leygardagur 9. mai 1959síða 1

SOSIALUI FRÆLSI JAVNAÐUR Hin grønlendski fiska- prisurin — og vit Fåir finnast Føroyingar og ser- stakliga fiskimenn, sum ikki i dag seta størstu vónir til Grønlands havið og firðir. Undantøk eru Erlendur Patursson og hansara menn, ið eru bitnir av danahati og loysingafanatismu. Sum borgarar í ríkinum danska vit somu rættindi í Grønlandi sum Danir. Men borið við sær, at Føroyingar hava somu veiðurættindi hava viðurskiftini hava hvorki Danir ella í Grønlandi sum Grønlendingar sjålvir. Leingi lå tað soleiðis, at teir ráð- andi í Grønlandi og í Danmørk hildu, at stødan hjá Grønlendingum náttúrfólk at verða sum var so vorðin, teir máttu bráðari ávirkan uttanífrá. Grønland var heilt læst og avskor ið frá allari praktiskari samvinnu eisini Danir og vardir móti ov við onnur fólk Føroyingar. Måti hesum stongsli hava Føroy- ingar meira enn nakar annar barst. Vit hava havt vinnnuligu interessur, og vit hava kent okkum vísan í. at Grømflendingar vildu vunnið í stórum við einum samarbeiði við føroyskar fiskimenn. Hin sterkasta kraftin fyri broyt- ing í Grønlandi var Hedtoft, stats- ministari, såli. Hann helt meiri enn nakar annar áður hevdi gjørt, við okkum í tí, at tað ikki bara var til gagns fyri Føroyingar og danskar fiskimenn, men at tað kanska var størstu eisini Grønlendingar og Teir prisir, sum grønlendski fiski madurin i dag fær fyri veidi sina, er hvat id saltfiski og klippfiski vid- víkur nógv lægri, enn fiskimadurin í Føroyum fær. Uppá spurningin, um hetta stavar frá, at vinningurin fer aðrar stadni enn til grønlendska fiskimannin, verður svarað av stjóra kgl. handil- sins, at tað er ikki so. Tvortur- ímóti. Hvussu tá? spyrja vit. Og svarið er hetta: Hin grønlendski salt fiskurin viðvíkjandi heima og prísi á alheimsmarknað- og klipp- er viðgerð inum, ið hvussu er á hædd við hin besta salt- og klippfiskin, ið fingin verður av ødrum tjóðum. Men Grønland er so stórt og so ógvuliga spjatt íbygt við nøkrum fáum húsum slødandi her og har yvir veldug økir. Í til stórri gangs fyri Grønlendingar, at umskipan kom í Grønlandi, so hetta land kundi koma at liggja opið til arbeiðis í hjá ollum teknum í danska ríkinum. Av Hedtofts stóra uppskotið um umskipan av so hitt ávum kom grønlandsvidurskiftunum Málið var: GRØNLAND EINS ATKOMU- LIGT HJÁ DONSKUM TEKN- UM OG HARUNDIR FØROY- INGUM SUM ALLIR HINIR PARTARNIR Í RÍKINUM. Men henda broyting mátti koma at ikki gjórdi Grønlendingum skaða, men lagaliga og soleiðis, hon mesta gagn Longu við fyrstu atløgu fingu vit veidiøki, vit áður ikki átt. framstig varð åvis sum høvdu Hetta av Føroyingum. Men Grønlandi væl fagnað utr6Oraspurningurin i tikið upp í hvørjum, hevur ynski hjá Før nu hevur seg meiri oyingum verið meiri og meiri brennandi á hvørjum ári AT FINGIÐ FLEIRI HAVNIR ! OG AT KUNNA KOMIÐ INN I FIRÐIRNAR OG FINGIÐ HOVI AT ARBEIÐA Á JØVNUM VID GRØNLENDINGAR. Hetta seinasta hevur ikki verid minst åleikandi spurningur hjá okkum, nú ið menn eru farnir undir bygging av flakavirkjum í so stórum tiltaki, sum talan er um r r . . . ágóðin av veiðuni Og tå ið allir fiskimenn í Grøn- landi skulu fáa eins nógv fyri fisk- hvar ið teir so búgva, verða kg in, meðalútreiðslurnar uppá hvort av fiski so ovurstórar, at hin reini prísurin fyri kg av fiskinum verður drigin so langt niður av hesum »generalumloysum«, at hann verð- ur at liggja nidan fyri fiskaprisin hjá Føroyingum og ødrum tjóðum. Aftrat um« kemur so tann skipan, at av søluni fer ein partur til ein utjavn- fiskimenn skulu hesum »generalumloys- ingargrunn, sum hava at taka til, um tað óhapp hendi at fiskaloysisár komu aftur, sum tey hava verið áður í Grøn- landi. Hin einasti vegurin hjá Grøn- lendingum og teimum, sum koma at arbeiða á jøvnum føti við teir, fyri at fáa hægri og hægri prís, er so (Framhald á 2. síðu) 1 LY BRØDRALAG Banka, Niels húsum Føroya kl. 13—17. { dag | | Finsensgotu 15, NR. 2/ LEYGARDAGIN 9. MAI 1959 32. ÁRG Fá FRAMSYNING Ruth Smith til áminningar Dómurin í Tjørnu- | víkarmálinum Fann 30. apríl fall dómur í ti nu I | so nógv umtalaða Tjørnuvikarmål- inum millum uttanbíggjajarðaeigar- arnar og Tjørnuvíkingar Hetta hevur staðið við alla tíðina og hev- mál tók upp í 1954 og seg | ur mangan verið hart, so hart Í kanska. at ein valla hevur kent til slíkt í Føroyum. Í Dómsbókini verður m. a. sagt, at tað ikki finnast treytir í lóggáv- uni, ið áleggja uttanbíggjaeigarum skyldu at hava uppsitara. Rætturin kann ikki geva saksøktu viðhald, tá sagt verður, at tað er skylda hjá uttanbíggjaeigarum at hava uppsit- arar, ti í mongum bygdum eru ikki uppsitarar til alla uttanbiggjajør0- i Ina. ; Hildið spurningurin um uppsitari skal vera kemur verður eisini fram, at viðkomandi uttanbíggjaeig- ari at avgera sjálvur, eins og spurn ingurin um treytirnar má vera ein avtala millum Viðvíkjandi sagt: eigara og uppsitara. verður det fjallboðum »I sidstenævnte dom er yderligere fastslået, at | har krav på at blive underrettet om sagsøgerne tidspunktet for fjeldgang, og retten le- finder, at sagsøgeren i kraft af res ejerstilling iøvrigt må have krav på underretning om tidspunktet for foretagelse af det påhvilende hauge- , arbejde, og at haugestyret kun er I . . berettiget til at antage andre i deres | sted, når de enten udebliver eller udfører arbejdet uforsvarligt.» Viðvíkjandi rætti til at søkja fuglabjørgini verður víst til løgtings | lóg nr. 27 frå 9/9—54 og um feiti- lendir »må sagsøgeren som medejer af bygdens marketal være berettiget Í | til benyttelse af disse.« DOMURIN: Dómurin, sum sagdur varð, er hesin: »Det af sysselmanden for Strømø syssel den 8. oktober 1958 på be- gæring af sagsøgerne M. P. Mag- nussen, Streymnes, Vilhelm Mag- nussen, Tørshavn, Sofie Hammer Haldórsvík, Ellen Olsen, smst.. og Napoleon Andreasen, smst., over- for de sagsøgte haugestyrer for Norðan Kamb og Heiman Kamb nedlagte fogedforbud er lovlig gjort og forfulgt. De sagsøgerne ikke er pligtige at holde sagsøgte bør anerkende, ar opsiddere til deres jord i Tjørnuvik, af sagsøgerne er beføjet til selv al foranledige de dem som ejere i Tjørnuvik påhvilende arbejdsydelser udført, og af sagsøgerne er beretti- get til at søge fuglebjerge og benyt- te feitilendir — overemsstemmende med de herom gældende regler løvrigt tages ikke til følge. De sagsøgte bør en for begge og sagsøgernes påstand begge for een inden 15 dage til sag- søgerne betale 500 kr. i sagsomkost- ninger.« Ur Hvalba Nu mikið útliðið, at menn eru byrjaðir at våra: men enn kenst ikki tað rætta summarid, hóast kom ið er til krosmessu, tí enn er ógvu- liga kalt og kavin liggur um fjalla- topparnar. Av tí at so mikið er út- liðið. vermir sólin nakað um sjálv- an miðdagin, tá hon er frammi. Men aftur um kvoldið er kalt og kava- flykrunar fella úr loftinum. Í sein- asta tíðindabrævi varð sagt frá fleiri monnum, skuldi fara við týska- rum; men nú verður tað helst av ongum, tá trolarin ikki kemur til Føroyar, eftir hvat ið frættist. Í staðin er talan um, at nakrir av hes- um monnum, ið skuldi fara við týskarum, hava í hyggju at fara til Grønlands at rógva út hjá Gron- landshandlinum. Um so verður, er talan um trý båtaløg. sum fara hið- ani. Sunnudagin var vinardystur spældur millum annað lið frá Tb. og Royn. Dysturin endaði við javn- leiki 1 og Í er so iX 10