leygardagur 9. februar 1957síða 2

NR. 6 SOSIALURIN TEY GOMLU FISKIFØRINI Endurnýggjan av skipaflota okkara er hin mest brennandi spurningur her á landi. og mong eru tey uppskot, ið hava verið sett fram í hesum máli. Vit skulu her loyva okkum at prenta sum Kj. uppskot og W iðmerkingar. Mohr hevur lagt inn á ting: 1. Løgtingid heimilar landsstýrið at kanna og seta fram lógaruppskot til komandi Olavsøkuting 1957 um at av- taka tey gomlu skipini, id eru bygd frå 1870 og uppeftir, og sum eru i so ringum standi, at skipssynid noydist at kondemnera tey. 2. Landsstýrið verður at langfreistarlán uppí 5 mill. kr. Pening urin verður at nýta til studning og lán til teimum gomlu skipunum til nybyggningar í staðin fyri tað gamla skipið. útvega ognarar av Viðmerkingar: Spurningurin tey gomlu fiskiførini? Tey seinastu árini hava verið før- oysku fiskivinnuni góð yvirhøvur. Nýggir trolarar — eru komnir til landið, hvor aftaná annan, og teir hava higartil víst seg sum góð peningailegging, Vónirnar til teirra hava eisini hildið, men treytin fyri at teir skulu bera seg væl, eru marknað- arvidurskiftini, sum hava verið góð. og tað er at vóna. at tíðin framyvir nógvur nýmótans verður eins góð, ti tað er peningur. sum er ílagdur. Nýkeypini og umbyggingar av ein- støkum trolarum hava fyri meginpart- in fingid lån år Realkreditstovninum, studningslån frá landsstýrinum og í einstøkum førum smávegis lán úr danska ríkiskassanum. Kanna vit eftir, hvor ið hevur fing- ið hesar nýggju trolararnar, lán til má tad sigast, at umbyggingar m. v. tað eru tey stóru feløgini, sum eru farin undir hesi tiltøk, og er tað onki at siga til, tí tað er ikki hvons mans føri at fara undir tílík keyp. Meðan endurnýggingin higartil hev ur eineið væl framå, soleiðis at For- oyingar um ikki so nógv ár fara at hava ein stóran nýmótans trolaraflota, so má tað tó ikki gloymast, at okkara fiskiskpafloti er ikki bert trolarar ella hava verið rættari. at trolararnir minnitalið i floti minni um. sum hava sín stóra lýdning. Hesi forini geva arbeiði til ein meiriluta av kipaflotanum, men ein ø0rum og stórum før- fiskimonnum okkara. og er heita so- leiðis ein hovuðsstuðul undir foroyska landshúsarhaldi. Til sammetingar: Bert minni peningur hevur verið veittur til keyp av motorum og um- vælingar av tilikum skipum, og Real- kredi! lån til it lík før, oz er tað vidur- skiftini nú i løtuni eru, lætt at skilja, tó roynt verður at fáa eina lånskipan slovnurin gevur ongi eisinl. sum í lag ai koma fiskivinnuni til hjálpar, sum nýtir vanlig fiskifør, at støda má takast til cin spurning, sum trodkar ra og meira fram, a; tíðin nú seg m: handlingar. annars vil tað er inni; Ll ganga útyvir hundraðir av óðum fiskimonnum, sum skulu bjarga fød- ini við okkara gomlu fiskiførum. Tær gomlu sluppirnar frá 80-unum (vit hava umleið 65 skip frá 1870-—80 og uml. 32 frá 1890—1920) eru ein kreftskaði fyri okkara foroyska fiski- samfelag og oyggjanna økonomi yvir- Væl fiska tey eisini, te yhava men hovur. havt sóða sildaveiðu í seinastuni. kann tað at ein skipari for- vinnur væl á sildaveidu, tá ið um- vælingar og umsiling av skipinum let við ollum vinninginum og meira aft iral, Skipið e1 malt. motorurin ofta gamalur við. og hvussu mikið ið um vælt verður. so er skipið tó gamalt. Tilhaldsrúmini umbord eru at finn- ast at. og oftari og oftari vil tað henda, at tilik skip liggja tað bestu tíðina av sildaveiðuni fyri manning. og tað er einki at kasta manningini fyri og heldur ikki eigaranum, i skal skipið setast í toluligan stand, vil tað fara við meira enn ollum vinninginum, og ikki bert fyri eitt ár, men ár undan ári. | av útreiðslunum til tey gomlu skipini fer út um skerstokkin og beint í havið. ti árið eftir skal "ka mikið ofrast. Lekar og motorskadar í há- seson hoyra til dagsins ordan. Eitt einstakt dømi: ein slupp mátti 3 ferðir upp í sildatíðini fyri leka, neyðturviliga umvæld. tí tíðin er ikki til tað. og skal nú hava ein umvæling, so stóra, at tad í grundini ikki leysir seg at fara undir. Tað má ikki haldast. at skipssynis- ins krøv til tílík skip eru linlig, men tey eru tíkin undir ti fyriseting, at skipið skal vera í forsvarligum standi. til tryggleika fyri teir, sum umborð samstundis er tað einum greitt, at krøv setast til full komna umvæling, sum var ynskilig, so s. al ein eru, men skulu i” fer eigarin lå húsagang, t. v. må hava tad fyrilit, sum verid hevur havt i mong år, men kipini eldast ár undan ári, og lessvegna ringari og ringari, eins og mannuheilsan verður ikki betri við árunum. og tann tíð nærkast, tá ið skipasýnið ikki sær seg ført fyri at geva hesum (arheimild uttan at seta stór krøv til endurnýgg- ingar. umvælingar v. m., at tað verður einstýðandi, at skipið verður lagt, tað vil yvirhøvur ikki loysa seg at um- væla tey meira. Og sum tøkk fyri sin innsats fær eigarin, sum ikki er av okkara ring- astu monnum, oftast húsagangin, og sær mong árs arbeiði syndrast millum fingrarnar. Spurningurin er, um før- oyska samfelagið kann verða nogt við tílíka mannagongd. Ein tilikur maður vildi ætlandi, um hann varð gjørdur førur fyri at ogna sær nytt skip, kunna atbeitt í mong ár afturat. og vildi har verið nakað at stremba eftir. tí eftir stutt áramál vildi hann fingið avrikad skip sítt og síðani í staðin havt eitt nýtt og gott ambdd uttan tær vanligu umvælingarnar, sum fara við ollum vinninginum. Um vit gjørdu upp. hvussu nógv hesi gomlu skipini kosta foroyska sam felagnum í umvælingum árliga, vildu menn ætlandi otast. Selið henda pening í nýbyggningar, og kondemnerið tey gomlu skipini, tað vil verða til gagn og signing hjá mong um og til sjeynda og síðst hjá ollum samfelagnum. Onkur vil hettar vil kosta nógvan pening. Sjålv- haraftur ímóti siga. at andi vil tað það. men meira kostar tað at »halda live á teimum gomlu skip- unum. Í 1930.-unum var Danmark at siga í somu skóm. Teir gjørdu so har. at staturin keypti tey gomlu skipini har fyri so nógvan pening, at eigarin kundi fara undir nýbygging av somu sum tað gamla. Treytin fyri stødd. hesi var, al jað gamla skuldi »sølu hest høggast upp, og eigarin bant seg til at byggja eitt líka so stórt skip. Sjálvandi var henda låniskipan, sum hon í veruleikanum eisini var, dýr í byrjanini, men årslitid ein nogd a kundu samstundis til fyrr bert hall skipum. forrenta og av- sum skriva skipið. og arin eitt avlop, hai kundi væntast. Ein tílík skipan má kunna skipast her í eini byggiætlan til endurnýgging av fiskiskipum uppí 150 ton yvir eini 15 år, har ] eigarin fær eitt slag av statsláni. soleiðis at eigarin sjálvur kann rinda 10 pst. av keypinum av ti nýggja skipinum og lat so tey 10 pst. og hinar evskrivingarsar longjast yvir áramál uppá 25 ár. Um- ar, og lað er eitt lon»ri sóknir vildu komið nor greitt, at jkki ber ti be nan vegin at fáa so nórv skip bygd, sum talan kann verða um. men verður byrjad við ein- um lánigrunni i. d. uppá 5 mill. kr., vildu rættiliga nóg skip kunna selst i gerð. At tey fyrst gerð í Føroyum, var ynskiligt, men tó ongin treyt. skal statsstudningur fáast, andi eisini danskar skipasmiðj og fremst verða sett í eiga æt ur al fáa sin part, men føroyskar skipa:midjur vilja hava nog mikið kortini. Tað vil altso siga, at vit vera við til at styðja foroyskt vinnulív, ongin skipa-miðja fær >deyðars stundir, og eftir einum áramáli hava vit "xki bert ein trolaraflota, sum er nýmótans, men tað er av líka stórum týdningi, um 9. FEBRUAR 1957 II ikki av størri, ein fult tíðarhóskandi fiskiflota av havgangandi forum við góðum tilhaldsrúmum, góðum maskin- um og at kalla ongum umvælingar- útreiðslum, til gagns fyri samfelagið. ikki minst, tá ið avlopið av hesum skipum fer at gera seg galdandi. Men nú má farast til verka, ikki í morgin, men í dag, mega vit taka stóðu til spurningin, hann hevur skund, tí annars verður spurningurin loystur so, at tey gomlu skipini fara i ruin og taka sínar núverandi eig- arar við sær, og her hevur samfelagið skyldu at hjálpa, teir ynskja ikki studning, men vilja bert vísa, at teir eru menn sjálvir og kunna, og ein vil fáa at síggja. at hesir menn eftir fáum hava komið burtur úr teirra figgjarligu neyð, sum tað í dag er at vera »eigari« av gomlum skipi. um ein vil ikki taka so til, at tað er tað gamla skipið, sum »eigur« og sýgur sin skipara (eigara), tí tað er veru- leikin. sær - KLAKKSVÍK Í DAG Te —————— >> Tantan. ið var framførd inikukvøld- ið og hó kvoldið, verður í fyrsta um- fari aftur framførd í kvold og annað- kvold. Millum á koðararnar hoskvøld- ið vóru flest øll tey, id leikadu Tant- una í Havn, Eingin bátur var úti í seinastu viku. Fyrsti rættiligi útróðradagur hesa vik- una var mikudagin. 3 fiska 3, : Dalarnil >} SO hnir Un) 2000 mm { væl, eru komnir upp 1 GUUU vund, Sjúrðarberg sigur frú ringum veðri Skálaberg og vánaligum fiski ka selur væniuliga ikk! fyrr enn mána- dagin. 14. sept. mælir til at brenna javn- aðarmannauppskotini. Teirra millum uppskotið um at veita fiskimonnum 1.000 kr. um mánaðin í minstulon. halda 650 kr. vera nóg mikið. Íslendskir Tjóðveldismenn aftur ímóti fáa meira enn 2 ferðir mánaðin fiskimenn so nógv. 1.000 kr. um gevur um árið — flestu fiskimenn eru burtur 6-7 einar 6-7.000 kr. Flest oll fólk fáa helvtina meira enn hetta. Húsar- meðal mánaðir fastlont haldskostnaðurin fyri eina familju togar væl upp móti 10.000 kr. um árið. Hvuss:: skulu føroysk- Fremtidens oliekamin med den geniale BREESE BRÆNDER giver Dem - mere varme - bedre varme = behageligere varme Se den hos: LÚTZEN Thorshavn, VALDEMAR Telf. 1020 tómar seldar Við Tjaldrinum fóru 1000 tunnur frá Tunnuvirkinum — til Danmarkar. Í dag giftast Harriet Danielsen. Fuglafirði og Jógvan Isaksen, Klakks- vík. Greta Rasmussen. Klakksvík, og Arnfinn Midjord, Tveroyri, giftast eisini í dag. Foðingardagar: 9. febr. Elsa Olsen Múla, 86, 13. febr. Tummas Kjelnæs, 55, 15. febr. Bærend Johannesen 87. ar fiskimannafamiljur liva, tå ið tjóðveldismenn í hóslag vid lands- stýrisflokkunum íkki unna fiski- monnum so mikið sum helvtina av ti í løn, ið tað sambært pristalid krevst til lívsins uppihald? So roynast álitismenn! OPLDLLLILILI ALDA BDA AAN IL MILLUM UNGFÓLK w OPTI Báðir royndu at fáa somu gentu og spardu íkki at gera av, tá tað galt um at gera seg sum rett stórmenni í eygum hennara, annar segði seg vera so kvikan, at hann væl tordi lata menn skjóta við píli eftir sær, tí at hann kundi lættliga renna undan pílunum. Hin helt, at tað var einki Ójavnt hann. Hann var so fermur, at hann sum einki kundi slokkja ljósið á kamari sínum, lata seg úr og vera komin at liggja í seingini, áðrenn tað varð vorðið myrkt. roysni. — Pápi, tað stendur í blaðnum, at út er komin ein orðabók við fleiri túsund nýggjum orðum. Brenn blaðið sær tað! áðrenn mamma tín Setið lýsing tygara SOSÍALIN