leygardagur 29. august 1959síða 4

á Í Nr. 35 SOSIALURIN 29. AUGUST 1959 — r . r r ” Tá ið Jákup fór i kloystur Tað var hin Pálmasunnudag í árinum 1959, at tjóðveldismenn royndu at øsa upp Havnar ungdom undir skálkaskjólinum: at verja Føroyar móti fremm- andum hervaldi. Morðroyndir vóru gjórdar móti landsins lógtingi. an hetta fór fram sat høvudstalarin á rumbulfundinum og fløvadi kristnamannafundi í KFUM. Tá Føroyar í 1940 vórðu hersettar var P. M. Dam hin fyrsti til at mót- mæla hesi hersetan. Hann vil okkara flokks vegna verða hin fyrsti at gera tað sama, um slíkt hendir aftur. Nú radar-eygað skuldi setast upp í Føroyum fyri at veita friðafólki í lofti og á sjógvi ta bestu trygd á ferðum sín- um, nú skuldi P. M. Dam, løgmaður, ið einki hevði havt við hetta mål at ge- ra, lemjast í spønir. Óljóðini frá teim vanligu kroppunum geltu, tá Oyggjarvegurin skuldi gerast. Kanska vunnu teir stór- politiskan sigur uppá hetta? uppá tað at teir fingu nørt um arbeiðsloysið og tess forbannilsi; men teir fóru skeivir. Í dag arbeiða 160 menn uppá Oyggj- arvegin! Miseydnaðist henda royndin, ja, so skuldi doyradoy skapast rumbul á ødr- um staði. Grønlandsmålid kom fyri á tingi. Tey 25 båtaløgini, ið avreiða skul- du til Grønlandshandilin, komu at vera høvudsumrøduevnid. Ókvæmisorðini floymdu frá illgitingarmunni Erlends Paturssonar. ófriða- sum vanligt Timalønin. Seinnu tidina hava vit dagliga hoyrt um »Tey seks« t. e. Holland, Belgia, Luxemburg, Tyskland, Frakland og Ita- lia), ið hava skipað eitt frihandilsøki sinamillum, meðan »Tey sjey« t. e. Dan- mark, Noreg, Svøriki, England, %Sveits, Eysturríki og Portugal), hava skipað eitt annað frihandilsøki. Vit skulu her endur prenta, hvat verunliga timalønin er í 10 av hesum løndunum, tá vit seta tíma. lønina i Danmark til 100 og meta í mun til hetta tal: Tey seks. Holland rr 57. AA rr 68. TÝsSkland „ss. su sssrnrárlarr 70. Belgia rir 81. Frakland 85. Tey sjey. England 81. Danmark = „ssssrrrrara rr 100. Svøriki — ....eneeeneeeene 119. Folkaflokksørskapur. undir krignum Folkaflokksørskapurin var markleysur. Teir riðu so niðarlaga í blaðskriving, at slíkt er ókent í Norðan- londum. Nú javnaðarmenn eru komnir til ræði, leika teir púra óðir. Fólkaflokkurin var stovnaður við ti eina endamálið at knasa sosialismuna i Føroyum. Teir vunnu í stórum; men so komu bakbrestirnir, og tapini hava ver- Sam- vorðin ið stór oll hesi seinastu valini, stundis er javnaðarflokkurin størsti flokkur og er komin á stjórnar- pallin. fækkast i Dag. eingin Nú fólkaflokksveljararnir hvørjum, hverva teir ørkimladu blaðstónarnir úti í rúmdini = — lurtar eftir teimum. Nú leika teir óðir, tí tingið varð slit- Með- seg á Hetta mátti ikki henda. Heldur fáa nørt um arbeiðsloysið og tess forbannilsi — og kanska vinna ein politiskan sigur upp á tað, men teir fóru skeivir. Sjálvbodnir mannadu Føroyingar 25 båtaløg til fiskiskap í Grønlandi at av- reida til Grønlandshandilin! Væl veri um eydnan fylgir teimum. So fer kanska Erlendur i kloystur eis- ini! id fyri at menn kundu fara til Grøn- lands at samrådast vid Grønlendingar. Nei, tingid skuldi vera sitandi, so Håk un Djurhuus og Knút Wang fingu høvi til at halda propagandarødur í útvarpi- num, heldur enn at menn fóru til Gron- lands fyri at vinna okkara veiðimonnum betri arbeiðs- og veiðulíkindi har yviri. Vertin á Grønlandi, bara hesir harrar fingu luft fyri illsinnisrópum teirra, tí veljarnir val undan vali vísa teimum stórri og stórri misálit. TAÐ ER VERUNLEIKI AT ikki ein einasti fólkaflokksmaður og og ikki ein einasti tjóðveldismaður hevur vunnið okkum ein neista av betri veiðirættindum í Grønlandi, meðan P. M. Dam sum limur av Grónlandsneyndini var við at vinna okkum tann veidirætt, id vit hava í dag, eins og landsstýrið við P. M. Dam sum løgmanni hevur vunnið okkum 4 nýggjar havnir aftrat longu i ár. Tá frihandilsøki teirra sjey var fyri í Hákun fólkatingsmaður heima og Fólkatinginum, sat Djurhuus, — steintagdi! Nú stongsul var settur fyri ávís eki í Eystur-Grønlandi, er hann farin at skri- va brøv til danskar fólkatingsmenn og biður teir »ROYNA AT ÁVIRKAK, at stongsulin verður avtikin. Hví roynir hann ikki sjálvur? x Eitt høvudsmål fólkaflokksmenn hev- ur verid at fåa Føroyar loystar av dons- ku grundlógini, t. v. s. loystar frá vinnu- rættindum í Grønlendi — eitt nú sum í Eysturgrønlandi, * Fyrstu árini heyði fólkaflokkurin Grønland uppi á stevnuskrånni. Í 1943 strikadu teir — Grønland!! Men hygg nú — fólkaflokkurin! * Hvat er hentari: at vinna betri vinnu- rættindi í Grønlandi ella at hava tingi saman fyri at lurta eftir propagandarød- um frá Hákuni og Knúti? Útvarpið. Nú um dagarnar skrivaði ein »fåk- andi óður unglingi« ógvuliga hvassliga grein móti útvarpsmonnum okkara. Eyð vitað var mangt av tí, ið hesin unglingi bar fram, rætt ella á beinari leið, men tó fari eg at siga meg ósamdan í hes- um sundurknúsandi mótmælisgreinunum. Lat okkum rætta uppá útvarpsmenninar, tá teir bera seg skeivt at; ja, tað er bein- anvegin ein treyt fyri, at útvarpsmenni- nir vanda sær um málið, um framber- ingin av málinum og annars øllum ti, ið gera skal útvarpið til málstovnin mikla — til miðdepulin í allari málreinsku og allara sannari målrøking. — Hesar at- finningar áttu at komið fram í útvarpi- num, heldur enn í teim ymisku blødu- num; tástaðni fekk almenningurin fulla vitan um og heilskapaða fatan av teim- um verunligu viðurskiftunum og annars øllum ti, ið leikar á hjá okkum Føroy- ingum móðurmálinum viðvíkjandi. Í mongum fórum er illa statt, brekini stór og vandin almikil. Tí eru orsøkir til, at Føroya fólk — vit eru øll sek — fær sannleikan um misrøking tess av móður- málinum bornan fram á rætta staðið — í útvarp Foroya og ikki í spjaddum blaðgreinum. Í hesum áttu øll at verið samd. Málvinur. CP ;eiist tu AT í 1952 vórðu 58.000 fólk rakt av barnalamingi í USA. Aftaná at Salk-vaksinan var framkomin mink- aði talið støðugt ár undan ári og í 1957 var tað komið niður í 5500. Í fjør — fyrsta árið, fólk noyddust gjalda fyri vaksinuna — hækkaði talið av teimum, ið fingu hesa sjúku við 44 pst. — Fólk varnast ikki sjúkuna so nógy, nú tey vita, at fyribyrgjandi heiluvá er fyri henni. AT tað í USA er gjørligt at keypa sær eini sethús og fáa tey sett upp eftir 2 tímum. AT tað í fleiri tilfellum er eydnast læknum at vakt upp fólk 5-6 min. eftir »kliniska« deyðan, t. v. s. eftir at hjartað er hildið uppat at slåa, men evniskifti í likaminum støðugt fer fram. AT í Danmark hevdu 233,077 kik- hosta í tíðarskeiðinum 1930-39 — 1902 doyðu. 1950-57 høvdu 390,228 sjúkuna — bara 204 doyðu. AT Amerikumenn nú hava radartól, ið skilur millum mann og kvinnu, ið er 600 m burtur, kann raka við hermann. ið er 3 km og bil, id er 16 km burtur. Manet og hvat HOLGER FÆLLESSANGER ið hev. ur verið sangari í 50 ár, hevur sungið so langt burturi sum á Honolulu; men best av øllum dámdi honum ferðina til For- oyar, sigur hann í samrødu við danska blaðið »Nyd tide. Tá hann kom til Før- oyar var tað ein her búgvandi Dani, ið í svór uppá, at hann ikki fekk Førovingar at syngja við; men nú sigur Holger Fællessanger: »Førovingar sungu so ovgg jarnar skakadust.« x NYGGJAR > SIGARETTIR. Síðan menn fóru at halda, at lungateringur verður orsakaður av pappírinum í siga- rettinum, er sigarettforbrúkið minkað stórliga. Nú eru Amerikumenn farnir at gera eitt sigarettslag, MARLIN, ið ikki er ballað í vanligt pappír, men í pappír virkað úr tubbaki. *x KVINNURNAR eru hitt sterkari kynið — úr vøgguni í gróvina. Tær liva longri enn menninir, eru sterkari yvir fyri nær- um øllum åvirkanum, tola betur stórar operatiónir, tola betur pínu, tola hægri blóðtrýst — og doyggja nógv sjaldnari av okkara vandamiklastu sjåku, hjarta- slag. x MUNUR Á MONNUM. Europeisk sokkafabrik sendi mann til Afriku at royna sølu av nylonsokkum millum til svørtu. Um sama mundið kom Ameriku- maður í somu grindum. Dagin eftir sen- di Europumaðurin hetta fjarrit heim: — Vónleyst. Tær svørtu brúka ikki sokkar. Amerikumaðurin fjarritaði: — Havi ikki sæð eina av teimum svørtu í sokkum. Senda eina hálva milj- én por sum skjótast. *x Ein maður við 6 bórnum er lukku- ligari enn ein maður við 6 miljón- um, ti hann við teimum 6 milj. krónunum, ynskir sær navnliga fleiri. x HERSOGA. Hermenninir høvdu verið til venjingar, men herovastin helt teir vera ov linligir og manaði teir til nýtt álop: — Hugsi tykkum nú, at hasar dukkur- nar eru fíggindar, sum hava sett eld á hús tykkara, dripið tykkara foreldur, rænt tykkara systrar, tykkara pengar og allar tykkara bajarar. Hermenninir gjørdu seg til reiðar; men ein teirra stóð har dirrandi, hatsku eygu hansara glógvaðu og í tí hann beit sam- an tenn spurdi hann: — Sig mær, hvør av teimum var tað, ið stjól bajararnar? x Johannes XXIII, pápi, hevur nýliga lært seg enskt og er nú farin at læra seg týskt. — Eg eri noyddur til tað, sigur hann, tí tað er einasta mál, ið papageykurin, ið eg arvaði eftir Pius XXII, skilur. Úr lýsingum: >Ungur barri ynskir undirvísing í floytuspæli fyri at kunna akkompagnera seg sjálvan, tá hann syngur. »Frålikt evni móti rottum. Evnið er kemiskt kanna av stafsfysikus, ið ikki inniheldur nakað tilfar, ið er skaðiligt fyri menniskju ella djo.r« x Hvat er diplomati? Ein madur gongur vid paraply å gøtuni. Hann møtir einum vini, ið biður lova sær inn undir skýlið. Teir verða báðir vátir um herðarnar. Maðurin bjóðar nú einum triðja manni inn undir paraplyina. Nú er hann sjálv. ur í miðjuni og er turrur, meðan hinir báðir verða vátir. *x Ringasta straff fyri eina kvinnu er at geva henni 3 hattar — og so læsa hana inni í einum rúmi við ongum spegli. % ONEYDUGT. 8 åra gamli abbasonur Adenauer spurdi abba sín. — Abbi, kann eg ikki verða forbunds- kanslari. tá eg verið stórur? — Nei, sóti mín, tað fer ikki at bera til, svaraði 80 ára gamii Adenauer, tað verður óneyðugt at hava tveir forbunds- kanslarar í Bonn. x Beinleiðis úr skrivibókum hjá skúla- børnum: — Ein cirkul er ein rund, bein strika uttan buglur, sum kemur saman, so tað ikki sæst, hvar hon. byrjar. — — Um 20 metur av einum ísfjalli er omaná vatninum, eru restin undir vatn- inum. x RUDYARD KIPLING: Guð hjálpi ollum skúlalærarum — teir treingja til tað. Lastvognskoyring við vippu Telefon 2346 Leivur Johannesen