samanbrestir bæði leygardagin og sunnudagin. Tá uppreisnin byrjaði, var z hópur av fremmandum fólki i býnum, tí har var stór framsýning verumessa. Nógv av hesum fólki vóru útlendingar. Heim- aftur komnir siga hesir menn frá tí, teir hava sæð til bardagarnar. Hesar frásognir samanlagdar við tær almennu frágreiðingarnar geva eina óhugnaliga mynd av livilíkindunum og viðurskiftunum í síni heild í Pólandi, ið verður stýrt undir kommunistiskum eina- veldi. Byrjaði við verkfalli. Uppreisnin byrjaði reiðiliga friðarliga við verkfalli, ið skjótt varð til aðalverkfall — general- streiku. Arbeidsstødgur í seg sjålvt er ólógligur undir kommunistiskum styrislag, har oll arbeidaravidur- skifti skulu verða stýrd so >vísi- liga« úr erva, So tað kundi jú væntast, at samanbrestir fóru at verða. Arbeiðararnir hevdu bíðið myndugleikarnar hækka lonina og veita teimum liviligari kor, tí livilíkindini vóru út av ollum lagi ring. T. t. kostar tað eina heila månadarløn at fáa einar skógvar forsólaðar. Men myndugleikarnir øntu teimum ikki aftur. Tá harð- ari varð gingið á, fingu teir einans tað svar, at tað var ikki gjørligt at hækka lønina, tí fram- leiðslan toldi tað ikki. Umboðsmenn fastsettir. Úr Poznan sendu arbeiðararnir so eina tingingarnevnd til War- zawa fyri at royna samráðingar við ríkisstýrið. Heldur ikki hesi: menn vunnu nakrar sómdir. Tá teir komu heim aftur, vórðu teir fastsettir. — Tað er ikki vist, at hetta var atvoldin til samanbrest- irnar: men tað er ein veruleiki, at arbeiðararnir royndu at taka sendimenn sínar út aftur úr fongslinum, og skutu tá báðir partar, Eru tit polskir jadagin í hini vikuni gingu Stalin-verk- arbeiðararnir frá smiðjunum í túsundatali í skrúð- gongu gjøgnum býin, og nógv aðrir arbeiðarar fóru við teimum. Teir gingu inn móti miðjum bý- ikki úti eftir al num. Teir vóru elva stríð, men vildu einans gera teim stýrandi greitt, hvussu neyð- turviligt tað var, at krøv teirra vórðu hoyrd, Krøvini um meira mat og hægri løn. Tá skrúðgongan høvuðspolitistoðini, gjørdist meiri ófriðarligt. Politistar og hermenn gingu í trunkum ímóti teimum. Tá róptu arbeiðararnir: »Eru tit pólskir menn?< — tí teir vitstu ikki, um hetta vóru russiskir ella pólskir hermenn. >Ja, tað eru vit« varð svarað. og bæði soldátar og politistar sýndu í fyrstuni teim streikandi arbeiðarunum stóra samkenslu, og fremmanda fólkið, nærkaðist ið var hjástatt, veit at siga frá, at mangir av hesum hermonnum lut- tóku saman við arbeiðarunum í atsóknini at politistødini. Seinni komu våpnini fram. Undir hesum ålopi å politi- OSIALURIN BRØDRALAG støduna vóru arbeidararnir ikki vápnaðir. — »Nidur við diktaturinum!« varð rópt undir hesi atsókn. Eisini varð ropt um hægri løn, meira mat og lægri prísir. Hesi róp vóru at hoyra, hveja ferð arbeiðarar trunkaðu seg saman ymsa staðni í býnum. Nú komu fleiri hermenn til, og teir royndu at reka burtur hesa stóru mannfjøld; men hetta gekk ógviliga striltið; men so komu vápnaðir stríðsvagnar — tanks — og syndraðu fylkingina. Um nátt- ina varð skotið ymsa staðni í bý- num. Síðan vórðu vápn borin á her- menn og politi. Tað vísti skjót, at uppreisnarmenn vóru væl åtgjørdir, og hildið verður, at tað vóru deildir av frælsisliðum, hvors endamál er at reka Russar av landinum, ið nå høvdu lagt uppí. Og hetta er kanska orsøkin til, at so nógv blóð fleyt. Po seg Osømilig var, — ti y og — og elska seg Plantasjumaðurin Sín bana í ódnum og hernaðarstríð so mangur sjógarpi fann. So hendi tað undur — vit samdust oll, takksom at minnast hann. Men føroysk standmynd, við sævarstrond, onnur lond vit fóru og keyptu til laurberkrans norskt sildagarn — og ein oljudans, | og koyrdu ein útlendskan grótbutt á hann, | skýrdu hann »Føroyskan siglingarmann«! | — slíkt sýnir eitt sjáldsamt skil — og settu hann í eina viðalund, | dyggst við ein dunnuhyl. sjálvan, — i Pál F. Breyðpolitikkarin val-tíð teir tárandi elska sítt fólk; valdir at býttlingum grína, men fólkið bert sum hesturin móður sína. Pål F. ”sykiatar 7 Grein í tínum mål tú hevði. Freud, menn trøllmenn nú víða á jorð við gandakynstri — teg brongla til prog at oll heilavill eru og er, uttan L. S. og teir — psykiatar, men vit hini — øll psykopatar! - Men argastu ps) kopatar, í roynd, eru psykiat Pål F. Í i NR. 27. LEYGARDAGIN 7. JULI 1956 29. ÅRG. Blóðið flýtur. Nú gjørdist harðir samanbrest- ir, og blóðið fleyt so víða hvar. Eingin veit við vissu, hvussu mong menniskju, ið lótu lív, og hvussu mong, ið særd vórðu; men pólsku myndugleikarnir siga, at 38 menniskju eru dripin og 270 særd. Ferðarfólkið, ið komið er úr Pólandi, heldur hesi tol vera alt ov smá. Stríðið var harðari enn so, siga tey. Fólkið í Poznan hevdi fingið ta fatan, at uppreisn var um alt landið, og var hetta ein orsøkin til, at stríðið gjørdist so hart har í býnum. Teir síðstu dagarnar, upp- reisnin vardi, koyrdu ikki minni enn 50 stórir stríðsvognar í gøt- unum, og tá var ikki einans skotið við riflum, men eisini tær smáu kanónurnar vórðu nýttar. Fleiri , hús liggja í Fremst á odda fyri eini skrúð- gongu gekk ein ung kvinna við einum pólskum flaggi, ið roðað var í blóði frá einum smådrongi, ið fallin var fyri skoti. sori. >Hondin verður hogd av!« Og nú er friður aftur í Poznan. Eini 500 menniskju eru fastsett fyri luttøku í uppreisnini. Ar- beiðararnir hava blett fyri betri korum; men teir hava einki vunnið. Hin kommumistiski jarnhælurin hevur pleyrad teir ! niður. Hin polski statsministarin legg- ur amerikumenn undir at standa aftanfyri uppreisnina. Men hann lovar, slíkir tilburðir ikki skulu tarna hinum kommunistiska flokkinum í Póland. Hann takkaði herleiðsluni politinum fyri frálíka arbeiði teirra og fyri, at teir ikki høvdu at at »demokratisera« og skotið, uttan tá tað hevði verið aldeilis neyðugt fyri at skapa frið. Og so legði hann aftrat: >Ég | ávarði oll móti at lætta hondina fólksins Pólandi. Tann, ið tað ger, skal vera vísur í, at hond- moti 1 z t In VEerour høgd av!« . fø ingardagu? i verdur Mortan Søre 70 år. aldur fór til Danmarkar ígjár seinnapart. Við fóru m. a. 36 skulabørn á vitjunarferð. Tey fara til Als og aðrar staðir í Suðurjútlandi og til Skive. Tey verða aftur í Foroyum Q i 5, august,