leygardagur 16. mars 1957síða 3

5 51 16. MARS 1957 SOSIALURIN Føroyskur dansur (Framhald frå nr. 10). Summir menn vóru trekir at lata kvæðir frá sær til aðrar at læra og mangan var tað so, at vissar ættir vildu hevda sær kvæðir ávís mann eftir mann, og frá verður sagt, at menn hava tikid kvæði av ødrum vid at hava hoyrt tað kveðið triggj- ar ferðir á dansi. Sjálvdan varð sama kvæði kvoðið meir enn eina ferð um veturin, tí ikki vildu teir, at tey skuldu verða fótatraðk. Tíðliga á kveldi farið at dansa og dansað varð alt kveldið, var til hvor fór heim til sín. Vóru tey | mødd av at kveða og dansa, so trivu tey í spølini, bandadans, sand- oyardans og gomluketu, og ikki at gloyma niðurspelini, ið tikið varð til áðrenn farið varð til húsa. Hevði ein valt sær gentu, hann hevði tokka til, so skuldi lógvin fyrr verða húða- leysur av reimini, fyrr enn hann lat hana fara ødrum til handa. Sidiliga gekk dansurin, uttan brestan og brótan, oll livdu við í teim hendingum, ið fram fóru í kvæðunum og vakurt var at síggja tað skiftandi lag á dansinum og og tey brosandi og álvarsomu and- litsdregini á teimum, ið dansaðu, alt lagandi seg eftir um hending- arnar vóru daprar, álvarsamar og reystmannsligar, ella tær vóru skemti- ligar og ástarbornar. Føsilåvints månakvøld var sein- asta dansikvold. Tá taldu teir jól- ini og hver maður strikadi húgv- una av høvdinum, tí tá fór fram nakað, ið var heilagt og fyri tí, ið heilagt var, høvdu teir gomlu djúp- astu virðing. Tá ið jólini vóru told, plaga teir at kveða brúðarvísuna og tær vis- ur, ið til hana hoyra og aftur aðrir plaga at kvoða Grím av Miðalnesi aftaná brúðarvísuna. Tá farið varð til húsa heilsaðu tey hvørjum ødrum og søgdu: Gud má ráða, hvar vit dansa onnur jól. Aftanfyri hesa heilsu lógu djúnar kenslur. Brúðleypsdansur og grinda- dansur verður mangan tikið til sum framúrskarandi. Eitt dømi skal eg nevna um grindadans. Meðan teir gomlu hava sitið inni og tosad, byrja teir ungu at dansa. Veðrið er so fagurt, at teir unna sær ikki at fara inn í dansi- stovuna, men treða dansin á slætt- ari fløtu. Ein summarnátt av teim vænastu einum eydnast at njóta á ævini í slíkum veitslurómi. Sælt ljóð yvir bygdina hesa vøkru summarnått hevur drigið bæði ung og gomul, kvinnur og menn saman. Sjálvur kallsmaðurin er nú kom- in í dansin og hevur byrjað »Einars rimu«, hann er komin so langt út, at risin biður gandafinnin rúnir binda og senda aftaná Einar. Fremmandur háttmentaður mað- ur er komin til bygdar og stendur hugtikin og lýður á henda væna sjónleik. Teir kvoða: >So var veður ; á sjónum hart væl mátti ódnir kalla ; so styrdi Einar ungi, at hvørgum borði hallar.“ Menn liva við í hverjum hugtiknir og handafastir. »So var veður á hart aldan orði, sjónum frá grunni, „Einar heldur um bjálkan, nú hevur hann Gud í munni.< Skjótt verður álvarsamari, lagið eygnabrá hóligari. sæst, at hvert Fremmandamaðurin hevur húgvuna av høvdinum, faldað hend- urnar um hana og stendur eins og hann var vorðin til stein. Fram verður hildið: »Frammi á teirri sævarbylgju tað brennur sum bála- eldur: »Ikki skulu lívið láta, so leingi sum Ormurin: heldur.« Aftur | skiftir lag og treystum viðbragdi, verður vid menn lýta við brosi hver at oðrum, armar kreppast, spengur spennast, sligið verður treystliga á vøllin. Tað lýsir ein froði av hvorjum and- litið í takksemi til hin alvalda fyri uggan til tann reysta kappa, ið stýrdi Orminum. Tá kvæðið var liðugt, tók fremm- andamaðurin í hondina á kalls- manninum og mælti: »Fegin vildi eg havt kveðið við tær, vinur mín, trúgv mær, eg hug- tikin, sum ongantíð áður, og helt eg fremmandur maður, at tað var halgibrot at bróta ringin. Ein annar skipar Viljorm Kornus: »Gråna tekur nøvur mítt, elli tekur at boyggja;< og >Eingin hevur so reystur deyðin má jú fylgja, heimsins lív forgongur brátt, rætt sum ein havsins by:gja.« Øll men stóð so livað, at mannamúgvan er við bæði við lív og sál. Ein yndislig summarnátt er farin aftur um við ógloymandi minnum fyri tey luttakandi, ein halgur fund- ur, so eymur og kensluborin í juds undirføgru náttúru. Meta okur saman dansin fyri bert 40 árum síðan og nú, verður myndin dapur. Tá gleddu fólk seg yvirhovur til dansitíðina, tí har var hugni og gaman at sláa ring í og hoyra kvæðini gréiða frá kappa- brøgdum, bardogum millum heidnar lokabrøgd- glasstovuni og kristnar, åstarleiki, um og hildarleiki. Tann, ið hevur lært kvædini til fullnar, hevur notid miklan kunn- leika og stóra mentan. Í hesum viðfangi má sigast, at alt ov lítið verða kvæðini nýtt heima í skúl- unum hjá okum. Dansurin nú á dogum er komin á gravarbakkan og er bert ein skuggamynd av sær sjálvum. Hví er dansurin farin so illa hesi seinastu 40 árini? Henda spurning kann tosast nógv um, men eg skal gera stutt av og nerta við tríggjar av hevuðsgrundunum, ið hava verið dansinum at skaða. Fyri tað fyrsta: Tá ið dansurin fór úr glasstovunum, og í dansistovurnar reis | gull- | strikad | eygnabrá, dansað | NR, II FÆRØSK MARGARINE Vita No I VITAMINISERET FÆRØSKT PRODUKT FINT PRODUKT GROT OG SKERVUR Øl, skerv ella eiga at venda sær til kommunukantórið. Grót og skervur megu verða goldin fyrst, áðrenn tey verða ið vilja keypa grót, heimtað. Bilstjórar verða ámintir, at teir ikki kunnu heimta gråt ella einum limi av uttan við vegneyndini ella einum umboðs- skerv manni fyri kommununa, FROÐBIAR SÓKNAR KOMMUNA PRENTSMIÐJAN Á HEYGSBREYT TORSHAVN PRENTINGARARBEIDI 1820 AVRIKAR ALT TELF. Skipafelagið Føroyar TELEFON 1225 Tórshavn Foroya Bjór | ØL- og MINIRALVATNSVIRKI Citron sodavatn Føroya Pilsnar Appelsin iimonada Hindber limonada Jørdber limonada Ekta Maltøl. EINAR WAAG, Klakksvik — MÅLTRÅDUR 4 Vanillie limonada Áppolinar is TRYGGINGARSAMBANDIÐ FØROYAR telf. 1086 telf. 1089 Føroya Sjóvátrygging ...telf. 1086 Foroya Vanlukkutrygging telf. 1721 Føroya Kríggstrygging . Foroya Brunatrygging.. | Vit tryggja: Bátar - skip - voru - hús - innbúgv - ferðagóðs bilar o. a. Foroyingar eiga at tryggja í landsins egnu trygging ————— misti hann nógv. Hitt eldra fólkið dansurin, ið troðkaði seg inn og fall frá dansinum, tí óhugnaligt var | kom at verða til stóran báða fyri hin føroyska dansin. Hin tridja orsøkin eru tær giøsu streymålirnar, ið komu floym- at sita i hesum køldu dansistovun- um, afturímóti teim flógvu royk- | reli- stovunum, hvar ein kundi sita og | práta vid vinir og kenningar. Hetta | andi inn yvir landið og sóu seg mátti so verða, tí fåur nú á døgum | heilt rangoygdan inn á dansin. hevdi viljað lånt hús til dans kvold um kveld. Tó nú eru ming dansi- hús gjørd meira hugnalig, *Onnur orsøkin er hin Hesir religtøsu bólkar hava sæð og síggja so ringt í okra dansi og tann, ið fer at dansa (Frh. á 4. síðu) kvæðum, at útlendski