leygardagur 31. mai 1958síða 1

SOSIALURIN BRØDRALAG FRÆLSI JAVNADUR I NR. 22. LEYGARDAGIN 31, MAI 1958 31. ÅRG. Valutasnerturin í Íslandi Verður hann at reka føroyingar úr íslendsku fiskivinnuni ? Tað stendur á hjá íslendingum valutaliga. Nú tykist valutakreppan tó at vera loyst fyribils við at leggja so høga avgift á útfluttning av fremm- andari valuta — upp til 50 pst. og i einstøkum førum upp um 100 pst. — at tað í roynd og veru tydir eina skerjan av keypikraftini á tí íslendska penínginum fyri allar, ið skulu hava hann umbýttan í fremm- anda valuta. . Fyri føroyingar verður hendan skerjan at merkjast so sár, at tað verður ikki meira, enn tað fer at loysafseg hjá teimum at halda fram við at sigla vid islendskum fiski- forum, um ikki á ein ella annan hátt eitt undantak verður gjørt fyri teir. Teir íslendsku kjansirnir hava ver- ið so góðir, at fiskimenn okkara kappaðust um at sleppa við íslendsk- um skipum. At so nogv varð burturúr hjá føroyingum, komst fyri mestapartin av, at tað bar til hjá teimum at fáa íslendska peningin umsettan og heimfluttan til feroyskan pening til eina kurs, sum verunliga var nógv hægri, enn peningurin hevði i keypi- virði í Íslandi. Haraftrat kom tað, at til bar hjá foroyinginum at keypa sær alla útgerðina í Feroyum nógv bíligari, enn hon kundi fáast í Ís- landi. Í mun til hin íslendska fiski- mannin vann hin føroyski so statt í bæði borð — í innloguvirði og við bíligum innkeypi av neyðsynjarver- um sínum. Onkur — og serliga íslendskir Framhald á 2. síðu Logtingið saman beinanvegin at viðgera sjómarksspurningin Geneve-fundurin gav einki úrslit í sjómarksmálinum, og setur nú hvert land sjálvt sítt sjómark. Ís- land hevur samtykt at boða frá, at til heystar er sjómarkið við Ísland 12 mil. Hvat gera foroyingar? Hvat ger løgting og landsstýri? Hetta eru spurningar, sum í dag eru samroðu- evni, hvar ein menn koma saman, tí eingin spurningur er so týdning- armikil fyri tann føroyska fiski- mannin og harvið alt fólki, sum hesin. Vit megu krevja, at legmaður nú beinanvegin kallar tingið saman til viðgerð. av sjómarksspurninginum. Landsstýrið kann ikki taka upp tingingar hvorki við danir ella bret- Misrokir landsstýrið løgtingsvidtøkur ? Hvussu er við samtyktini um studning til opnar bátar heima og í Gronlandi? Sun øllum kunnugt varð sam- tykt at veita studning og lán til opnar bátar í Grønlandi og heima í Foroyum. Hetta var Í lagi, men nú frætta vit at menn, sum sekja um studn- ing og lán til bátar til útróðurs í Føroyum, fáa til svar frå lands- stýrinum, at teir kunnu fáa rentu- frítt lán. Hetta er rúkandi galið og misrøking av samtykt løgtingsins, sum var, at bæði studningur og lán skuldi veitast eisini monnum, ið byggja opnar bátar til útróðurs herheima. At annað verður prák- tíserað, mótmæla vit sum uppskots- stíllarar. ar, fyrr enn tingið hevur sagt stoðu sína í hesum máli. Allir menn hava nú ásannað, at stoða javnaðarflokksins um at fylgja íslendingum í sjómarksmálinum var bein. Men allir menn eru eisini samdir um, at steða tingsins nú eigur at vera at fylgja Íslandi í hesum máli og beinanvegin sam- tykkja, at sjómarkið við Feroyar verður sett til 12 sjómíl. Tað má tí ikki henda, at landsstýrið ella menn, sum landsstýrið sendir, fara til samráðingar, tí hesir samráðingar- menn: Ole J. Jensen, Johan Djurhus, Fredrik Hansen, Dánial Niclasen og so legmaður sjálvur hava roynt Så For første gang foreligger der nu et værk, der giver klar og udtømmende besked om Færøerne, Det er udgivet af Dansk-Færøsk Dansk- Færøsk Kulturfond og er en længe savnet oplysningskilde for alle, der ønsker at skaffe sig kendskab til erhverv og historie. Værket foreligger både Samfund med støtte af Færøernes natur, kultur, i dansk og færøsk udgave. Værkets 32 artikler er færinger og 9 danske, skrevet af 19 der hver især seg; men úrslit er einki komið — tvorturímóti. Teir komu aftur sum av »torvheidum«, ella enn meira tómhentir, tí sjómarksspurningin hovdu teir næstan ikki borið uppá mål, og landingarmøguleikarnir í Onglandi blivu verri. Hesaferð má ikki vera farið fram eftir fummum. Tingið má klárt og greitt siga stóðu sína — einki »fyrivarni« og einki »modus vivendi« má nú smoyggjast inn. Tingmenn megu nú allir standa sum ein maður, tí hettar er eitt fólkakrav. Til heystar eru Íslands grunnar stongdir fyri foroyingum, so um vit ikki flyta markið við Feroyar líka langt út, standa fiskimenn okkara bert við skerdum luti. Eg skjóti tí upp, at løgmaður nú beinan vegin kallar saman tingið fyri at taka stoðu til sjómarksspurningin. Gøtu, 28. mai 1958. I. Fr. Øregaard. Frakland i ålvar- samari stjórnar- kreppu Tidindini úr Fraklandi hava ver- ið títt og ålvarsom í seinastuni og stoðan hjá tjóðini hevur verið sera hættislig, so hvørja ferð gloppað hevur verið frá útvarpinum, so hevur onkur broyting verið í hend- ingunum. It er at siga hvussu endin verð- ur, men nú er tó komtð so langt, at Coty, forseti hevur givið boð- skap, at um nú ikki ein semja fæst í lag, og endi á hesi stjórnarskift- an, sum hevur verið landinum til miklan skaða, so fer hann at geva frá sær. Hann hevur tí heitt á tingið um at seta de Gaulle, sum tann mann, tjóðin gav sær í hendi í lagnuárunum, til forsetisráðharra landsins. Sum vera man hevur tingid ikki samt i hesi åheitan, og ser- liga hava koummunistar givið ilt av sær, og siga teir nu bart út, at teir ikki vilja vita av de Gaulle. verið Første fuldstændige værk om Færøerne repræsenterer en særlig sagkund- skab inden for sit emne. De navne, der står bag såvel vær- kets redaktion som dets enkelte ar- tikler er den sikreste garanti for dette værks høje standard. »FÆRØERNE" er et værk, som en- eje, et værk, som alle, der vil lære disse øer med deres særprægede natur og kultur at kende, bør an- skaffe sig. hver, der har tilknytning til Fær- øerne, vil være stolt og glad ved at Eisini hava javnadarmenn sagt seg vera ósamdar í eini loysn, sum gevur einum einstøkum manni alt ræðið í landinum, men stødan er nú so mikið álvarsom, at ilt er at siga, um ikki eisini teir vilja geva eftir og lata de Gaulle koma til ræðið í eitt avmarkað tíðarskeið. Seinastu tíðindi: Áðrenn blaðið fór til prentingar, frættist, at tað helst fer at eydnast de Gaulle at mynda stjórn. Teir leiðandi í javnaðarflokkinum sam- ráðast við flokkin fyri af fáa hann at geva efíir, so stjórn kann skipast. Handilsprógv Hesir næmingarnir hava tikid handilsprógv (hmx) á Tórshavnar handilsskúla: Ruth Andrésen, Katrina Askham, Meinhard Dam, Sonne Frederiksen, Sólvá Gunnarson, Sam Chr. Hansen, Edvard Hermansen, Maritt R. Jacob- sen, Lorenza Jensen, Anita Joensen, Frida Joensen, Jutta R. Joensen, Louisa Lamhauge, Margit Morten- sen, Sonja Miiller, Sólvá Niclasen, Kirsten Nielsen, Margit Petersen, Oddvør Petersen, Åsa Skåla, Anna L. Stephanson, Jåkup Thomsen, Aslaug Víká, Kirsten Wolles. Løgtingid verdur sett midkudagin Landsstýrið samtykti seinrapartin í gjár at kalla logtingið saman miðkudagin 4. juni kl. 10 til eyka- tingsetu at viðgera sjómarksspurn- ingin. Kappróðurin útvarpaður Kappróðurin í Klakksvík verður útvarpaður í kvold kl. 17—19. Herfyri frættist frá heldur linlig- um fiskiskapi í Grønlandi. Men nú hoyrdist aftur, at batningur er, og er linufiskiskapurin av tí besta, somuleiðis sum trolararnir fáa væl av fiski. Et værk værd at eje REDAKTION: Amanuensis, mag. art. Napoleon Djurhuus, bibliotekar, mag art. Ole Jacobsen, professor, dr. phil. Christian Matras, professor, dr. phil Arne Noe-Nygaard, arkitekt M. A. A Arne Ludvigsen, lektor, cand. mag. Jorgen Steining 2 bind tilsammen 720 sider, 300 fotografier, 4 í farver. Dansk og færøsk udgave. Hæftet 97,- kr. VB 137,- kr. INDHOLD: Geologi — botanik — dyre- liv — fugleliv havdyr — klima — strømforhold — fortidslevn — bygde- kirker — ældre historie — nyere hi- storie — det gamle bondesamfund — husbygning — husflid — håndværk og redskaber — klædedragt bådebyg- ning — bådfiskeri - fuglefangst og grindedrab — dansen kirken — un- — kulturelle institutioner sproget — folkedigtning nyere digtning — pressen — bildende kunst - musik — fiskeri og fiskeeksport — — håndværk og - lovgivning og administra- dervisning landbrug handel 3 industri tion — Torshavn. I KOMMISSION HOS DET DANSKE FORLAG