leygardagur 9. mars 1957síða 2

| | | NR. 10 Útvarpið og tað føroyska málið Tað er einki ókent millum fólk, at ymiskar áskoðanir eru um okk- ara mál, hvussu tað skal vera talað og skrivað — hvat ið rættast er og sjálvt millum okkara skriftlærd- astu málmen eru hugsanirnar ógvu- liga ójavnar enn nú á døgum. Harvið stendur okkara mál í váða, og tað er ógvuliga harmiligt, at so skal vera. Nú er tað so, at vit hava fingið eitt útvarp, sum sjálvandi má royna og roynir at bøta um okkara mål, men tað tykist, sum atfinningarnar eru hvassar. T. d. verður upplestur av tølum lisin: trítifýra og fyratiseks, og so átalar hr. Long sigur, at tað eigur ikki at verða lisið soleið- is, men beint fram sum vit dagliga siga tað, tretivu og fjøruti. Í orða- bókini eftir M. A. Jacobsen og Chr. stendur tríati tað er neyvan framvegis. Hetta sum eina avbronglan og Matras, professara, og ikki tretivu, so at kvíða fyri, at tað er rættari at nýta tríati enn tað, sum tað í dag- ligari talu verður sagt: tretivu. Øll henda atfinning móti okkara nýtslu førir ikki til nakað haldgott mál- og uppbyggjandi fyri okkara mál, men førir einans tað við okkara uppvaksandi ungfólk hvorki kemur at vita út ella inn, og har- við kemur okkara mál bert í enn sær, at vanda. Tað má sigast vera okkara ikki málinum so frægan ans, at teir ikki trygt onnur størri illa atborið av málkonu monnum, at teir hava sýnt fingið lagt eitt fast og Tað kundi kundi sum eg hava skrivilag. verið urð, sum eg havt hug at drigið ikki havi stundir til hesa kann tó loyva mær at siga tað, at fram, men tíverri ferð. Ég ein tann størsti vandin fyri at av- skepla okkara mál, eru tey forcysku blødini, og har hava vit ikki fingið minni enn 2 blaðstjórar í útvarps- nevndina, og hvor av teimum, ið betri búgvin er til hetta, er ringt at avgera. Ég vildi sum Páll N. Patursson skjytir upp, at målkønir menn vórðu valdir í utvarpsnevnd- ina; tí tað er avgjørt neyðugt, um útvarpið skal vera málinum nakar stuðul og koma tí burturúr tí vanda, tað er okkara útvarpinum. skúla- stjórnin tað mistak viðvíkjandi mál- frítt at skriva ei og o framman fyri ng og komið í, sum av monnum framborið í Fyri eini tíð síðan, gjørdi nýtsluni, at non loyvdi hann talu skriv- talú siga o, nýta ei í skriving. Her sæst nk. Tann, ið gáar eftir tí, lesur, sær, at menn í dagligu teirra siga ei. Teir nýta o í ing; og teir ella tey, sum í skilliga, at okkara mál hevur einki haldgott stødi at byggja á, og tær verstu spillurnar fyri málið eru teir Tað Latið vera við menn, ið skulu slóða tí rás. skal ti at høgga eftir okkara útvarpi víkjandi málinum, tí tað er íkki at ivast í, at okkara útvarpsstjóri er vera sagt: við- SOSIALURIN Gassing av húsum móti fýri og ødrum skaðadýrum Okkum er sent: Sum fólk minnast, fór fram í fjør gassing av húsum móti fýri og ødr- um skaðadýrum. Maðurin, hevði fingið hetta í lag, var H. C. Hansen av Tveroyri, og tá vit nú ein dagin hitta hann í Havn, nýta vit hevi til at spyrja hann, hvussu hevur gingist við hesi gassing og hvorjar nýggjar ætlanir hann hevur. — Hvussu við teim húsum, sum sum eru gassað? Tað kann ikki sigast við vissu fyrr enn í summar aftur, men hava eisini skaðakykt somu livievni, sum aðrastaðni, so er alt deytt. — Minnist rætt, hava tygum sagt frá, at tygum fóru undir aftur hetta tiltak nú í summar. — Jú, men januar meldað okkum eftir lýsing míni í enn ov fá seg umframt tey, vit ikki rukku í fjør — seinasti freistur at síga frá er 1. trupult at fáa fæst ikki uttan við fraktskipi. er so eitrandi, at tað vanliga mánaða hava apríl, tí tað er so sín. Tað Tað ikki flutt við ferðaskipum, sum eisini f;yta fólk. Tí fari eg at biða ull, sum vilja hava gassið til verður hús síni gassað og reinsad fyri skaðakykt at siga frá í góðari tíð. Vit síggja, at ein donsk fyri- toka lýsir í bleðunum. Er tað hitt felagið, ið at gera? sama tygum hava við — Tá eg á sinni bað um upp- lýsingar um, hvønn eg skuldi venda mær til, var eg vístur til hetta fel- Men tá arbeiði skuldi gerast, var hetta ikki tað felagið, ið eg haldi hóskaði tað er eitt hevur arbeitt við hesum síðan 1925, agið, Termitco. best, men annað felag, ið sum eitur Abatox. Tað vóru menn úr hesum felag, sum gjørdu arbeiði her í fjør. Tá arbeiðið var liðugt, segði eg meg burtur úr samarbeiðn- um við Termitco, og arbeiði nú saman við Abatox og havi tíkið á- byrgdina fyri tað, sum gjørt var í fjor. Tå nú Termitco lýsir við gass- ing, so er tað fyri egnu rokning, men framhaldið av tí arbeiði, sum byrjaði í fjør, havi eg við at gera, og tí fari eg at biða fólk tekna seg hjá mær innan Í. helst apríl og gera hetta skjótast møguligt, so farið kann vera undir arbeiði í góð- ari tíð. Kanska tygum taka uppaftur tað, sum hendir, tá hús verða gass- að. Sum í lýsingini sagt, má verða húsunum áðrenn flu't úr gassingin byrjar — fólk, matur, urtapottar og spegl. Gassíð stendur á í kann aftur dálkar einki, tað reingering aftaná, og tvey samdogur. Tá sovast inni. Gassingin skal eingin førur fyri at varveita okkara dýr- astu ogn, málið, óspilt. D. J. Sørensen. einki tekur skaða av gassingini, uttan tað, sum frammanfyri er nevnt, men tá innaftur verður flutt, verða húsini frí fyri fýr og ellum ødrum skaðakyktum, sum fjala seg í húsunum og gera tey óhugnalig. — Hvat kostar? — Ég lýsti, at kostnaðurin var 500 kr. fyri eitt hús 10)(12 alin, uttan trimpul og Annars verða oll hús máld upp fyri at vita, kvist. hvussu nógv gass, ið skai nýtast, og prísurin er hareftir. Byrjað verður at gassa fyrst í juni mánaða. — Hvussu nogv hava teknað seg? 30 hús at gassa, og hartil ymsir almennir bygningar, Vit hava eini sum sorinskrivarahúsini og fútahús- ini, sýslumannshúsini á Sandi, fýr- meistarahúsini á Borðuni og í Akra- bergi. — Sig okkum eitt sindur nærri um sjálvan fýrin. — Seinasta ár óttaðust fólk, at fýrurin fleyg inn aftur í húsini, men tað, sum er komið úr holunum, fer ikki inn afuur. Av tí stóru man mongd er bara ein hon til hverjar 400 hannar, og síð- sær av djórum vikur sum út bora an doyr alt innan er komið. Honin hol fyri roynir at 200 hon leggur. Tað eydnast ikki um at koma til livs. Frá tí sær teim eggunum, øll- eggið kykt Alt hetta er jú er lagt, eru 2 ár til livandi kemur úr teimum prógv fyri, hvussu væleydnað ein gassing kann koma at verða. — Hava siga tygum nakað at til seinast? Tað skuldi verið tað, at um fólk hava nakað at spyrja um, kunnu tey bert skriva til mín, uttan harvið at binda seg, og fáa tey tá allar upplýsingar, sum møguligt ikki framganga av hesi samroðu. Nýtt er tað, ið sjálvdan sker Eg loyvi mær hervið at takka Dagblaðsstjóranum fyri tað, at hann så so virðismikið uppá greinina í Sosialinum 23. februar, undirskrivað D. i., at hann unti sínum lesarum at fáa hovi til at lesa hana. Eg 3 biða tað til eina fasta r:glu hereftir, at fari tí at hann um at gera endurprenta greinir úr Sosialinum, ., fleiri haldarar við tað. Og kemur tað eina haldi, at tygum koma at vinna mest av tí, at lesarar tyg- ara eru nú troyttir av hasum sama jabbinum, sum nú er sungið fyri teimum út við eina fjórðingsold. Eingin er fullspottaður, fyrr enn hann spottar seg sjálvan. Gamal Dagblaðslesari. Landsretssagfører B. Husted-Andersen Kontor: «Richshuset«, Raadhuspladsen, 16 II København V. Tlgr.-adr.: Austioko - Tlf. Mi 788 & 3770 9, MARS 1957 SOSIALURIN | | Útgevari: | FØROYA JAVNADARFLOKKUR Bladstj.: ! Villi Sørensen. | Bo x 76. | | — | Prentsmidjan á Heygsbreyt Í | TELF 1820 | | Uttanbýggja jorðin Ofta hevur Føroya javnaðarflokk- ur havt frammi uppskot um, at uttanbíggja jørd við sámiligari um- skipan skal falla aftur til fólk á staðnum. Men her hevur staðið í dotai. Ein meiriluti á tingi hevur verið ímóti umskipan. Í hesum máli sum í eðrum: mál- um, ið javnadarfokkurin hevur reist á tingi, men sum vórøu feld at Byrja vid, er tann rættvisiskraft, at sigurin er so vissur sum: tað, at rætivisi at enda má sigra. Er tað ikki sa í dag, 22 menn síggja Orættvisid og áskilið í flestir: uttanbíggjajarðavskipanini ' Vit kenna okkum alvissar í hes- um, og tað er í hesum. treysti, at Mokkurin loyvir sær ai skorda. á háttvirda ting: at gera 4 neyðugu uttanløggja jørdin avvazandi lógarreglu, sæ aftur verður at falla til bygdamenn. Hetta verður at geva storstu ístakið fyri landið. Í Førovum, her fólkið gleðina og størsta økist, og vorførari verður at liva í småbygdunum, tess meira umráð- andi er tað fyri okkara åbyrgdar- menn at skipa sa her á landi, at fólkið ikki rýmir, so jørðin fyrnast, og bara toftirnar verða at standa eftir har, id annars væl kundi vunn- ist av mjólk, eplum og ið binum uppsaksandi liðinum tørv- at fåa grønmeti, ar almikið fyri stimbur Í knoturnar. r - > Ársai: alfundu! P/f Lestur hevur årsadalfund týs- dagin, tann 26. mars kl. 20 á skriv- iitzens stovu Leivur I dagsskrå efti 7 i lógini. grein Fremtidens oliskamin med den geniale BREESE BRÆNDER giver Dem - mere varme - bedre varme = behageligere varme Se den hos: VALDEMAR LUTZEN Thorshavn, Telf, 1200