leygardagur 16. apríl 1960síða 4

SOSIALURIN Nr. 16 16. APRIL 1960 varð Tá Danmark verkfallið á fiskiflotanum. Lóggávuvaldið nýtt á fyrsta sinni hersett 9. apríl1940, var tingið saman fyri at viðgera Fyrstu ferð løgtingid nýtti lóggávuvald sítt var at bóta um sáttmálarnar hjá fiskimonnum. Hetta hendi fyri 20 árum síðan, og komu fiskimenn at vera teir fyrstu at njóta gott av lóggávuvaldi tingins. Fiskimannaverkfall var. Reiðararnir vildu undir ongum um- støðum ganga við at beta um sáttmál- arnar, og fiskimenn vildu ikki sigla fyri hungursløn. Málið kom á ting. | Slíkan sáttmálasigur hava fiskimenn hvørki vunnið fyri ella síðan. 3 ár seinri var nationala øsing fólka- flokksins í hæddini. Tá hendi tað legna, at ikki so fáir fiskimenn fóru á val og valdu fólkaflokkin, ið íkki unti fiski- monnum eitt einasta oyra í sáttmála- bót og stórreiðarar, ið kravdu av fiski- monnum, at teir skuldu sáttmálabinda JAVNAÐARMENN løgdu alla orku | seg at sigla fyri hungursløn, á ting. í, at fiskimenn vunnu krev síni. Fólka- 20 ár aftaná sita javnadarmenn á flokkurin bardist av øllum alvi ímóti. stjórnarpallinum og hava vunnið Javnaðarstøðan sigraði. Fiskimenn fiskimonnum 900 kr. í minstuløn vunnu og fingu í vissum førum pro- og útróðramonnum upp í 9 oyru sentini hækkað frá 33 upp í 40 pst. kg í prísviðbót. Hetta varð ásett við log — og skipini sigldu. rr ólukkudýr og lógbrótarar — ger TAÐ ER VERUNLEIKI AT síðan JAVNAÐARMENN komu á vinna fiski- minstu tíma — vaktar- fritidarløn, vinnuræsur i ting er tað eydnast at monnum: betri lønarsåttmålar, løn, forskotsrindan, 6 skifti, prísviðbót, 6 pst. fleiri víðari Grønlandi, lán til Groónlandsútróður havnir og 0. a. FÁA PEN- >HVAÐAN SKULU TIT INGIN FRÁ?< spurdi E. Patursson. tá JAVNAÐAR- FLOKKURIN legði fram uppskotið um 1000 kr. í Avskrift av minstuløn. løgdu tjóðveldismenn á ting í fjør. men kun- du tó íkki vísa á EITT EINASTA oyra it gjalda við. uppskoti hesum Nú JAVNAÐAR Jandsstýrið hevur vunnið 900 kr. í minstuløn og uppí 9 oyru kg í prísviðbót. skrivar 14. sept.: »Tå talan er um lønarkrøv fiskimanna tá eru ráðini altíð ring.« VIT SPYRJA: Hvussu ætla tjóðveld- ismenn at gjalda minstulønina — somu menn sum í 14. sept. skriva: Og peningurin er ikki til tíverri. Sjálvt javnaðarmenn áttu at dugað at skilt, at tú kanst ikki hár av berskøllutum manni.« Fjóðveldismenn royta einki at bjóða BLUFF! hava fiskimonnum uttan bert RUSDREKK ALOGIN Oll toluliga hugsandi menniskju vita, at vit hava eina rúsdrekkalóg, ið einki annað framkomið og demokratiskt land vildi kenst við Løgtingsmenn tora ikki at nema hana, sjålvt um allir fullvæl vita, at henda lóg elur fram ovurdrykkjuskap og eitur drykkjuskap fram elur svarta- handil og heimabrygging, elur fram allar Føroyingar til ómyndingar — tradskar nidur demokratisku rætt- indi fólksins — og letur manna- lagnur hjartaleyst ganga til grund. ar. Hvussu at siggja henda og einki gera? leingi ætla tit løgtingsmenn veruleika i eyguni — ikki vóru t. d. høvdu vit IKKI RÁÐ at gjalda alla sosiallóg- | Í gávuna. Í 1946 varð skrivað, at vit mentir at taka við loysing aug. sama ár svarar fullveldis- hetjan Håkun Djurhuus í Norðlýsinum: »At blød og menn nettupp ræða fólk best, ØLL- hesi blød og við hesum byrðum, tað vísir hvussu VANKUNNUG og av UM LAGI SKEPLAÐI hesir menn eru. at tey og teir halda seg kunna bjóða fólk slíkt. Slok 14 ár seinri 5. apríl 1960 skrivar Dagblaðið (Håkun Djurhuus) riddari av Dannebrog) um hetta sama evnid: »Følkaflokkurin HEVUR ÁSANNAÐ at sjálvir hava vit — — — IKKI RÁÐ til at gjalda hesa sosiallog- gávu. « So roynast ålitismenn! vertst | > AT tå i0 TRYGGINGARSAMBAND ID FOROYAR varð stovnað fyri 20 árum fólkaflokksmenn harðliga ímóti og søgdu: »Hatta kem- ur ongan tydning at hava fyri landid.« Í dag eigur Tryggingarsambandið — landið — umleið 20 MILJ. KR. AT 10 pst. av slfivstovustjórunum i USA eru kvinnur og av teimum 600.000 banka-skrivstovufólkunum eru 60 pst. kvinnur. AT talið stórum, meðan síðan, vóru av arbeiðshestum minkar í talið á arbeiðskamelum er hækkað við 20 pst. seinastu 20 árini. AT á tekstilframsýning í USA vístu teir eitt nýtt stoff — Vetro« — ið als ikki kann brenna. AT rúsdrekkanýtslan í Svøriki ongan- tíð hevur verið so lítil sum nú, síðan sølan var leysgivin. AT eingin fullblóðs indianari nakra- tíð hevur havt sæti í kongressini í USA. AT í Indiu verða fødd 28.000 børn um dagin, t. v. s. ein nýggjur verðins- borgari hvørrt 3. sekund. GA“? br * adrir SI HØVUDSMÅLID Undir landsstýrissamráðingunum í fjør hevði Erl. Patursson uppskot um, at hitt gamla landsstýrið varð sitandi, treytað av: >... at farið verður undir høvudsmål- ini til dómis byrjað verður at grava út úr grund fyri studentaskúlanum.e *x Av og á manna fólkaflokksmenn á tingi seg til álop á ríkisumboðsmannin. Nú skrivar Dagblaðið: »Javnadarmenn yvirlåta rikisum- boðsmannin glaðiliga til ULVAR« NAR, tå hann verdur ålopin.« DIMBILDAVIKAN dag. (stilla vikan) Dimbildadagar: teir tríggir dagarnir undan SKÍRHÓS- endar í DEGI skír: skærur, reinur. ( ( ( ( skírdagr, av ( ( PÁSKINI. Upprunaliga ( ( ( ( ( ( ( (oldnordisk: ísralitiskt veitsluhald í samband við ynski um góða feðnaðarúrtóku. Seinri — 14. NISAN (apríl) — hildin til minnis um burturferð jødanna úr Egyptalandi. Dagurin verður nú hátíðarhildin 1. sunnudag eftir 1. fullmána eftir vårsjavndøgur. x — 20 ÁR FARIN — INNANLANDA 17, apríl: Reyðu krossur verður mál- aður uppá siúkrahúsini. Allar klokk- ur verða fluttar ein tíma fram. 20. april: 2 føroysk skip Onglandi vid Føroyska flagginum å merkinum »FØROYAR« å koma úr stong og skipssíðuni. 21. april: flaggskryddur og við inum á Havnini. 22. apríl: Allir vitar í Føroyum verða sloktir. 23. apríl: Sendinevnd fer til at samráðast við bretska ríkisstýrið. »TOR II« føroyska kemur merk- Trolarin London UTTANLANDA: 24. april: her- sett Danmark og lopið á Noreg 9. april Tyskararnir, ið hava senda Noregi kríggsavbjóðing. *x Fyrsta boðskriv frá for- samband við flagg- málið varð handað bretsku ríkismynd ugleikunum av løgtingsmonnunum P. M. Dam vegna javnaðarflokkin og L. ZACHARIASEN vegna sjálvstýr- isflokkin. Kravt verður, at bretar skulu góðkenna føroyska merkið sum flagg Foroya. Fólkaflokkurin skipaði um sama mundið fyri øsingarfundum i Havn; men gjørdi annars einki fyri at fáa Bretar at góðkenna flaggið. , x SKÚLARNIR. Við vóru 93 Føroyum við 5.800 harav 4.704 í fólkaskúl- próvtekuskúlunum, 410 í privatskúlum. 39 skúlaskyldugir næm- ingar gingu ikki í skúla. Lærarafólkini vóru 291 í tali. Forsømdir vóru í alt $2,6313 skúladagar ella 9,08 uppá barn- ið. Kvøldskålarnir vóru 25 við 628 næm ingum. Í læraraskúlanum ganga 17 næm ingar í 1. flokki og 21 í 2. flokki (lið- ugt í ár). Í preliminerskúlanum ganga 46 næmingar og studentaskúlanum 70. FLAGGIÐ. oyskari síðu í ársbyrjan 1960 skúlar i næmingum, unum, 692 í SOSIALIN kom á fyrsta sinni 14. mai 1927 og kallaðist tá FOROYA SOSIAL-DEMOKRAT. 14. apríl 1945 varð navnið broytt til FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR og aftur 2. apríl 1955 til SOSIALURIN. Blaðstjór ar hava verið: M. S. Viðstein, H. M. Jacobsen, P. M. Dam, Martin Joensen, P. K. Mouritsen og Villi Sørensen. Eitt tíðarskeið stjórnaðu Heðin Brú og William Heinesn deildini >FOROYAR Í DAG.K *x SKATTAFRÆLSI. Donsk bløð siga, at hin sokalladi Føroyafilmurin >TRO, HÅB OG TROLDOM« er undantikin skattskylduni. — Tað sama er hent við filminum »Tornerose«. *x SOSIALISTASIGUR. Við kommunu- valini í Bayern í Týsklandi vunnu javnaðarmenn í stórum, gingu fram frå 34,9 til 38,4 pst. Kristiligi sosiali flokkurin hevdi eisini framgongd — 1,7 pst. x Oscar Wilde: >Tað finnast ikki mo- ralskar ella ómoralskar bøkur. Ein bók er væl ella illa skrivað. Taf er alt!< *x Mánapresturin. Ein katólskur prestur — ikki navngivin — hevur sent Jó- hannisi XXIII, páva, umsókn, og biðið um at gerast fyrsti prestur á mánanum. x BERT TVEIR. At Danmark ikki er nakað lundaland, vita vit fullvæl; men tað eru ovivað ikki øll, ið vita, at har eru bert 2 lundar — í Zoologiska hava. Niels á Botni hevur bjóðað sær til at senda nøkur pør aftrat. *x — Húsfrúgvin hjá mær var í ødini, ti eg hevdi havt kvinnuvitjan å kamari minum. — Ja, tað sama hendi hjá mær, men so spurdi eg hana, um hon hevði nakað ímóti. at eg gjørdi eitt sindur av heima- arbeiði. — Hvat gert tú so? kvinnufrisørur. x Oli situr og berjir seg igjøgnum små- skrønurnar á 4. síðu Dagblaðsins: — Mamm—a! — Skålkabros, hvat er tað? Mamman: Ná, tú Dagþlaðið, litli min? Jú, hasi skálkabrosini eru, tá Eg eri lesur ein skálkur gálvar eftir hampafólki. x Ein skoti til ein blaðstjóra: »Halda tygum ikki uppat at prenta spoyskglós- ur um okkum skótar, so gevist eg at læna blað tygara. *x Tað er skylda teirra ríku at hjálpa teimum fátæku. Tað ásanna oll — uttan tey ríku. INGEN FÆRØ-FILM, mislykket farce. »AKTUELT«, danska stjornarbladid, tekur soleidis til i sínum ummæli av »TRO, HAB OG TROLDOMK og skrivar m. a.: »FORUNDRINGEN steg, mens det meste av førstehalvdelen afvikledes i kønne eastmancolerede billeder til no- get nær fortvivlels hen mod slutningen. Da stod det klart, at håbet var defini- - tivt ude, filmen faldt til jorden. | t >... HVAD blev sá resultatet? Den rene farce med nogle tábelige fyre som hovedpersoner. Og farce med humor på det lavkomiske… >... Guderne må vide, hvad de sagde til den deroppe på øerne. Men vi må med beskæmmelse gætte på, at de flo- vede seg… Sådan laver man en dårlig farce. Sådan laver man ikke noget man kalder »en Færø-film«.