mikudagur 29. mars 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 62 - 29. mars 2000 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Høgni Mohr Yngd: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Landsstýrismaðurin í undirvísingar- og ment- amálum hevur verið heitasta evnið í fjølmiðl- unum seinastu vikuna, og eftir middag ígjár frættist, at landsstýrismaðurin fór frá fyribils, meðan málið um embætisførslu hansara í samband við gjaldføristrupulleikarnar hjá Sjónvarpi Føroya verður kannað. Alt fleiri tíðindi seinastum samdøgurini benda á, at tað eru tær yngru kreftirnar í Tjóðveldis- flokkinum, sum vildu hava Signar á Brúnni frá sum landsstýrismann. Og so kunnu vit spyrja hví? Vilja tær yngru kreftirnar hava alt valdið, ella vilja tey hava ein fullkomiliga ó- plettaðan Tjóðveldisflokk, nú fullveldið er fyri framman? Tíðindi ígjár og fyrradagin vildu vera við, at landsstýrið sum so vildi ikki, at Signar á Brúnni legði frá sær sum landsstýrismaður, hóast einstakir landsstýrismenn einki høvdu ímóti, at Sigar á Brúnni fór niðan á Hoyvíksvegin at pakka skjøl og pappír niður í kassar. Tað kann hugsast, at orsøkin til, at landsstýr- ismenn ikki vilja hava, at Signar á Brúnni verður koyrdur frá ella fer frá sjálvboðin er hon, at fleiri landsstýrismenn hava lík í lastini. Tann nýggja frágreiðingin hjá landsgrannskoð- aranum er jú rættiliga avdúkandi fyri fleiri landsstýrismenn. M. a. verður staðfest í frágreiðingini, at til almannamál vórðu 30 milliónir krónur brúktar meiri enn játtan var til. Talan var eisini um lógarbundnar útreiðslur, men landsstýrismað- urin í fíggjarmálum vildi, sambært frágreið- ingini ikki seta peningin á eina eykajáttanarlóg. Hvussu meirnýtslan síðani er legaliserað er enn ógreitt. Somuleiðis visti neyvan nakar av, at Lands- verkfrøðingurin brúkti átta milliónir meiri enn heimild var fyri í 1998, men hinvegin var kent, at Strandferðslan hevði eina stóra meirnýtslu í 1998, og fekk pening úr gjaldføri landskass- ans. Tað var taða sama sum hendi viðvíkjandi sjónvarpinum. Landsstýrismaðurin útvegaði SVF pening úr gjaldørinum hjá landskassa- num eftir leiðbeing frá embætismonnum í Fíggjarmálastýrinum og Undirvísingar- og mentamálastýrinum. Hetta var kortini eftir, at fíggjarnevndin hevði noktað fyri at viðgjørt eina umsókn um eykajáttan. Ein grundgeving hjá Tjóðveldisflokkinum at fáa landsstýrismannin settan frá var, at lands- grannskoðarin sigur, at stýrisskipanarlógin er brotin. So er spurningurin, um hinar atfinningarnar og viðmerkingarnar hjá landsgrannskoðara- num eisini benda á, at stýrisskipnarlógin er brotin í teimum førunum? Ella um ein stovnur og landsstýrismaður bara kunnu lata standa til og lata stovn yvirtrekka og ikki halda játt- anina. Tí eftir støðuni ígjár at døma, er spurn- ingurin um tað fær avleiðingar. Signar og hini Oddagrein Viðmerking: Føroya Landsstýri Stílað: Signari á Brúnni, landsstýrismanni í undirvís- ingar- og mentamálum. Undirritaðu skúlaleiðarar í Eysturoynni, sum umboða 1700-1800 næmingar, hava viðgjørt støðuna, nú sátt- málasettu lærararnir hava verið í verkfalli síðan 8. mars. Av tí at sáttmálasettu lær- ararnir undirvísa í miðal umleið ein triðing av pults- tímunum, verður undirvís- ingin skerd so munandi, at skúlin als ikki virkar sum undirvísingarstovnur. Fleiri flokkar hava lítla og onga undirvísing fingið, síðan verkfallið byrjaði. Heldur hetta lagið fram í langa tíð afturat, verður drúgt at byggja tað uppaftur, sum nú verður brotið niður. Í løtuni er støðan í skúl- anum ótolandi, og tí verður inniliga heitt á tygum sum landsstýrismann í skúlamál- um og ábyrgdarhavandi at taka stig til, at málið verður loyst beinanvegin. Ein dagur av jørð ella ein rakstur aftrat Hann ætlaði bert at keypa ein jarðarteig aftrat soleiðis, at livi líkindini gjørdust heldur betur. Eingin ivi var um tað, men nú ráddi um at finna rætta vinin, ið vildi selja ella geva ein líkinda teig. Sanniliga kemur hann fram á ein mann, ið býður honum tað av jørð, ið hann megnar at ganga um, áðrenn dagsett er. Hetta var ikki eiti á tilboð. Monnum líkt, dróg hann andan djúpt og helt avstað. Her var fongur at fáa. Sum tey flestu munnu vita, og onnur gita, gekst honum ikki so væl. Hann kom sær sjálvum undir sprongdargongu. Væntaði miklan fong, men fall deyð- ur á vali áðrenn sólin setti. Hetta lokkandi til - boðið kostaði honum lívið. Ein dýrur blokkur. Sorgarsøgur eru eisini her á landi um fiskimenn, ið ætlaðu sær at landi á kvøldi við nærum fullsettum báti. Men tá ið siglast skuldi helt onkur, at nakað mundi kunna dragast aftrat, ein rakstur kunnu vit leggja aftrat. Hetta leggið kostaði teimum lívið. Teir ovfyltu bátin. Tá er lítið vunnið. Tá royndist betur at verið nøgdur við eitt sindur minni. Føroyingar standa nú á fríum vølli ella flóta á opn- um havi, og skulu til at velja. Eitt týdningarmikið val. Úti í havsbrúnni ella heilt úti undir vaðingini hongur ein posi. Tað frættist, at hann er fullur av gloypibit- um ella á tremur av milli- ónum av krónum í donskum peningi. Men ð ljóðar, at summir av hesum gloypi- bitum eru fyltir innan við húkum soleiðis, at um tú svølgir ein tílíkan, gerst tú fastur, tí teymur er á hvørj- um húki. Tú sleppur ikki leysur aftur. Hinvegin sigast millión- irnar hava tann eginleika, at velur tú tær, vil tú bara hava meira, og sleppur ikki úr stað; tú kemur ikki longur fram á vegin, og stendur eftir við tí tómu tægu. Eitt torført val. Nei. Nu er tað so, at før- oyingar og danir eru farnir í samráðingar um framtíð okkara. Teir byrjaðu ein fríggjadag. Hvat skuldi ein vænta? Men líkamikið. Nú er fyrri ella fyrsti hálvleikur spældur. Danir løgdu í vað- ið við snarálopum og hørð- um taklingum, men sum vera man, Anfinnur fylti væl uppí málið, so bólturin kom ongantíð í netið. Fyrri hálvleikur endaði sostatt við, at danir fingu gula kortið fyri ovhart spæl, og føroyingarnir byrja tískil annan hálvleik við horna- sparki. Hetta verður 6. apríl. Sjúrður Poulsen Fuglafjørður, tann 23. mars 2000. Fuglafjarðar skúli, Súni í Hjøllum Leirvíkar skúla, Ólavur Sjúrðarberg Gøtu skúli, Hans Mourits Foldbo Runavíkar kommunuskúli, Osmund Lamhauge Tofta skúli, Marita Dals- gaard Stranda skúli, Richard Jo- hansen Skála skúli, Súni Kristian- sen Oyndarfjarðar skúli Hallur Ellingsgaard Funningsfjarðar skúli, Emil Jacobsen Funnings skúli, Tórhild Bjarkhamar Gjáar skúli, Jan Thomsen Eiðis skúli, Vagn Foldbo Norðskála/Oyra skúli, Arn- old Joensen Felagsskúlin á Oyrarbakka, Hans Erland í Brekkunum Hjartaliga takka vit fyri sýnda samkenslu, tá okkara kæra mamma, vermamma, omma og systur ALISA HJELM Klaksvík doyði og varð jarðað. Tøkk til tykkum mongu, ið fylgdu henni til hennara seinasta hvíldarstað. Tøkk fyri troystarrík orð, blóm- ur, kransar og uppringingar og til tykkum øll, sum hjálptu til á mangan og ymiskan hátt. Ein hjartans tøkk fyri peningagávur til Zarepta. Familjunnar vegna børnini Tøkk Yvirlýsing frá 7 mannabólkinum Umboðandi umleið 32 fak- feløg sigur 7-mannabólkur- in frá, at meðan Føroya Lærarafelag er í arbeiðs- steðgi taka limir í fakfeløg- unum ikki næmingar frá fólkaskúlanum í starvsvenj- ing. Tórshavn 23.3.00. Sjúkrasystrafelag Føroya Starvsmannafelagið Havnar Handverkarafelag Havnar Arbeiðskvinnufelag Havnar Arbeiðsmannafelag Føroya Arbeiðarafelag Hjartaliga takka vit fyri sýnda samkenslu í stóru sorg okkara, tá kæri sonur, beiggi, svágur, mammu- beiggi og vinur okkara TERJI NIELSEN Sumba brádliga andaðist og varð jarðaður. Tøkk tit mongu, ið vóru í kapellinum í Keypmanna- havn. Tøkk til Elsu Funding, prest, fyri troystarrík orð í heiminum og í kirkjuni. Tøkk til kirkjutænarar, sangarar, berarar og tykkum, ið hjálptu til við erv- inum. Tøkk fyri telegrammir, tit sum ringdu, sendu blómur og kransar og fyri gávu til Missiónshúsið. Tøkk øll tit, ið fylgdu honum til hansara seinasta hvíldarstað. Fyri tey avvarðandi Harda og Daniel Jacob Tøkk Signar farin úr sessinum Landsstýrismaðurin í undirvísingar- og mentamálum heitti í gjár á løgmann um at verða loystur úr landsstýris- sessinum. Høgni Hoydal umsitur nú málsøki hansara JOHN JOHANNESSEN Klokkan trý korter til tvey seinnapartin í gjár - tá ting- fundurin varð settur - las tingformaðurin upp skriv frá Signari á Brúnni, lands- stýrismanni, har hann heitti á løgmann um fyribils at verða loystur úr landsstýr- issessinum, meðan spurn- ingurin um embætisførslu hansara verður kannaður. Signar á Brúnni skjýtur í brævi sínum upp, at Høgni Hoydal, landsstýrismaður í sjálvstýrismálum, tekur yvir málsøki síni. Løgtingsformaðurin las eisini bræv upp frá løg- manni. Í brævinum sigur løgmaður seg ganga um- bønini á møti, og boðaði hann frá, at Signar á Brúnni var loystur úr starvinum beinan vegin. Somuleiðis boðaði løgmaður frá, at Høgni Hoydal nú skal um- sita undirvísingar- og ment- amál. Aftur tingmaður Signar á Brúnni var á valin- um í 1998 valdur inn á ting. Men avgerðin um, at hann skuldi gerast landsstýris- maður, gjørdi, at hann aldri tók við hesum tingsessi. Men Signar á Brúnni er nú vanligur tingmaður, eins og hann var frá 1994 til 1998. Tingsessin tók hann beinan vegin, løgtingsformaðurin hevði boðað frá, at Signar á Brúnni ikki longur var landsstýrismaður. At landsstýrismaðurin í undirvísingar- og menta- málum aftur er tingmaður hevur ikki bert havt avleið- ingar fyri Signar á Brúnni, men eisini fyri ein annan av limum Tjóðveldisfloksins. Tórbjørn Jacobsen av Glyvrum, ið higartil hevur verið varamaður á tingi fyri Signar á Brúnni, er nú ikki longur løgtingslimur. Hann mátti lúta, nú fyrrverandi landsstýrismaðurin gjørdist løgtingsmaður. Sambært grein í Dimma- lætting í gjár, vildi Tórbjørn fegin offra tingsessin fyri, at Signar á Brúnni segði seg úr landsstýrissessinum. Tórbjørn Jacobsen metir tað nevniliga vera ógvuliga týdningarmikið, at lands- stýrismaðurin - hóast hann er floks- og samgongufelagi hansara - fer frá, tá frágreið- ing vísir, at hann hevur brot- ið lógina. Tórbjørn Jacobsen gjørdi greitt, at tað ikki ber til at fáa fullveldi, um tað ikki ber til at hava álit á embætis- førsluni hjá landsstýrinum. Misálit lá í luftini Var Signar á Brúnni ikki í gjár áðrenn tingfundin kom- in við áheitan á løgmann um at verða loystur úr lands- stýrissessinum, var vænt- andi, at hann kortini fór úr sessi sínum. Umboð úr fleiri flokkum søgdu Sosialinum fyrrapart- in í gjár, at tey ætlaðu at leggja misálit fyri løgtingið um Signar á Brúnni, varð eingin avgerð tikin á lands- stýrisfundinum, um at hann fór frá. Samband var millum fleiri av flokkunum fyrra- partin í gjár - eisini við nøk- ur av umboðum Tjóð- veldisfloksins, og vóru hesi vís í, at eitt misálit á lands- stýrismannin fór at fáa meiriluta. Kortini var ikki vist, at tað fór at verða neyðugt at leggja misálit fyri løgtingið, sjált um Signar á Brúnni ikki sjálvur ynskti at verða loystur úr landsstýrissessin- um. Løgmaður segði nevni- liga fyrrapartin í gjár, at málið mátti fáa avleiðingar áðrenn tað kom so mikið langt, at misálit varð reist í tinginum. Tískil gav hann greiðar ábendingar um, løg- maður sjálvur fór at taka neyðugu stigini, tók Signar á Brúnni seg ikki aftur sjálv- ur. Seta kanningarstjóra Signar á Brúnni metir seg ikki hava gjørt nakað skeivt, tá hann seinasta summar játtaði sjónvapinum pening uttan um fíggarlógina. Hann sigur seg hava handlað eftir ráðum frá løg- og búskaparfrøðingum bæði í Undirvísingar- og Menta- málastýrinum og uttan fyri húsið. Tí hevur Signar á Brúnni kravt at fáa ein óheftan kanningarstjóra at kannað málið, so prógv fæst fyri, at hann ikki hevur framt nakað brot á lógina um ábyrgd landsstýrismanna. Sambært løgmanni og varaløgmanni, verður kann- ingin sett í verk. Slík kann- ing kann væntast at fara at draga aðrar landsstýrismenn umframt embætisfólk upp í leikin. Tískil er neyvan sein- asta orðið enn sagt í málin- um. Kanningin fer eisini at sýna okkum, hvørt tað eru løgtingsgrannskoðararnir, ið hava víst á lógarbrotini hjá landsstýrismanninum, ella tað er sjálvur landsstýr- ismaðurin, ið hevur uppi- borið misálit. Frá fyri at verja stýrisskipanina Signar á Brúnni og Tjóðveldisflokkurin gjørdu í felag av, at landsstýris- maðurin skuldi fara frá, fyri at tryggja føroyingum álit á rættartrygdina JOHN JOHANNESSEN Fyrrverandi landsstýris- maðurin, Signar á Brúnni, og Tjóðveldisflokkurin samdust í gjár um, at Sign- ar á Brúnni skuldi fara úr landsstýrissessinum, með- an málið um embætisførslu hansara verður viðgjørt av óheftum kanningarstjóra. Høgni Hoydal vísir vegna flokkin á, at slíkar atfinningar, sum tær løg- tingsgrannskoðararnir eru komnir við, ikki kunnu fara aftur við borðinum. – Bert tað, at ivi er reist- ur umlógarbrot, er nóg mikið til, at fólk ikki hava álit á, at stýrisskipanin verður hildin. Og um slík mál ikki fáa avleiðingar og verða viðgjørd til fulnar, kann hetta fáa sera álvar- sligar fylgjur fyri samfel- agið, sigur Høgni Hoydal. Ganga á odda Sambært Høgna Hoydal eru Signar á Brúnni og Tjóðveldisflokkurin vorðin samd um, at flokkurin eig- ur at ganga á odda fyri at skapa álit og fyridømir fyri, at slík mál fáa ta við- gerð, ið setur greiðar linj- ur, hvat skal bera til hjá einum landsstýrismanni. Ábyrgdin skal staðfestast hjá landsstýrismanninum, fyrisitingini og øllum øðr- um pørtum í slíkum mál- um. Høgni Hoydal sigur seg við hesum rokna við, at gott fordømi er skapt fyri, hvussu slík mál frameftir kunnu fáa eina rættar- trygga viðgerð, ið tryggjar at alt kemur fram og á- byrgdin verður staðfest. Somuleiðs væntar hann at fordømi er skapt fyri, hvussu ljós verður kastað á stýrisskipanarlógina og ábyrgd landsstýrismanna og hvussu álit verður skapt á stýrisskipanina Tjóveldisflokkurin rokn- ar eisini við at hava skapt fordømi fyri, hvussu vit tryggja, at slík mál ikki verða avgjørd gjøgnum á- kærur og dómar í fjølmiðl- unum, hvussu vit tryggja, at einstøk mál verða við- gjørd við grundarlagi í rættartrygdini á øllum økj- um frameftir og hussu vit loysa slík mál í fullum op- inleika við virðing fyri fólkaræðinum, løgtingi, landsstýrismonnum og fyr- isiting teirra. Landsstýrismaðurin ósekur Tjóðveldisflokkurin stend- ur, eins og landsstýrismað- urin sjálvur, fast við, at Signar á Brúnni er ósekur í ákærunum frá løgtings- grannskoðarunum. Flokkurin sigur seg gjølla hava viðgjørt málið, og er hann komin til ta niðurstøðu, at tað er púra høpisleyst at misteinkja landsstýrismannin og leggja hann undir nakran persónligan áhuga í mál- inum. Tað stendur greitt, at hetta er eitt mál, ið ikki eigur at brúkast sum ein heksajakt eftir landsstýris- manninum í undirvísingar- og mentamálum. Málið um roknskapin hjá sjónvarpi- num hevur verið viðgjørt púra opið fyri almenningin og løgtingi. Somuleiðis hevur landsstýrismaðurin grundgivið fyri sínum av- gerðum um, at hann var noyddur at gjalda lønir og skyldur hjá sjónvarpinum, tí annars hevði landskassin misrøkt sínar skyldur mót- vegis triðjaparti, sigur Høgni Hoydal.