leygardagur 28. mai 1960síða 1

I "+ FRÆLSI JAVNADUR SIALURIN BRØDRALAG NR. 22. LEYGARDAGIN 28. MAI 1960 33. ÁRG. JAVNADARFLOKKURIN og LØNARTRÆTURNAR Løgtingid hevur nú verið saman og hevur samtykt lønarsåttmåla arbeiðar- anna fyri alt landið, sum ikki varð loyst ur við samráðing millum arbeidarafeløg ini og arbeiðsgevararnar. At arbeiðarar hava uppiborið at fáa hægri grundløn enn hana, ið galdandi er í løtuni, er einki at ivast í, men møguleikin fyri at vinna fram á tað mál. ið arbeiðarafelagið heyði sett sær, var ikki gjørligt í hesi atløgu. Føroya arbeiðarar standa ikki saman sum er, Havnar Arbaiðsmannafelag stendur óheft av hinum felggunum og hevur fingið 2 ára sáttmála, meðan hini feløgini vóru í verkfalli og kravdu 20 oyru meira í grundløn enn Havnar Arbeiðsmannafelag hevur vunnið við sáttmála sínum. Javnaðarflokkurin kom at standa í tvíningum hesaferð. Annar parturin var sum heild samdur í ti, at lønir arbeið- aranna hava uppiborið munandi hækk- ing, men at fáa hetta gjøgnumført nú var ikki gjørligt. Ein partur av flokkinum vildi bert hava gjøgnumført prinsipala uppskot flokksins og um ikki tað eydnaðist, so onga loysn. Hin parturin helt tað vera skyldu sína — nú málið var komið á ting, at finna fram til loysn; tí málið mátti verða greitt av tinginum, tá partarnir ikki sóu seg førar fyri at koma fram til eina loysn. Tað kann verða mett um, hvert nú er rætt atborið ella ikki; men tað má vera ein høvudssak hjá einum stjórnar- flokki at fáa so týdningarmiklar spurn- ingar greiddar uppá best møguligan hátt soleiðis, at arbeiðsfriður er í landinum. Ein annar lønarspurningur liggur nú eisini fyri, og hann má eisini verða loystur av stjórnarflokkunum, beinan- vegin tingið aftur kemur á ólavsgku. Tað er lønarspurningur tænastu- og starvsmanna. Hesin spurningur hevur nú verið umrøddur og hevur eisini verið til viðgerðar á tingi, men uppskotið, lands- stýrið tá setti fram, varð ikki samtykt, tá tað kom til triðju viðgerð, hóast tað við varð samtykt við aðru viðgerð. Her eru ikki allir tingmenn javnaðar- flokksins samdir við landsstýrið, og er henda ósemjan um tær hægru tæn- astumannalgnirnar, sum tingmenn halda ikki eiga at verða hækkaðar so mun- andi, meðan flokkurin sum heild er samdur um at fremja uppskotið, hvat viðvíkur lægri lønta fólkinum. Í hesum sama uppskoti eru lærarar- nir á studentaskúlanum. Skúlastjórin hevur sagt tinginum frá, at hann við fyrivarni hevur lýst nýggjum næming- um at koma á skúlan; men verður løn- artrætan ikki loyst, áðrenn skúlin byrj- ar, so leggja lærararnir frá sær. Hvat menn nú kunnu meta um og halda vera rætt ella ikki, so må Før- oya løgting skjótt koma fram til eina avgerð, soleiðis at lønarvidurskiftini hjá fólki í almennum starvi koma í eina trygga legu og ikki sum nú, at ein partur fær løn eftir donskum sátt- mála, meðan hin parturin, sum er før- oyskt lentur skal liggja á einum gðr- um og nógv lægri stigi. leingi Hava tingmenn mist sína virð- ing millum manna? Nú hava so arbeiðarar í Føroyum fingið sáttmála við Feroya Arbeiðsgev- arafelag, og vit kunnu spyrja, hvat er vunnið? Maertin Boorman á lívi Fyri nakað síðani frættust tíðindi um brotsmonnunum undir handtikid tysku Eikmann at ein av nazistyrinum, og skuldi koma fyri rættin i Ísrael. teim, id var varð Hesin maður var ein av tåsundtals av jødum at bana, síðani tid- indini frættust er nú komið upp. at ein annar av nazimonnunum, Martin Boor- ið var ein av nærmastu monnum man, Hitlers er á lívi. hóast tíðindi hava ver- ið við. at hann doyði undir Berlinálop- inum í 1945. Hann býr býnum Santa Katarina í Brasilia vil eitt enskt blað vera við og har skulu eisini fleiri aðrir nazistar ha- va funnið sær friðskjó undir følskum navni Fyri tað fyrsta hevur Føroya løgting gjørt sáttmála felaganna millum, tað vóru løgtingsmenn ikki bidnir um. F.A. legði mál inn á ting, og bað um, at tingið mátti við lóg, at minsta- lónin skuldi koma á hædd við livikost- naðin smb. prístalið. Hví er F.A. ikki nøgt við henda sáttmála? — Føroya Arbeiðsgevarafelag sendi uppskot an við uppsegn til sáttmála til F.A., og hetta uppskot var ljótt, tí lenirnar vóru tað skal verða hesir menn. ið áseta sam- settar nógv niður; men sagt við tað sama, at samráðingarneynd Føroya ikki Føroyum, so hava sitid í Arbeiðsgevarafelags. hava vanvirt arbeiðarin í sum Føroya løgting hevur. Tá ið ein tíð var frá- liðin frá ti, samráðingarnar ikki var greinar. byrjaðu. Sást at sørt, vit komu ásamt sum vit samdust íkki tíkið tið í partarnir vóru um, og tær um. hava løgtingsmenn sáttmálan, sum nú t. d. samdir um skaðagrunn. sum sigur. at arbeiðari kemur til skaða. fær hann løn upp til 14 dagar. helvt um helvt goldid av arbeiðarafelag og arbeidsgev- ara. Hetta hava løgtingsmenn ikki fing- ið við í sáttmálar Er hetta forsvar- | | Ymist Tað hevur leingi verið umhugsað at seta annað skip inn fyri »Ternuna«, ið er ov veik til sítt endamál. Tingið sam- tykti i vår at útgerða »Sumba« til ver- juskip, hetta verður av ongum, tí tað kemur at kosta upp móti hálvari milli- én krónur at seta »Sumba« i stand til hetta brúk. Fíggjarnevndin saman við landsstýrinum hevur tí samtykt íkki at lata »Sumba« seta í stand Jógvan Elias Thomsen og Gullberg ha- va landað í Føroyingahavnini, teir høv- du ávikavist 52 og 200 tons. Enn eru ikki nógvur fiskur landaður har, men tað fer væntuliga at vera meiri fiskur í juni mánaða. Hóast fiskiskapurin hevur verið heldur vánaligur higar til vænta menn tað nú fer at vera betri. Seinastu dagarnar hava trolarnar fingið 10—20 tons um degnið. Týska farmaskipið »Seetramper«, ið flutti 85 útróðrarmenn í Borgshavn er nú komin vegin fram. Einkigrunnur Føroya ið hevur eina ogn uppá kr. 127.00 býtti 38.000 krónur út í 1958. Norski uttanríkismálaráðharrin Hal- vard Lange hevur handað russiska um- boðsmanninum í Oslo boðskriv, sum svar uppá russiska boðskrivið herfyri. Norðmenn og Bretar samráðast nú um fiskimarkið, sum Noreg hevur ætl- að at seta út til 12 fjórðingar. ligt? Vanlukkutryggingin er so út av lagi ring, at maður antin er deyður ella hungraður, tá tær 13 vikurnar eru ging- nar, og so fær hann bert 6 kr. um dag- in. Teir skuldu heldur fingið skil uppá tryggingarlógina enn at taka hesa skip- an av, sum arbeiðarar og arbeiðsgev- arar fyri fleiri árum síðan eru komnir ásamt um. Varaløgmadur tosaði so vakurt, áðr- enn hann sleit tingið, at tingmenn høvdu ikki mist teirra virðing hjá fólki. Eg vildi vita, hvat hansara bygda- menn á Tvøroyri meina um hetta! Teir høvde eisini vunnið sær eina grundløn í 1951, sum lá væl omanfyri ta grund- løn, ið var í Føroyum. Eg hugsi ikki, at løgtingsmenn her- eftir verða virdir stórt ímillum manna, aftaná at teir hava, í ikki so fáum stød- um, gjørt sáttmálan nógv verri, enn hann var. So varð eisini sagt av fleiri ting- monnum, at arbeiðið varð tíkið úr hondunum á semingsmanninum; her semingsmaðurin kann svara hann 1960 sleit semingsroyndirnar: >Vit ætla okk- um ikki fáa fleiri ólógligar. Vit ætla okkum at se hugsi eg, fyri seg sjálvan segði, áðrenn hann tann 18. Tað seinasta mei at avverja eina streiku fyri at ta eitt semingsuppskot fram, um tit frá- falla 20 oyra kravid.« Hesg vóru orðini. Ikki eitt Tað kann er tað loyvligt semingsuppskot. taki feil at seta eitt ætla semings- einasta vera at eg men uppskot til lóg? Mær kunnugt er tað so, at eitt semingsuppskot als ikki må kun na verða almannakunnugt. enn minni gerast til lóg) áðrenn tað hevur verið fyrilagt pørtunum Harumframt loyvi eg mær at spyrja hví kom málið hjá tænastufólkunum tingsetu? Tað er væl málið hjá F. A (Framhald á 2. síðu) ikki fyri í hesi ikki so fatt. at forð- kravt mannalív Mikudagin fór fram ei hending i Havn, sum kundi kravt mannalív. Ein bilur, ið stóð ovast í Tórsgetu, fór á rull við tveimum smádreingjum í. Hann fór við fúkandi ferð omaneftir bankbrekkuni og endaði niðri í Vágs- botni. Fólk, ið sá tilburði varnadist, at okkurt var galið. Bilurin bar við ein lastvogn uttanfyri maiariid og helt síð- ani leiðina fram. Uttanfyri Sjómanns- heimið kvetti hann tvær flaggstengur av, ið har stóðu, og helt síðan niðan í Kirkjubrekkuna, og tá ferðin: soleiðis var tikin av, steðgaði hann aftur og fór aftureftir oman móti Sjómannsheiminum — har hann steðgaði. Tað var bert ein lukka, at ikki meira skaði hendi, ti Torsgøta er ein hin mest trafikeraða getan gerandisdagar í Havn, bæði hvat viðvíkur koyring og fólki. Kundi Kavbátur á Kal- baksfirði Fyri einum 12 døgum síðani varn- aðust fólk eina náttina um 2-tíðina eitt far á Kalbaksfirði, ið ongum var lík- ari enn einum kavbåti. Her skal leggjast aftrat, at hetta hendi áðrenn útvarpið hevði sagt frá russisku skipunum, ið hildin verða at kanna føroysku firðirnar. Herurin í Turkalandi hevur tikið við ræðnum Tað hevur í langar tíðir verið útlit til stríð um stjórnarræðið í Turkalandið. Forsætisráðharrin Menderes hevur í lon gri tíð ført ein politikk, sum hevur skert rættindi hjá mótstøðuflokkinum meira og meira. Hann hevur havt her- valdið við sær, men eftirhondini sum Menderes hevur gjørt truplari hjá fólki í heila tikið, ið ikki hugaði honum, hevur herurin nú tikið ræðið í land- inum og sett fleiri av fremstu politikk- arum Menderes fastar. Herurin sigur seg verða lýdnan móti NATO enn sum fyrr, og setur seg fyri at stjórna landinum til nyval hevur verið og skil er komið á aftur stjórnar- lagið. Jarðskjálvtin í Chile Í hesum árinum hava verið nógvir og stórir jarðskjálvtar ið hava kravt heilt hendi so aftur ein nógv mannalív. Nú sorgarleikur, hesaferð í Chile í Suður- amerika. Skaðin sigst at vera heilt stór- ur í minsta lagi 7000 fólk hava mist lív bæði av sjálvum jarðskjálvtanum og av sjóevi. ið hevur skolað yvir smábygdir, orsakað av skjálvtanum Tey neyðstoddu hava 1215 tilboð um hjálp úr mongum londum. úr USA eru 34 flogfør send til Chile við yms um neyðhjálp. harímillum tvey væl út gjørd sjúkrahús við 420 læknum og sjúkrasystrum Peningagávur og onnur hjálp et stórum tal boðið Cl hevur enska stjórnin samty Veit ein UNaNd!