leygardagur 29. september 1956síða 1

SOSIALURIN BRØDRALAG FRÆLSI Íslendsk-russisk sáttmálagerð Ísland hevur gjørt 3-ára handils- sáttmála við Rusland. Ísland skal lata ymsar fiskavørur fyri 100 milj. kr. — roknað í foroykum peningi — árliga. Afturfyri fáa teir kol, olju, hveiti, bilar o. a. Hetta er storsti handilssáttmáli, Ís- land nakrantíð hevur gjørt við Rus- land. TITO í Ruslandi Í einar átta dagar hava russar samráðst við Tito á eini oyggj í Adriatarhavinum. Nú frættist, at Tito er farin til Rusland. Hann, ið ann- ars ikki er so djarvur at ferðast við flogfari, fleyg til Sevastopol, har hann er komin saman við russiskum politikarum. Ferð Titos varð ikki kunngjørd í Jugoslavia fyrr enn fleiri tímar aftaná, at hann var farin. Menn halda, at henda ferð hansara hevur verið mikið umráðandi, tá hann fór í slíkum bráðskundi. Styttri arbeiðstíð i Svøriki Eitt Ogvuliga tydningarmikid mål á stevnuskrånni hjá svenska javnað- arflokkinum eins og hjá svensku javnaðarstjórnini hevur verið stytt- an av arbeiðstíðini niður í 40 tímar um vikuna. Stjórnin setti serstaka nevnd at viðgera málið, og nú er nevndin liðug við, ið hvussu er ein part av arbeiðinum. Fyrsta stigið verður at stytta arbeiðstíðina 3 tímar um vikuna, frá 48 niður í 45 tímar. Henda stytting skal fara fram stig- vís, men verða fullkomin í 1960, Vert er at geva gætur, at henda stytting ikki á nakran hátt kemur at minka um framleiðsluna — heldur at okja hana. Ætlanin er at lata lóggávuna á- seta reglur fýri arbeiðstíðini, men hesar reglur skulu gerast galdandi, um fakfeløgini á arbeiðsmarknaðin- ikki verða samd um aðrar reglur. Teoretiskt vil hetta siga, at arbeiðs- tíðin kann styttast til 45 tímar beinan vegin, ja, líkindi eru til at stytta hana enn meira — ella eisini gera hana longri. Treytirnar eru, at part- arnir semjast. Fæst slík semja í lag, galda lógarreglurnar um arbeiðstíð- ina. Hetta man vera ein sjáldan frí- sinnað lóg, ið her er talan um. Lóg- gávuvaldið ásetur tær generellu regl- urnar, men loyvir teimum virkandi monnunum á arbeiðismarknaðinum, hvor á sínum eki, at seta í verk lógargreinirnar, soleiðis sum tær hóska best í tí dagliga lívinum. JAVNAÐUR Vit nevndu í seinasta blað stóru byggiarbeiði P.f Kjolbros, teirra millum byggingina av nýggja trolar- anum og farmaskipinum, ið sjálvandi kosta miljónir av ikrénum. Vit spyrja tí harra E. Kjølbro, um lánini oll eru føroyskur peningur? — Nei, — danir hava altíð víst væl- vild og stuðul. eisini í hesum fori. Høvudstyngdin av lánunum liggur hjá dønum. — Hava danir áhuga fyri uppbyggj anini av Føroyum? — Tad må vera so millum okkum landsmenn, at vit skilja millum veruleika og dreymir. Danir eru eftir mini áskoðan ikki figgindar okkara, hvorki tjóðarliga ella pening- aliga. Mín roynd av teimum er, at teir unna okkum væl, — Kunnu tygum sum Nólsovar-Pálls siga hatta? — Millum meg og Nólsoyar-Páll er duga at ætiarsonur | femmer SR UT NR. 39. LEYGARDAGIN 29. SEPTEMBER 1956 29. ÅRG. Samrøda vid Ewald Kjølbro, stjóra: Danir hava altid vist vælvild og stuðul... . Eg vil verja føroyingin i Føroyum gloppid nóg so langt. Hann var ein maður, sum var nógvar ferðir størri enn eg, skald, siglingarmaður, her- maður. vekjari bjóðarinnar. Eg kenni meg bert sum ein lítlan mann saman- borið við hann. Hann var jú Feroya fyrsti skipareigari og skipari. Kundi eg fylgt eitt sindur eftir í fótaferð hansara, so var eg væl nogdur. Sjálvur eri eg ikki vísur í, hvat tygum eru? Eru tygum sambands- maður ? Nei, forfedrarnir upp á sum í árhundraðir okkara. Sjálvur eri eg av teirri áskoð- an, at allar tjóðir, ið eru mentaðar, Vesturheimi, skulu finna - Foroya lagna verður ikki sambandsmaður sum skiltu hetta, samarbeiði men eg við danir, verið vinir irúevi hava serliga í hverja aðra. altíð bundin at einum vinnandi, mál- Norski báturin CRUX í Føroyum Ígjár kom hin nýggji báturin hjá norsku-suðuramerikulinjuni á Havn- ina eftir fisk. Hann skal taka 5.500 tons í Føroyum, tveir tridingar í Havn og ein triding í Klakksvík. Fiskurin skal flytast til Salvador, Santos og Rio. Tað er vanligur Brasilfiskur — tunnur og pakkar. »Crux« er prýðiligt far, 6.000 t. Tað er nýbyggningur og hetta er fyrsti túrurin, tað ger. Vanliga hugsanin er, at arbeðstíð- in verður longd til 9 tímar um dagin 5 dagar um vikuna. Leygardagur verður so heilur frídagur, men ann- ars verður víst á hesar meguleikar: I. 5 arbeiðsdagar um vikuna árið runt, 9 tímar hvor. 6 arbeiðsdagar um vikuna, 7!/, tíma hver. 3. 27 arbeiðsvikur upp á 42!/» tíma (5 dagar um vikuna upp á 8!/, tíma). Hinar vikurnar í árinum verður arbeittsum nú, 48 tímar. 4. 18 arbeidsvikur upp á 40 tímar og 48 tímar um vikuna hin partin av árinum. Endaliga kann oøll styttingin verða løgd aftrat frítíðini, hvat svarar til 3 vikurs eyka frítíð. 2. on Sum sagt er henda stytting til 45 tímar ikki endaliga málið. Hetta er fyrsta stigið á leiðini til 40 tíma arbeiðsviku. Í Noreg verður arbeitt við hesum sama málið og har, eins og i Svo- ríki eru líkindi til at fáa hetta við- tikið við tað, at javnaðarmenn sita við meiriluta. Málið er eisini frammi í Danmark, men kann ikki fremjast í løtuni, tå javnaðarstjórnin har er ein minnilutastjórn. eftir fiski Tað hevði verið ein fyrimunur, um hetta skip framvegis kann flyta fisk beinleiðis úr Føroyum til Suður- ameriku, so siglingin yvir til Noregis kann verða spard. Vesturleið motorskaða Vesturleið hevði verið í Havn vid fiski til norska skipið »Crux« og á veg vestur aftur í Vágar í gjára- morgunin tíðliga brotnaði motorur- in. Rókur fer ætlandi at sigla fyri hann. SILDIN Sildasolan sigur okkum, at teir í fyrradagin frættu frá 33 skipum. Av teimum høvdu 20 drigið svart, fimm høvdu 1/, tn,, fýra 1/, tn., tvey 3/, tn., eitt I tn. og eitt 5/, tn. Í gjár frættu teir frá 13 skipum. nýggju drógu svart, tvey høvdu !/* tn., eitt 1/z tn., eitt 1/» tn. og eitt 3/, tn. Innkomin ella á veg inn eru Al- bert 800 tn., Atlantsfarið 771, Liz- zie 483, Bjørgvin 500, Hamranes 840, Emanuel 445, Minnie 448, Vón 520, Sigatindur 242 og Kyrjasteinur 274. Havnar Sangfelag til Moskva? Tey tíðindi ganga, at Havnar Sang- felag er boðið til sangarastevnu, ið hildin verður komandi summar í samband við festival 1957 í Moskva. vit hava ikki fingið tíðindini å- lítandi váttað; men vit halda okk- um tó kunna siga við vissu, at tíð- indini eru sonn. Talan skal vera um einar 40 sangarar, og ferðin báðar vegir verður ókeypis fyri teir lut- takandi og sama vistarhaldið í Rus- landi. vístum fólki. Her á landi hava vit prógv fyri, at eitt íðið fólk er við at vinna á tað mál, ið fedrarnir hava ynskt — borið av teirra stríð og strev. - Hvat halda tygum um javnaðar- menn í Danmark? Eg kenni lítið til danskan poli- tikk bert søguliga; men eg haldi, at javnaðarmenn í Danmark hava víst stóran áhuga fyri Føroyum. — Vil tað siga, at teir, ið stýrdu í Danmark, = áðrenn javnaðarmenn komu, ikki vístu sama áhuga? Ja. har spyrja tygum meg um nakað, sum eg ofta havi hugsað um, men eg haldi, at teir, ið stýrdu fyri hálva eld síðani, hava einki gjørt fyri Føroyar. Ég vil tó siga, at javnaðar- stjórnin í Danmark óivað av ideolog- iskum orsøkum hevur veitt Foroyum eina hjálpandi hond. —Hvat halda tygu mum føroyskar javnaðarmenn? Eg haldi teir hava verið órealist- iskar. Teir hava ikki kent tað, sum byltist í tjóðini, og teir hava verið veikir í leiðsluni. Hvussu var støda tygara undir Klakksvíkarstríðnum ? — Tygum eru so persónligur. Hatta var eitt stríð millum fakfelag, lækn- arnar — og almenningin. Mítt lív er ikki bygt á læknar. — Ég vil altíð verja føroyingin í Føroyum. | Vit nevndu, at E. Kjølbro var ein av ættarmonnum Nólsovar-Pálls. Ein annar ættarmaðurin er Erl. Patursson. Tað kundi tí verið áhugavert at vita, um stórreiðarin og formaður Fiski- mannafelagsins politiskt og á annan hátt draga eina línu. Evald Kjølbro sigur beinan vegin. at báðir eru bornir av tradisjónum, ið hvorgin vil svíkja. — Eru tit ósamdir politiskt? — Nei! Kanska eru vit í aðalmál- um ósamdir, men hjá báðum er óivað okkara lívyrki borið av tí áskoðan, hvat kann gagna okkara tjóð. Áhuga- mál eru óivað tey somu, men dønum fari eg ikki at geva skuldina fyri tað, ið komið er ov stutt...... Politikkari eri eg ikki, men tað er skyldmaðurin. Eg eri bert ein reiðari, hvors høvuds- mál verður at skapa nakað fyri mína bygd. Eg trúgvi bert uppá arbeiðið og nýskapan av vinnuvegum. Meðan vit sila og pråta, festir eygað mítt seg á ein stóran og vakran málning av konu Nólsoyar-Pálls. har hon hyggur út yvir havið, bíðandi eftir ongatíð kom hesa manninum, honum, ið aftur. Har stendur ættarkvinna feðganna. Heilt vanligir eru teir nú ikki. Marghåttliet er tað, harra Kjølbro, at ein familja skal hava fostr- að bæði oddamanna fiskimanna og so stórreiðaran mikla? Ja, heila maregháttligt. Og so koyrir hann okkum út. - Hava tygum nú fingið nóg mikið al lívið er vita. Sleppi tygum so av garðinum... Vit takka E. Kjølbro fyri samrøduna,