leygardagur 6. juni 1959síða 2

6. juni 1959 J. Chr. Svabo: Indberetninger fra en Rejse i Færø Um 180 år hava hesar frågreiding ar Svabos ligið i handritið, innan tær nú eru vorðnar útgivnar av »Selskabet til Udgivelse af færøske Kildeskrifter«. Handritið finnst á kongl. skjalasavninum í 7 heftum við nógvum vøkrum tekningum. Her eru tey øll utgivin í eini bók, sum er um 500 síður. Eitt snotiligt ar- beidi, men båkin er heldur førlig, og innbindingin tykist tiverri ikki at vera tilsvarandi sterk. Bókin gevur góða frågreiding um Føroyar, sum tær vóru um endan av 18. øld. Hóast hon sum sagt er rúgvismikil, kundu vit ynskt meira frásagt um ymist, sum umtalað verður í ógvuliga fáum orðum. Verkið ber eitt sindur merki av ikki at vera heilt liðugt. Fátækdómur og ymsir aðrir trupulleikar hava fingið arbeiðshugin hjá Svabo at falla. J. Chr. Svabo var prestasonur úr Vágum. Hann gekk í látínskúlan í Havn saman við Nicolai Mohr, og teir fóru báðir undir at lesa náttúru- kunnleika og vinnufrødi, eitt undan- tak í lestri føroyinga tá í tíðini, men tá samsvarandi við andan í útheimi. Hin 2. april 1781 fekk Svabo frå ríkisstýrinum 480 ríkisdálar fyri at gera ferð til Føroya, har hann skul- di verða til á sumri 1782. kanna ym is viðurskifti á landi og aftaná geva ríkisstýrinum frágreiðslu um vidur- skiftini í Føroyum. Tað er úrslitið av hansara kanningum á hesi Før- oyaferð, sum nú fyrstu ferð er givið út. M. A. Jacobsen bókavorði sendi tó út í 1924 bók um J. Chr. Svabo við úrdrátti úr hansara »Indberetn- inger« og hon gav Føroyingum nak- að at vita um henda merkiliga mannin og lívslagnu hansara. Svabo hevur skrivað nógv annað enn hes- ar kanningar á føroyaferdini, men tað verður ikki nevnt her. Gjølla skal ikki verða roknað upp alt, bók- in umtalar, men bert høvudstættir- nir verða nevndir. Hefti /. Í hesum verður sagt um fuglar í Føroyum, fjøður, kópa- veiðu, ferføtt djór og flotoyggjar. Hefti H. Greitt verður frá ollum vandi í sjónum um Føroyar, um bátar, mið, reidskap, fiskiskap, fiskabyti og fiskatilvirkan. Nevndar eru løgtingsbøkurnar og fátækra- kassin, hvat fólk hevur til matna, fortíðarleivdir og merkiligar staðar- sagnir (gullheygar o. t.). Hefti HI. Skrivað verður um træ- vøkstur. Hann nevnir »Ole Larve- sen, en Færøer og Sysseimand i Øs- terø«, sum silgdi til Bjørgvins i ga- belstidini og førdi trævøkstur til Før oya. Hann var tó ikki sýslumaður í Eysturoy. sum nógvir siga, og hann livdi í fyrra helmingi av 17. old. Síðan skrivar Svabo um torv. endur gevur viðtøku fyri Sandoyar sýslu og greiðir frá føroyskum iitum og vøks trum. Her nevnir hann eisini Argja hospital, sigur frá yvirtrúgv og gan- di og nevnir følkanøgdina í oyggju- num. Síðan hevur hann hetta árið målt og skrivað upp hitan í Føroy- hvussu um og trýstið í luftini og, veðrið var. Hefti IV. Her skrivar hann um seyð og seydasløg, um skurðin og nytsluna av honum og mjólking av seyði. Síðan greiðir hann frá seyða- sjúkum, seyðafellum, hagapørtum hvussu seydurin kann gerast frískari og betri við góðari rokt. Hann sigur frá kolinum í Føroyum, greiðir frá sjúkum her á landi og, hvussu tær verða fyribyrgdar. Síðan og, 1781-82 greiðir hann frå klædnabúna og | hvalaveiðu. Í Hefti V. Her sigur hann frá okk- ara føroyska máli, tekur dómi fram, nevnir kirkjur og kirkjugardar og | kirkjumál yvirhøvur. Skúlin verður umtalaður, og síðan verður sagt, hvussu set- og úthúsini eru bygd. Hann greiðir frá skansanum og, hvussu ferdasambandid fer fram millum oyggjarnar, nevnir mylnu- hús, handkvarnir klædnagerð. Handilin fær sína umtalu, somuleið- is tíggjundin í samband við sýslu- menn. Hann nevnir, hvussu føroy- ingar merkja tíðina av eftir arbeiði, t. d. hoyni, akurskurður og fjalltid, og við øllum messunum, t. d Pålls- messa, Grækarismessa o. s. fr. Síð- an sigur hann frá avtoftaðum bú- plåssum, nevnir húskallalógini 1777, sum skuldi givið nýggj búpláss, men ongatíð virkaði á tann hátt. Hann greiðir frá fólksins siðum og hugs- unarhátti og sigur, hvussu menn vinna svartasalt úr sjógvi. At enda- num nevnir hann menn, sum hava | roynt góð tiltøk, t. d. við at friða og nóra villan fugl. Hann greiðir eisini frá leikum og stuttleikaspølum. Hefti VI. Her sigur hann frá velt- | ing, frá hoyggi og hoybjarging. | Hann greiðir frá havinum og tess | åvirkan, frå vatninum, á landi, nevn | ir varmakeldur, måldi tær og heit- ast var ein á fjøllum fyri norðan í | Vágum. Síðan greiðir frá, hvussu oyggjarnar eru vorðnar. Hefti VII. Hann nevnir her akk- og erspláss og havnir. Síðan umtalar hann neytini, greiðir frá streymi | um oyggjarnar og frá miniralum. Vit síggja helst móti endanum av bókini, at evnini eru heldur ósam- anhangandi = uppstillað, og Svabo fekk aldri í lag at væla um hetta. Kanska kom tað ikki til prentingar | nógv av teirri grund. Fátækdómur hansara var eisini ein atvoldin, og føroyingar skiltu lítið av hansara arbeiði. Kortini er hann her hevur gjørt. Gjøgnum hetta arbeiði og alt annað, hann skrivaði, gongur ein brennandi fost- urlandsalskur, ið ikki minst kemur til sjóndar í hansara orðabókaar- beiði, sum hann fekkst við til sín deyðadag. hetta eitt risaverk, Í. Z. Tórshavnar | kommunuskúli — Arsroyndin byrjar leygardagin 13. juni. Børn, ið eru tilmeldad úr vørum skúlum, eiga at koma niðan í kommunuskúlan fríggjadagin hin 12. juni millum kl. 2 og 3, har tey fáa skrána fyri ársroyndina. Pórshavn 1/6-59. L. Sørensen. á . å.? L Grindalistin fyri 1959 er til skjals á býráðsskriv- stovuni frå 6. juni til 12. juni í ár hvønn yrkadag frå kl. 11—13 15—16 leygardag tó bert frå kl. 11- Fólk verða biðin um at eftir, um partarnir eru í lagi. og kanna Byráðsskrivstovarn. SOSiALURIN Happadráttarvinningar frá 1958 SUM IKKI ERU HEIMTAÐIR I. hålvår: nr 83 kr. 9000 2. hálvár: nr. 236B kr. 45,00 > 304B > 45,00 » 335A » 45,00 » 448A > 22,50 » 335B » 45,00 » 448B » 22,50 > 336A > 45,00 » 637D » 22,50 » 520B > 22,50 » 630B > 22.50 » 541B > 22,50 » 696D > 22,50 » 606B » 22,50 > 698A > 45,00 » BSO1 » 90,00 » 1063A » 45,00 » 1107A » 45,00 » 1080B » 45,00 » 1282B » 45,00 » 1102A » 45,00 > 1298A > 45,00 > 1231B > 43.00 » 1298B > 45,00 > 1371B > 22,50 » 1473A > 22,50 Vinningarnir verða utgoldnir, tá lutaseðilin, váttaður av seljaranum verður innsendur. FØROYA LANDSSTYRI, 28. mai 1959. (HAPPADRÁTTURIN). TRYGGINGARSAMBANDIÐ FØROYAR Føroya Kríggstrygging. telf. 1086 Føroya Sjóvátrygging ... telf. 1086 Føroya Brunatrygging.. telf. 1089 Føroya Vanlukkutrygging telf. 1721 Vit tryggja: | Bátar - skip - veru - hús - innbúgv - ferðagóðs bilar o. a. Feroyingar eiga at tryggja í landsins egnu trygging Djøraframsyningar Tað verður hervid gjørt kunnugt, at djóraframsýningar i verða í Eysturoynni og Norðoya sýslum. Bygdir, ið vilja hava sýning, biðjast venda sær skrivliga til Før- oya Búnaðarfelag áðrenn 24. juni. 1959 SÝNINGARNEVNDIN. GROT OG SKERVUR keypa ella gråt vilje skerv eiga at venda sær til Øn, kommunukantórið. Grót og skervur megu verða goldin fyrst, áðrenn tey verða 10 heimtað. Bilstjórar verða ámintir, at teir ikki kunnu heimta grót ella limi av vegnevndini ella einum umboðs- uttan við einum manni fyri kommununa. FROÐBIAR SÓKNAR KOMMUNA skerv Skipafelagið Feroyar TELEFON 1225 Tórshavn Foroya Bjór ØL- MINIRALVATNSVIRKI og Føroya Citron sodavatr Appelsin iimonada Pilsnar Ekta Maltøl. EINAR WAAG, Klakksvík — MÅLTRÅDUR 4 Hindber limonada Jorðber limonada Vanillie limonada Åppolinar is -