leygardagur 1. august 1959síða 4

3 SOSIALURIN Nr. 32 i. AUGUST 959 32, ÅRG JA, NEI ELLA BÆÐI - OG »Er tað ikki ein sjálvfylgia, at íslendingar — nú teir liva sum eitt sjálv- støðugt fólk við egnum mentunnarlívi og vísindaligum síovnum, ið eru å hædd við stovnar av sama slag í framkomnum londum ynskja at síggja handritini aftur í tí landi, haðani tey eru komin, og til tað fólk, hvors forfedrar skapaðu tev?« Soleiðis tekur Alsing Andersen, fólka- tingsmaður til, nú teir aftur eru farnir handritini, ið at tjakast um islendsku liggja í Keypmannahavn. Hann var for- maður í teirri nevnd, ið sett varð í 1951 at viðgera krøvini um at fáa handritini heimaftur til Íslands. Hetta er greið tala; men ikki eru allir á einum máli. Yvirskjalavørdurin, dr. phil. Harald Jørgensen, sigur, at islend- ingar eiga at fáa ein part av handrit- unum. meðan meginparturin verður donsk ogn. Professarin, dr phil. Nielsen. Brøndum- sum i ein mannsaldur hevur verið professari í nordurlendskum mál- um, sigur. at handritini eiga øll at verða BIO!" sosiolin Loónarlagið. Í SOSIALINUM 18. juli skrivaði eg m. á.: »at allir stættir skulu fáa rættvísa løn fyri arbeiði teirra,« og al „vit skulu hava oll upp á hædd við STÓRI tey best løttu av fteirri FJØLDINI.« 14. September er sum vanligt ósannur og óálítandi. Hesin mikli sannleikreingj- orðum hagar, al ari vendir mínum sosialisma javnadarflokksins er nyggja tann, at madur, sum hevur 20.000 kr um árið, fer upp i 40.000 kr. meðan fiskimadur, ið hevur 700 ki minstu- løn um mánaðin. fer niður i 350 kr il kunnu folk døma um, Av hesum hvussu nógv tað er eftirfarandi ti, 14 sept. skrivar Viðvíkjandi minstuløn er at siga. at tvær ferðir hava menn roynt at rænt hana frå fiskimonnum Í 1951 royndu tåverandi landsstyri at taka av alla minstuløn. Tað miseydnað- ist; men Kortini fingu teir hana úr 500 390 kr. tað árið eyðræningarroyndin kr. niður í Seinna evdn- aðist betur. Hana var Eri. Paturs- son, formaður fiskimannafelagsins og blaðstjóri 14. sept. ein hovuðs- maður fyri. Urslitið var, at MINSTALONIN FÓR NIÐUR Í 650 KR. — HON VAR 800 KR!! polit. oktober 1954 Úr 14. sept. 14. »Kingin annar flokkur hevur givið sosialmålunum tann ans sum tjóð- veldisflokkurin.« Ur stevnuskrå tjóðveldisflokksins til valid 1954: »Øllum teimum, sum av sjúku, elli, óhappi ella vinnuloysi eru ikki før at bjarga sær og sínum, verður veitt fullkomin hjálp og studul.« FÓLKAPENSJÓNIN er framd; men lítlan ans vísti tjóðveldisflokkurin hesum máli: tó hetta rímar væl við støðu flokk- sins í tingi í ollum teimum sosialu mál- unum Í samarbeiðsgrundarlagi sínum tl landsstýrissamgongu segði tjóðveldis- flokkurin: BOTT VERÐUR UM VERSTI BREKINI Í SOSIALLOGGÁVUNI. So vístu teir á nøkur brek; men tey | við universitetið í Keypmannahavn. sum við ágýtni og framúr dugnaskapi kann gera nyttu burtur úr teimum. Víðari sig- ur hann, at tað ikki eru islendskir filo- logar, ið hava reist kravið, men poli- tikkarar og leggur aftrat, at >vanlukkan er tann, at politikkur er komin í málið.“ OUT TIL DEBUT AMET gomlu vórðu ikki nevnd við einum stavi. Tjóðveldisstoðan í sosialmálunum: 1954: veitt verður fullkomin hjálp og stuðul. 1954: bott verður um verstu brekini. Hví koma kríggini? Ein vísindamaður sigur seg hava funn- ið orsøkirnar við at kanna 1 milj. menn- iskju. Hann fær til úrslit. at vitanin fell- ur soleiðis: Í geni. 68 stór talentir talentir „695 heilt vitug 63.279 hampuliga vitug S5.806 omanfyri medalvitug 400.000 medalvitug S5.806 undir medalvitug 162.270 óvitug 63.563 hálvtápulig 16.59 tåpulig 2.720 býttlingar ;l * Hvørja ferð. eitt kriggj brestur á. eru tað byttlingarnir, ið taka geniið og talent ini av ræði teir eru navnliga fleiri 12.10.1954: Dagblaðið »I teirri tingsetu, ið nú skjótt er úti, leikir, ið hava verið uttanfyri tað vanliga eru leikaðir nógvir politiskir leikurin var tann politiska sam- ið gjørdi. at fólkaflokkurin setti Fyrsti gongan, landsstjórn saman vid einum av sínum politisku motstøduflokkum Sjålvandi a skilti hvor hugsandi. at her máttu liggj tungtvigandi grundir undir hesum stigi. Og skjótt vístu grundirnar seg. indianarahøvdingin Villa Eg upptati Sameindu tjóðirnar sum kettur Bjørnin eina musaveitslu, har tvær | meira ótta fyri eru vertar — Sovjetsamveldið og USA. *x Johan Poulsen frá formannspalli Før- oya løgtings: Ein nydelig komedia. Eg må bidja tingmenn fara út at deilast. AE veitst tu ge AT serfrødingar bera meira og atomvandanum, ti um 10 år rokna teir við, at 12 lond — mótvegis 3 í dag — kunnu gera atom- og brintbumbur. AT vitjan Khruschevs í Sveríki vildi | | havt kostað svensku skattaborgarunum 1 milj. kr AT størsti svimjingarhylurin verður nú bygdur í Moskva. Hann verður rundur, 130 m í tvørmål og skal rúma 2000 baðigestum AT ølnvtslan vaks við 36.000 mili. litrum í fjør móti 34.000 milj. litrum í 19557. AT heilsumyndugleikar heimsins halda at tað framvegis eru 2,3 milj. spitolsk í Afriku AT í Fraklandi selja teir nú ein hóp av gramofonplátum við matuppskriftum. Pláturnar bera navnið talandi kokibøk- ur« og eru sera væl umtóktar av goml- um deingjum. AT ítalsku kvinnuskógvarnir í ár hava hægri og klænri hæl enn nakrantíð áður; men halda teir kortini væl, tá teir eru úr stáli gjørdir. LANDSKAPPINGIN í fótbólti: Stødan í landskappingini er nú henda: Fyrstuliðini: stig: dystir eftir B 36 8 3 KI ; 8 2 HB 8 2 TB 4 | VB 0 2 II. liðini: > B 36 4 ! K Í 2 2 HB 2 1 IB ( 0 YB . 3 2 Royn. Hvalba | 1 Dreingjaliðini: K í i 2 B 36 2 Í HB 2 | IB 3 0 VB 1 0 Um kappingarnar er at siga. at meðan tað millum L-lidini einans ræður um stigini (og máltalið. um javnt verður). so skal besta liðið norðanfjørðs og sunnanfjørðs bæði í aðru mannsrød og millum dreingja liðini leika finaludystin móti hvørjum øðrum Nú er stundin... Framhald frå |. síðu" froast og halda frið vera av honum, men gakk! Hann gerst nú viðtalu- maður varpsins, og var tað: hættisligt at líta Liast tíðindini upp í hendi, var tað burtur úr vón og viti at sleppa honum framat mikrofonini uttan manuskript. Hvorjar treytir í síni tíð eru settar viðv. diktión og málkunnleika, er ilt at gita helst ongar, men tad er týðuligt, at vit mugu fáa eina treyt innførda, nevniliga tað, at starvsfólk- ið dugir, og ikki bert hevur hylling á at benda. Fæst tað ikki í Havn, ja, so er at fara út á bygdirnar við hegnis- skótum at fólkið skuldi verið skúlað, tykist ikki at vera nøkur treyt. Men Lias skal ikki eiga alla skyld- ina. Hin navnframi Djóni í Geil er um moguligt enn meira eidasørur í málsligum skynsemi enn hin, og so verður hann kortini settur á ein slík- an uriaspost, sum persóns- og staðar- navnabendångin er fyri hin ókona bendarin. Okkum tørvar nakrar »illar ungar menn« herheima — teir kundu møguliga veitt Liasi og Djóna måls- liga nábjarging. | | Nú er kanska onkur, sum heldur greinina vera illgitingar og grova út- spilling av »meinaleysum« monnum eitt nú »Dagbladid«, sum altid í skriving síni hevur ført málsligan niðurgangspolitikk, og tí sína og Liasar vegna virðir lítið um at fáa sjálvt hvørjumfallid gjørt politiskt, men um so er, loyvi eg mær beinan- vegin at lýsa og eg haldi flestallar javnaðarflokks-veljarar vera samsint- ar við mær, at javnaðarflokkurin av gjørt gongur inn fyri varðveitslu av øllum fýra føllum so kann hin frægi Knútur, útvarpið og alt teirra royna seg. Til sannførslu av »skuldsetingum« minum, skulu her nøkur få dømi verda drigin fram: »Fyrst og fremst eru tað stadar- nøvnini og fyrisetingar teirra. T. d. verdur madur i vidtali spurdur hvad- ani hann er frå, sjålvt um hann, sum vera man, aloftast er úr ella av. Ut- ljóðandi í í hvørjumfalli verður at kalla aldrin úttalað t. d. av sínum slag(i) við einum lag(i) 0. s. fr. Nær tær einstóku fyrisetingarnar stýra hvørs-, hvønn-, hvørjum- ella bæði hvørjumfalli og hvonnfalli — er volapyk fyri varpingarmenn, eitt nú xein talsmaður fyri russisku sendinevndin/, við somu ren dina 0. s. fr. So verður av »Tjaldr«- inum Oreint i tad — siglt ur Keyp m.h. á Havnina í staðin fyri til Havn ar, tað heftir heldur ikki fyri hjá skip um at fara úr Havn og á Kollafjørð. Til Sandiar í staðin fyri til Sands. Krav fær ikki umljóð til krøv hvi veit eg ikki! So hevur Lias tað fyri, at hann trýr, táið vit onnur halda. Stjórin er rættiliga lagstur á fastar vendingar, fyri tað eigur hann tøkk uppiborna, men tað batar púra einki, táið hann nýtir tær skeivt í teim ein- støku kynunum t. d., at Krusjev er til dystin fåstur)!! Av varpingarmonnum er Niels Juul avgjørt hin frægasti samanborin vid hinar er hann eitt jarn at benda tað er ein sonn frøi fyri oyra ferð eftir ferð at hoyra hann koma heil- skapaðan frá einum hvørjumfalli, tó er tað heldur ikki Nielsi Oført at fara til Grønlands við Kallsevna. Vit vóru fleiri ung målsliga hugaði fólk, ið heilsaðu komu målstovnsins við miklari frøi, og eitt hitt fyrsta takið. vit vónaðu stovnurin fór undir, var málsligar leiðbeiningar til útvarps ins, soleiðis at varpingarmenn skiltu, at tað var av lítlum týdningi, hvort teir søgdu byrja ella »begynna«, ráð- harri ella »ministari,« at barometrið reisur ella gongur upp! o. s. fr., um fyrisetingar og bending av staðar- og persónsnóvnum skuldu liggja av láni hetta er nevniliga risauppgåva, sum stovnurin hevur skyldu at taka sær uppá, hevði eg nær sagt. Gott komi í beini á tykkum mál- stovnsmonnum og øllum målsligum hegnismonnum her å landi latid neyðarrópini móti útvarpinum gerast herróp. fyrr dvína teir ikki. Vit ungu skullu fylkjast um tykkum. Latum okkum tí taka lógvatak saman, reka Lias og Djóna á dyr, fáa hinar báðar skúlaðar og undir eftirlit målstovnsins. Harnæst eigur annað starvsfólk at vera sett, men ikki sum dulsmál — vit kundu t. d. eisini latið málstovnin tíkið sær av hesum. So kann verða lagt afturat, at tú heldur tað sanniliga vera nógv fyri at fara fram á so radikalan hátt, men — Jó- annes einaferð enn tað verður gjørt málinum til frama, og tað er tó, tá til skarpskeringar kemur, av mesta týdningi. Fúkandi óður ungur maður. N.B.: Einasta úrslit væntast kann av greinini verður tað, at móti vetri kemur kanska sending, teir kalla: »Hugleidingar um at benda« — skomm er nevniliga ikki skapt i hes- um monnum.