leygardagur 9. mai 1959síða 3

Útgevari : FØROYA JAVNAÐARFLOKKUR Blaðstj.: Villi Sørensen. Box 76. Prentsmidjan á Heygsbreyt TELF 1820 Fyrstu tríggjar mánaðirnar Tað veldur okkum gleði at kunna siga, at hitt stóra málið um umskip- an av teirri søsialu forsorgini, ið Javnaðarflokkurin legði so stóran dent á við seinasta val, hevur vunn- ið fullar sømdir; fólkapensjónin, av- lamisperisjónin eru framd og meiri- luti er fyri at allir hinir tættirnir í teirri sosialu forsorgini, annaðhvort talan er um einkjur, einkjubørn og onnur, ið treingja til serhjálp, verða at fremja í hesum tingskeiði. Endurnýggjan av skipaflotanum hevur fingið sína finansiering, so um framtakshugur er millum feløg og menn, er nú møguligt at fáa hóp- in av skipum í bræði og in»an eitt ávíst tíðarmark, skipatalio økt ;o mikið, at fjøl er fingin undir fót hjá hvørjum fiskimanni í Føroyum. Hin stóra vega- og havnabygging, sum seinasta tingseta undan vali- num, ið ovræsni játtaði milliónir til uttan at vita sær pening at gera hetta arbeiði, er tað eydnast sitandi landsstýri og meiralutaflokkum, eis- ini at fáa finansierad. so arbeiði verður at kunnað gera regluliga eft- ir ætlanini. Teir gomlu dreymarnir um nýtt landssjúkrahús, sinnissjúkrahús við íbúðum til starvsfólk er við at ganga út, við tað at semja er nú millum landsstýrið og ríkisstýrið, at hesi byggingar skulu fara fram nú bein- anvegin og verða gjørdar lidnar i hesum valskeiði. Hitt gamla trætumálið um bygg- ing av mentaskúla, varð loyst nú í seinastu setu. Farið verður nú undir at byggja studentaskúla uppi í Hoy- dølum og er tað fyrsta stig lands- stýrisins ætlan at gera Hoydalar til mentunarháborgina í Føroyum við studentaskúla, læraraskúla og kan- ska eisini háskúla í samband við landbúnaðarskúla. Grónlandsmálið, ið hevur ligið Føroyingum mikið á hjartað, men sum tessverri hevur verið í nagga- torn oll seinastu árini, hvat viðvíkir veiðurættindum. er nú við at koma í eina legu, ið opnar møguleikar fyri varðandi at vinna Føroyingum veiði og vinnurættindum haruppi, sum er natúrlig hjá okkum, sum ríkisborgarar og sum vilja koma at hava alstóran týdning fyri framtíðar fiskiskap Feroyinganna yviri í Grønlandi. Tað er bara spell, at tað finnast menn, sum verunliga leggja allar árar i sjógv ímóti landsstýri- num í tess arbeiði fyri at vinna full- ar sømdir í Grønlandi. Spónur er setur í greytin Nú er kýta seg saman og vinna Foroya fólk fyri teim stóru hug- málum, ið vit nú stevna at. Reystmenni fólkaflokksins Dagblaðið speirekur við reystmenni, og har ímillum J. O. S. Men ofta er betur at verð í orðum færri. Tí iva- leyst hildu fólkaflokksmenn J. O. S vera eitt satt restmenni, tí tå teir ikki vóru nøgdir við at hava K. N. sum SOSIALURIN Er blaðstjórin á Dimma lætting kryptokato- likkur? Ja, tað er sjálvandi ikki nakað. sum viðkemur nøkrum, hvat trúgv blaðstjórin á Dimmalætting hevur. Vit Í iva í einum landi, har einstakl- ingurin hevur loyvi at trúgva tað, hann vil. Soleiðis fer kanska onkur av lesarum okkara at halda. Og hetta er sjálvandi fyri ein part satt. Men logið tykist tað okkum, at Før- oya størsta blað, hvors lesarar eru alt annað e nn katolikkar, so sjón- liga talar katolikkanna sak. Hetta er komið til sjóndar. hvørja fer onkur hevur gjørt atsókn móti katolikkum í føroyskum blødum, og mangur maður hevur undrast á, at fylgi- blaðið sum Dimmalætting sendir út leygardagarnar ofta er fult av ka- tolskum rakstrarópum. Men aldri hevur bláðstjóri Dimmalættingar av dúka seg so nógv, sum hon gjørdi um degini í blaði sínum, har spurn- ingurin um føroyskan biskup verður vidgjørdur. Nú man nakar neyvan hava hugs- að sær, at »Dimma« fór at taka undir vid hesum tiltaki, men at hon fór at viðgera spurningin so Osak- liga, sum hann her verður vidgjørd- ur, man helst ongin hava trúð. Tær atfinningar, sum her koma fram, eru í roynd og v eru ongar atfinnn- ingar. Heldur ikki verður nevnt við einum einasta orði teir fyrimunir, sum tað vil geva okkum at fáa ein føroyskan biskup. »Dimma« nýtir bert hi t fyrndar gamla háttin, sum »Korsaren« nýtti á sinni, tå hann spottaði Føroyar v ið at skriva um »Amagers løsrivelse«: At gera okk- um låturverdar, tí vit eru so få og so smá. Nú er tað so, at oll lesandi fólk vita. at katolikkar hava enn smærri bispadømi, enn okkara vil verða. T. d. hava teir í Noreg tveir bispar til 5000 sálir, og í Íslandi hava teir biskup til 100 sálir. Hetta veit blaðstjórin á »Dimmu« eins væl og vit onnur, og tessvegna er tað meira enn ósmæði av honum at bera seg at sum hann ger. Men tað kann koma honum aftur um brekku. Hann hevur sjálvandi loyvi at halda við katolikkum, men hann skal ikki trúgva, at allir sambandsmenn fara at avnokta tað truarfrælsi, sum teir nú í nógv ár hava notið gott av og geva seg undir hitt katolska okið, ið Sum ein nívandi marra enn valdar víða hvar í heiminumá Hann roynir eisini at muta við, at um Føroyar verða eitt bispadømi so skal Danmørk gjalda. Sum um tað ikki er ein sjålvfylgja. Hvor skal annars gjalda? Veit blað stjórin á »Dimmu« íkki so frætt at tíggj- unda avloysanin hjá Føroyum aldri er regulera, eins og hon er tað í Danmørk? Og veit hann ikki at alt prestgóðsið er tíkið frá kirkju okk- ara, og at Danmark tessvegna hevur skyldu at gjalda allar útreiðslur okk ara kirkju viðvíkjandi? Jú, sjálvandi veit hann hetta og nógv annað. Men hetta letur hann ikki við seg koma, tí hann tosar ikki sak fólkakirkjunna men sak katolikkana, og illa vorði honum fyri tað. valevni í Suðuroy. so hevdu teir hug at Shrøter valevni gloypa nettupp hr sum nr. I i Suðuroy. og høvdu hann á lands undan valinum. Og sjålv- fundi i Havn andi hann sama reystmenni nú sum hann var tað undan valinum heldur ikki at líka sum av flokksins in unnað Oliver fólkaflokksleypinum D. er Og tad er bli honum fólka- eing ivast i, at veljararnir vu so væl umboðaðir av nøkrum ødrum valevni Men so illa Schrøter at hevdi helst fari at havna i J Sørensen. BRØV Í »DagblaOnum« 1959, Knút Wang, at tunnellmálið er april åtti at sigur bida til eg avgreitt av tingi, og eg vel, hvat javnaðarmenn gera við tað Eg vitsti kki at skuldi avgreiðast aftur av tingi, tå ið eg skriv aði um tunnellina 14. april 1959, og tað væntaði ella vitsti ongin, fyri enn Dag tunnell málið síðu boð So men fyrstu frå hesum 17 1959 eg ikki bíða er at bíða eftir, vit halda, at blaðið við risastavum á aði hevði apríl statt hvat bíða og drála nóg leingi við tunnellini, hes- høvi at nå er um lívsneyðuga máli. Tygum eru óður bert ein ella annar skrivar í ySosiali num«. Hvussu ber tað til? Er íkki orðið frítt at tala og skriva? Ég veit hvat javnaðarmenn gera við tunnell- málið, nú tað aftur skal avgreiðast á tingi, sigur K. W. Jú, tað Veit eg, týg um hava sjálvur skrivað tað, og tað skal standa fast. at háttvirdi løgmaður, ið er formaður javnaðarflokksins næstan græt um tunnellmálið, nú tað aftur skuldi fara á ting til at togast um aftur og fram, bara fyri at draga tíðina út tá heimild var hjá landsstýrinum at fremja tunnellmálið Ja heimild var við 1958 landsstýrinum løgtingssam givið sy, tyktina av april eftir løgtings- lóg um låntøku til at fremja vegagerð millum Tveroyri Hvalbæ flokkurin legði eisini málið um tunnell og Javnaðar til Hvalbiar o. á. inn á ting í januar 1957 um at fáa arbeiðið gjørt við neyð Hóast vattar ugari lántøku javnaðarflokkurin var í mótstøðu tå, Dimmalætting hettar 26. januar 1957 sum tá var stjórn- Blaðið vísir eisini á, Arnold Nielsen, tingmaður fyri Suðuroynna helt fyri, at arblað eins og nú at sambandsmaðurin hettar var fyri Suðuroynna stórt og týnd ingarmikið mál, sum átti at eiga áhuga hjá ollum tingmonnum Teir løgtings- menn, ið vóru við at samtykkja tunnell- málið á Føroya løgtingi 22. april 1958, eiga stóra tøkk uppiborið uttan mun til flokk. Hesir menn hava dugt at sæð vanrøktina, Órættvist og missmunin Men nú kemur K. W. sum nýggjur tingmaður fyri fólkaflokkin, og spyr, um tað sømir seg at gera tunnell til Hvalbiar halda tygum at tad sømir seg at vera tingmadur á slíkan hátt Sum skálkaskjól nýta tygum fiskiskip, hóast tygum vita, at ongin røynir at taka stórri risatak fiskivinnuni til frama landsstýrið ella landsstýris fólkaflokkslandsstýrinum enn hettar flokkar Í heyði = umboðsmaður fólkaflokksins vega og havnamál um hendi. Hvat gjørdi teir frá 22. april 1958 viðvíkjandi tunnell og havnabygging í Hvalba. Jú í havnaætlanini fyri tey 10 komandi árini fingu teir Hvalba aftast á halan, og høvdu í kvittan at gera eina óbrúk liga tunnell fyri 600 túsund ein spott prísur. Men Oyggjarvegin samtyktu teir uttan at blunka við 8 milj. kr. beint undan. løgtingsvalið. Hetta hava tygum róst tygum av, um tað er av eintingum, veit eg ikki. Sí Dagblaðið fyri 7. no vember 1958 hvar tygum siga m. a »Nordstreymoyingar eru fegnir um seinasta tiltak fólkafokksins at fáa Oyggjarvegin gjørdan, og beinasta leið- in var at velja fólkaflokkin. Hvussu gekk 1958 við løgtingsvalid Norð 8 november Fólkalokkurin misti mannin í streymoy, og tjóðveldisflokkurin gloypti hann. Hetta var gleði Norðstreymoy inga yvir skriving K. W. Ég havi fyrr skrivað um Oyggjarvegin í samband við tunnellina um at fáa báðar vegirnar gjørdar samtidis, um tað var møguligt Nú vísir tað seg. at landsstýrið vil fremja Oyggjavegin og tunnellina sam tíðis. við tað, at Nato hjálpir peninga liga viðvíkjandi Oyggjarvegnum. K. W sigur, at meirlutin í fíggjarneyndini. J Fr. Øregaard, Andrias Djurhut Hans Iversen og Såmal Petersen høvdu misålit å løgmanni viðvíkjandi tunnellini. ikki 9, mai 1959 nr S0 fyri 2| | Tað verður hervid kunngjørt vinum og skyldfólki, at kæra kona mín Christianna Mouritsen andaðist í morgum. Víðvíkjandi jarðarferðini verð- ur kunngjert í útvarpinum Tórshavn, 8. mai 1959, Familjunar vegna. Jacob M. Mouritsen, hugsi eg tað, men hesir somu menn hava havt eitt trøllvaksi missålit á K W. í mongum forum At ein kostnaðar ætlan skal fyrileggjast, áðrenn farið verður undir eitt hvert vérk, er onki skeivt. Men latið hesa prísásetan ikki taka alla verðsins tíð. At meirilutin í figgjarnevndini heldur fast um tær 190 mill. kr. í 5 ára ætlanini, sæst best av at teir onki serstakt uppskot settu viðv bygging av føroyskum fiskiførum, har 50 mill. kr. eru roknaðar til skipabygg ing i nevnda tíðarskeiði. Tá teir líta á tær $0 mill. av teim 190 mill. kr. so kunna teir eisini líta á tær 2,5 mill. kr til tunnel! til Hvalbiar av teim 190 mill kr Hvalba tann 28. apríl 1959 J. O. Sckroter. Nú er so nógv tosa um Bergholið ella fjallaholið, at nú skudi ein vænta at tað skjótt bleiv ein verunleiki, men tíverri, so er ikki, ti at enn eru ting menn ikki samdir Tað finnast tíverri menn, sum ivast um hetta fjallahol er neyðugt. men tað mátti ikki veri nakað at ivast um, tað mátti verið so innlysandi, bæði fyri koli sum jú er einasti vinnuvegur hjá Hval bingum. og síðst men ikki minst. fyr flytan av sjúklingum Onkur vil óivað siga. at sjúklingar gjøgnum allar tíðir. eru fluttir millun Hvalba og Tvøroyri, eftir sjónum, og hví ikki nú, tá bæði førini eru størri og stór bryggja er í Hvalba, men til slíkar afturhaldskroppar vil eg siga, at tit vónandi fáa at síggja Hvalbiarfjørd ein ringan illveðursdag, tá havaldan kemur brótandi inn á lónna, ella fara um Froðbiarnýpu ein slíkan dag, við einum av teim bátunum. sum Hvalbing ar hava tøkar, um nakar gerst sjúkur tá skuldu tit ikki ivast leingi Fyri nøkrum árum síðani, hendi eit spreingivanlukka, í einum kolaminu Hvalbæ, og so ringt var veðrið. a hóast Hvalbingar áttu stóran dekksbát var ikki hugsandi um, at flyta sjúkling in til Tveroyri. Men so væl vildi til Johan í Hoyvík var suðuri Ívaroyt við Kúrbergi og hann legði Hvalbiar fjørð og tað eydnaðist han flut mannin til Tvøroyri Um Johan ikki hevdi verið á [vør oyri tað kvoldið. hevði hesin gott 2 ára gamli unglingin úr Hvalba, óivað sitið blindur í dag Eisini á fjøllunum er tað vandamikið at ferðast um veturin, og tíverri hevur tað hent, at menn hava ligid útideyðir tí veðrið hevur verið ringt, og veguri langur. Ikki man tað hava verið eit hugnalig nátt, tá ein maður. eina heil langa jólaaftansnátt. mátti halda sé Í ein varða. fyri ikki at fara skeivur, o um hann ikki fleiri ferðir, hevði rivid varðan niður, og lagað hann ift heyði hann verið stirnaður. Hesin mað ur var funnin aftur, og kom divandi heim, men stutt frá honum. lå ei hansara bygdamonnur deyður vegna kulda og ringt veður Framhald á 4. bls