leygardagur 13. september 1958síða 1

SOSIALURIN BRØDRALAG FRÆLSI JAVNADUR Vit eiga og hava ti rætt at krevja SAMA VEIDIRÆTT Í GRØNLANDI sum Grønlendingar Hart stóð í botni hjá føroyingum í Grøniandi undan krignum. Þeir harmaicikir, sum tá fóru fram, vilja vit sjálvandi ikki endur nýggja. Men kortini skal tað verða nevnt, at okkara javnaðarmanna lutur lá ikki eftiri í átroðkanini at vinna føroyingum rúmari veiðirætt og stórri rættindi á landi har uppi. Í hesum sambandi kann verða mint á ferðirnar hjá teimum P. M. Dam fyri seg og so fteirri av løgtinginum valdu nevnd við fólka- flokks- og sambandsoddafiskunum á odda fy ri seg. Sitandi til borðs hjá Miller havnarfúta gjørdust hesir harrar frá fólkaflokkinum og sambandinum fullvísir i, at har úti í Føroyinga- havnini var best hjá føroyingum at vera og byggja, soleiðis sum havnar meistari Miller gav teimum vis dóm at drekka. P. M. Dam stendur í løgtingstidindi saman á grónum vølli við Miller havnar fúta um føroyingarnar og virkis- møguleikar teirra í Grønlandi. Dam helt tað vera merkiligt, at brast sum tað Miller hevði víst norðmonnum og teirra donsku partnarum hitt besta staðið í Grønlandi, sum Suður- havnin í Føroyingahavnini er, og kravdi fyrst og fremst har uppi og síðani í ministeriinrum at føroy- ingum var givið pláss inni í Suður- havnini åjavnt við norsk-danska felagið. Hesar báðar støðurnar brustu saman á tingi. Men afturhaldið sambandið og fólkaflokkurin tók undir við sínum monnum í, at tað skuldi verða harúti, og høvdu hesir harrar bara háðarorð um Dams uppskot um at leggja árar í sjógv fyri at fáa virkisrætt og útbygt har inni í Suðurhavnini Hvor ið hinir, vita nú Pað finst i dag ikki ein tann Dam ella fiski- allir rættin, føroyskir menn. einasti fiskimadur, sum ikki gevur Dam rætttin, at har úti í Føroy- ingahavnini var Omøguligt at virka og vera, meðan Suðurhavnin er hitt sum finst í atleggingar- mest ideella staðið, Grønlandi viðvíkjandi møguleikum og virkisplássi á landi. sum veiða og Tann rættur, føroyingar i dag hava at annar og stórri rættur enn tann, tér vinna, er høvdu, áðrenn hin stóra grønlands- kommissíónin, 10 Hedtoft setti, og sum Dam gjørdist limur í, tók sær av at umskipa grønlandsvidurskift- ini frá grundini av. Í hesi nevnd eins og í talu og skrift hevur hin føroyski javnaðar- flokkurin hildið fram, at sum ríkis- statsborgarar megu føroyingar hava sama rætt at fiska og arbeiða í Grønlandi sum grønlendingar sjálv- ir. Ein føroyingur, sum kemur til Danmarkar við skipi sínum, hevur arbeiðsrætt Í Danmark sum einhvør Danskari, og á hin bógvin hevur ein danskari, sum kemur til Foroya við fari sín- annan sama fiski- og um at fiska og arbeiða, sama rætt her á oyggiunum sum einhver før- oyingur. Og tað sama er tilfelli við grønlendingum. Um teir komu 1ig- ar ella til Danmarkar við skipum sínum at fiska og arbeiða, vildu teir notið sama rætt, sum danir og føl oyingar í einum og øllum. Grønland var ein koloni við ser- ligari skipan. Vit vita tað. Og vit vita eisini, at henda skipan var so háttað, at flestu reglurnar snúði seg um at verja og halda grønlendingar fyri seg, burtur frá tí »Ondu sivili- seraðu verðini. Hetta ger tað rímiligt eitt sindur torført við eitt kast at sláa allar hurðar upp á bak í Grønlandi yvir fyri hinum pørtunum av ríkinum. Men múlið er ju, at hurðarnar skulu grønlendingar skulu inn i rembingar av óndum og góðum, vónandi mest góðum. Grønland er jú íkki koloni, men ein partur javnstillað- ur við hinar partarnar í ríkinum. Og tað verður hildið fram sum hitt stóra takið fyri Grønland, at nú skal allur munur, ið fyrr ríkti sum ein marra og vanlukka, burtur Og føroyingar eru interesseraðir hesin munur verður burtur- skorin sum allraskjótast, so grøn- lendingar, føroyingar og danir, óheftir av øðrum enn av líka lógum kunnu mótast og hittast veiði-, arbeiðs- og bú- Upp, og al lívsins longur ein I, al fyri allar við sama rætti hvor hjá øðrum skylda okkara førovinga øllum at bera okkum vinir grønlendinga, so fullum treysti og álit Það er í einum og sum bestir teir og Vit I hvor til annan kunnu arbeiða sam- an sum vinir og bróður Fullan og jøvnum følt við óskerdan veidirætt á rrønlendingar er einki minni enn ein livssøk fyrr okkum føroyingar Hann, sum við loysing ella á annan hátt vil kvetta veiði- og ar- beiðsrættin í Grønlandi frå okkum, er tí fiskimannsins og Føroya fólks versti figgindi og ólukkufuglur Grindin í Havn Gjåramorgunin um tíðir varð rópt grindabod í Havnini. Jens á Lava fann hana. Hon varð hildin til um hálvgun átta tíðina, og væl gekk at drepa Um 200 hvalir vórðu merktir Mangan hevur verið tosað um, at tað er óforsvarligt at opa grind á Eystaru- våg í Havn, ti hon er full av óreinsku Tað var eisini ljótt at síggja sjógvin, so skitin hann var, og illa reyk av óreinsku eisini, Heilsunevndin hevur herfyri sagt frá. at ikki má hvalur opast á sjónum, og varð eingin hvalur opaður, fyrr enn hann var tikin upp á land Hann bronglar Erlends Paturssonar rættleiðingar til bóklingin >Fiskimannaspurningar. Vit fingu ikki pláss fyri viðmerkingum í síðsta blað jú, tað ér rætt, su vit upplýstu t fiskimenn dir verkfallinur 195 høvd øguleik Í verkfalls tudnir frá dansk føl neg vagnum Samvirkende Varð tå Her batar kki Erlendi t yk fakta Til tess er | ov n I fiskime k bera vitni t danski beiðaraútsendingurin ( P Jenser Í lun ið hann hevdi við fiskimenn, segð vel heimiladan fiskimenn kundu røkna vid få erk fallsstudni Hann nevndi enntá talið, ið hvor einstakur fiskimadur kundi vænta a fáa um vikuna Men ístaðin fyri at taka ímóti kammiråtligu |} x irbeiðarunum leyp Erlendur á teir vid teirri jálparhondini frá donsku øllum ljótun ið pennurin kundi taka Fad er ollum monnum kunnugt, at tað ikki var Erlendur, men Joan Petur Davidsen stum indaliga talað sterka and vendi ta breiðu bringur 1 Og litið móti landssiyrinum og trýsti tað a ganga við til at tryggja fiskimonn unum eina minstuløn uppá 800 kr. um mánaðin Men hvat Þatti, tá ið Erlendur Paturs Hvus ógvar milliónur vór ki for kon r fiskimo l Y nes rn taki! Hvi er tað ikk beint t verkfallið kostaði fiski lakassanum | 1 million Ljóðaði ikki dómurin uppa 250.000 kr Erlendur viðgongur, at tað vóru javr aðarmenn. sum komu við uppskotinur tingi um prísviðbót til fiskimenn. Har um er so ikki meira at trætast. Uttan Erlend vil el ikki nok h 1 er I 1 T ant ) hend nevnd hevur < { fvr fiski r við í Í maður ] ha r oO ; l eftir ol Í 1 Os r. HU Í r rødd ] ætti V Frlend Íkki í f og í c llrón St: I Í o d y S kker ) Erlenc k PI ot: b Í t mt í. HN er so meir tal ur I Ovik di > arksmålio ver I ) vid ør bókl Erlend royndi to eitt inasta dør kl tal vóru fiskimannamål, ið javndarme ikki hava styðjað Hann Á einki nev ti | er nevniliga ikki eitt einasta! Uppso Hoyterrin Nú hevur verið frálíkur terri nakrar dagar Aftaná henda drúgva óterran komu hesir terradagarnir væl við hjá mongum, og nú líður væl við hoynum einstakir hava fingið alt sítt undir lon Norðanfyri hevur staðið serliga væl til NR. 37. | LEYGARDAGIN 13. SEPTEMBER 1958 31. ÁRG. sær at koma við, tí tað var júst javnað arflokkurin, sum hevði mål inni uppsøgn; men teir lot tað far fyri uppskotið, 10 illit Kil € ser! hesum døgun megu vI r tað klókasta og besta, vildu tjóðveldi enn líka so lítið sun sambandsmer ( fFyllaflakkemenn or x tl vaði P Meðan Vit kunni SI i VI øll lutum og fórum hava barst fyri og } að fiskimannamålit k uds flok tjóðvel ra nc ) ( rið størst studul fiskima Hann var vid til at fella ppskotid um prísviðbót til allar fiskimentr | á fyrsta sinni varð framsett I monnum Hann var vid til at leggja okurstolli i fiskimanna- og arbeiðarafjøldi Hann var vid til at fritaka stormannin f katt « veita honum millior y urnar ) fiskime (0) breidafjøl in skuldu gjald Hann var vid til at sker er 800 kt í minstuløn niður i 650 Kr (0). 8. Y Kl ik i akksvik i dag El-streymur til Árnafjarðar. Leingi hevur verið arbeitt uppá streymveiting er komið ing til Árnafjarðar; men nú so langt ávegis, at í dag verður streyn urin settur til, og Årnafjørdur verður so statt tann bygdin við streymi frá SEV ið liggur lonest burturi frå verkinum. Í dag fara gestir og Vig lumenn við Poul J Olsen sóknarstyrislorr í odda til Árnafjarðar fyri at vera til steðar, t hetta megnar från Ve t til raman ver vær grindir. Seinast | rmorg vóru grindaboð lað var postbátur Polaris, ið fann grind no fyri Mikl dal. 261 hvalir komu til skil Grinda Din val c r til 0 kr c ikki eydna elja fyr mx c 1700 Á Mánamorg Vat rin VC | i Klak k fólk rak y h Ei hon legði bc 20 hval N hen. d 1 Í rindi { I t ( kk ef Ørvitisfiskur Ger H. ( Hansen einki í ) marksmálinum. svíkur hann Í ingin, sigur Erlendur Men leggur hann alla I Ju fyri at vinna 12 milamarki er ta fyri at keypa føroyingar ur hann Sjómark er sjómark fyri um tað ikki kann verða nýtt til at ovsa hat ímóti dønum, tað síggja allir menn nú við hálvum eyga so skal kosta tur: sjómarkið nýtast til Um tað yingum Grønland, skal loysingarøsingina veiði- ongum Íslandi, gel Um vit standa við rætti i Grønlandi og í tað Erlendi einki, bara sjómarks- ólvgið kann tæna loysingini Ja, sjålvt um nidurstødan tann, at fiskimenn ikki bara verður hava mist veiðirættin í Íslandi og Grøn- landi. men líka til 1967 koma at standa við trimilamarkinum, er tað í besta lagi hjá Erlendi, bert loys- ingin verður framd So ørvitisligur sær nu. tíggjar Erlendur