leygardagur 17. september 1960síða 1

FRÆLSI Tubbaksframleiðslan á Cuba er nú na- sjonaliserad. Stjórnin hevur avgjørt at taka allan handil við tubbakkinum. Belgiakongur sigst nú verða trúlovaður. Leingi hevur verið talað um henda kong, sum ikki hevur fingið sær viv. Tað skal vera sponsk adalkvinna, ið verða skal hin heppna. Summarferðingin til útlandið er nú av fyri hesaferð. Hekla var á Havnini må- namorgunin á veg til Íslands fyri sein- astu ferð í ár. Drottningin er hildin upp at sigla til Føroya í år og Tjaldrið sigl- ur nú regluliga sigling sína millum Kjø- pinhavn og Føroya. Tað hevur verið heilt nógv fólk, sum ferðast hava báðar vegir og meðan ferðafólkið, ið komið er til Føroya hev ur havt gott summarveður, hava tey, ið leitað hava sær til Danmarkar mestsum havt regn alla tíðina. JAVNADUR BRØDRALAG At hann hættir sær! Minstaløn fiskimanna 14. Sept. hættir sær at koma aftur inn á minstulgnarspurningin. Søgan um hann er henda: Fyrstu ferð, hann varð reistur, var undir krígnum. Tá gingu sambandsmenn saman við og gamla sjálvstýriðmenn javnaðar- monnum um at fremja eina minstuløn. Henda minstulønarskipanin tá bjargaði innteku til fiskimannin, ið varð líka so nógv túsund, sum teir høvdu fingið hundraðir. Men tá var fólkaflokkurin við Jóa- nesi Paturssyni og Tórstein Petersen á odda harðir í stríðnum ímóti. , So var minstalønin umskipað aftaná kríggið, tá ið saltfiska fiskiskapurin tók seg upp aftur. Aftur vóru tað javnaðarmenn; sam- bandsmenn og gamla sjálvstýrið, sum framdi spurningin. Men so kom fólkaflokkska-, sam- bandska- og gamla sjálvstýriska lands- stýrið í lag. Frítíðarlon fiskimanna TJÓÐVELDISFLOKKURIN VAR ALLUR SUM HANN ER íMÓóTI UPPSKOTINUM Á TINGI UM FRITID VIÐ LØN TIL FISKIMENN- INAR Tað dugir ikki, Erlendur Tú og tín flokkur megu svars fyri gerðir tykkara. Tað vóru javnaðarmenn, sum á fyrsta sinni reistu málið um frítíð við len til standa til fiskimenn. Men tá ið til stykkis kom, at málið kundi verða gjøgnumført, um vit fingu inntøkur til tess, greiddi eingin tjóð- veldismaður fyri fridtidarlønini við inn tøkur til at gjalda hana vid. Tá ið tú Erlendur í 14. September vil siga, at fiskimannafelagið hevði fingið frítíðina við løn í sáttmálan við reið- ararnar, so var tað sum ein fylgja av, at samgonguflokkarnir vóru vorðnir samdir um at fremja inntøkuuppskotid, ið var neyðugt fyri at gjalda frítíðar- lønina vid. Men tú Erlendur og allir tit tjóðveld- ismenn vildu ikki greiða atkvødu fyri minstulønini = við inntøkuuppskotinum, tá id málið kom til atkvødu á tingi. Tjóðveldismenn statt hvorki lut ella part í fremjanini av fiskimanna fritid vid løn. Ein dapur veruleiki at vita sær at raka ein, sum enntá er formaður fyri fiskimenninar í Føroyum! ! ! ! FISKIMADUR, id heimastaddur. eiga so *x Uppískoyti: Jú, Dam kann síggja fiskimannin i eyguni. Tað var javnaðarflokkurin, sum á fyrsta sinhi á tingi stríddist fyri, at fiskimadurin skuldi eiga sama rætt i fiskasølustjørnini sum reiðararnir. Men hvørja einastu ferð feldu aftur- haldsflokkarnir javnaðfirmanna um hetta. uppskot Tað vóru javnaðarmenn, sum á fyrsta komu við sinni undir kríenum uppskoti um og fingu tað framt við, at fiskimenn skuldu fáa minstuløn og part í mun til seluúrslitið á marknaðinum. Hetta gjørdi, at fiskimannaparturin varð so nógv túsund, sum hann áður hevdi verið hundraðir. Tað vóru javnaðarmenn, sum av nygg. um komu vid uppskotinum um minstu- løn eisini fyri saltfiskaveidu — áður hevdi tað einans verið fyri sølu í Bret- landi — og tað eru teir, sum hava fing- ið minstulønina uppí tað, hon er nú. Tað eru javnaðarmenn, sum komu við uppskotinum um 6 tíma vaktarskifti og fingu tað framt. Tað eru javnaðarmenn, sum sterkast hava lagt til brots at fáa skip til fiski- menn. Vit kundu upp. Men hetta er veruleiki, ein veruleiki, sum allir fiskimenn eru greidir yvir. Blaðstjórin. verðið við at rokna Krossur er firtin Tingakrossur er vorðin firtin yvir, at vit draga fram tað, ið hendir undir hes- um landsstýrinum við javnaðarmanni sum løgmanni uttan at vidmerkja, at hansara menn eru eisini við. Nýtist tað at sigast, hverjir ið eru í landsstýrinum! Men tað ger hann sjálvur, samanber greinina um háskúlan. Men vit um sannleikin ikki ilt av fi, hevði tóku okkum var, at sjálvandi sjálvstýris landsstýrismaðurin styðjan av ið hvussu er ødrum av hinum landsstyr- ismonnunum. Okkara maður í landsstýr- inum styðjaði hann, vita vit. Tað fyrsta, ið hetta gjørdå, var at leggjast å minstulønina og seta hana at kalla einki. Ætlanin var tå heilt at avtaka hana. Men mótstøðan varð ómetalig við verkfalli og aðrari ágongu. Nú eydnaðist at fáa minstulgnina upp í 800 kr. um mánaðin. Men so kom hitt stóra svik tjóðveld- ismanna Erlendur Paturssonur gekk við í sáttmála at seta minstulønina niður í 650 kr. Hetta rændu summar fiskimenn fyri 1500—2000 kr. í fortjenastu. Men javnaðarmenn stríddist fyri at fáa minstulgnina upp aftur og hevði í seinastu árini uppskot um kr. 1000, tí nú var tíðin vorðin dýrari. Nú leikaði tjóðveldið, sum tað vildi vera við Men hinir afturhaldsflokkarnir bardust ímóti og einki varð burtur úr. So kom seinasta takið. Sitandi landsstýrið varð sett. Javnaðarmenn stríddust fyri 1050 kr. um mánaðin. ! Men tå kemur Erlendur vid sinum uppskoti fyri F. F. um 862 kr. (700 hækkað við prístalinum síðani 1954). Hetta gjøórdi, at javnaðarmenn ikki kundu fáa samgonguflokkarnar longur enn til 900 kr. Men fingu samtykt aftrat tí at hækka útróðrarstudningin frá 2— 5 oyru kg til 6—9 oyru kg. Var Erlendur Paturssonur ikki við sínum 862 kr. ivast vit ikki í, at minstalønin nå hevdi verið kr. 1050 um mánaðin. Men hækkingin til 900 kr. aftrat hækk ingini av útróðrastudninginum var eitt stórtak framá fyri fiskimenn. stýrið niður í Paturssonur komin Prósturin bíspa valevni Tey foroysku meinigheitsráðini havt fund um stødutakan til bispavalid i heyst. Tad er sum kunnugt Fulgsang Damgaard, bispur, ið nú fer frå vegna hava aldur, og skal nýggjur maður setast í starvið. Å Tað eru higartil talan um 4 valevni i Danmørk, og tá tey føroysku ráðini telja um 380 atkvødur, av teimum 1500. Kann verða. at tær koma at hava av- gerandi orðið. Tískil hava føroysku meinigheitsráð- ini avgjørt at stilla upp, og tað verður nú sagt fyri vist. at talan er um at stilla Jákup Joensen, próst. RÍKISDAGSVAL Í SVORÍKI í MORGIN Ein spennandi valdystur fer fram í morgin í Svoríki. Tað er ríkisdagvalið Ríkisdagurin kommunistar (ið vanliga styðja telur nú 111 javnaðar- menn, 5 javnaðarflokkin). meðan hinir flokkarnir telja 115 Hesa 283 tinglimir. manns ferð skal manningin okjast til ikki lætt at meta um, men spennandi verður at vita, Hvussu úrslitið verður, er um Tage Erlander, statsministari. fer at vinna valið aftur hesa ferð og kanska fáa reinan meirluta. | | | Í NR. 38. LEYGARDAGIN 17. SEPTEMBER 1960 33. ÁRG. Dagblaðið og tey belgisku skipini Dagblaðið hevur nøkur belgisku skipini og krevur frágreiðing frá landsstýrinum, tí tað er vorðið kunn ugt við, sigur tað, at eitt av verftunum, ið skuldi byggja, er komið í trupul- leikar. Vit hava spurt í landsstýrinum. Har var svarað, at ikki bara eitt verft, men øll belgiska tjóðin er í dýrastu neyð av orð um tey Kongostríðnum. Hin belgiski ambassadørurin hevur fjarritað hetta til landsstýrið og biðið um útseting av byggisáttmálanum fyri fyrst tíl 1. okt. í ár. Hvussu ið verður har er ilt at gita. Í Kongo er meiri fløkt enn á nøkrum sinni. > Men Dagblaðið hevur væl einki at gráta um. Nú verður kanska sum tað og fólkaflokkurin hevur ynskt. Men belg- iski planurin hevur ikki forðað gðrum. Ein fyri- spurningur til sjálvstýrismenninar á tingi. Sámal Petersen og Marius Johannesen. Eg eri ein Klakksvíkararbeiðari, sum hevur valt gamla sjálvstýri, valt teg Sá- mal Petersen Eg valdi teg, ti eg hevði ta álit, á tær, at tú og tit sjålvstyrismenn, sum komu á ting, fór at traðka í fótasporini hjá Louis Zachariasen, Jóhann Kallsoy og S. P. Zachariasen. Hesir menn skammaðust vera fyri fiskimanna og komu frá ikki við at arbeiðsmanna málum, sjålvt um tey javn- aðarmonnum ella um reiðarar og ar- beiðsgevarar vóru hart ímóti. Eg fari nú sum sjálvstýrisarbeiðari og veljari í Klakksvík at loyva mær at spyr ja tykkum Sámal og Marius Johannesen tykkum saman við og sambandsmonn- hví tit greipaðu fólkaflokksmonnum um og nøkrum tjóðveldismonnum við at nokta at greiða atkvødu fyri uppskoti- num hjá javnaðarmonnum, ið gav ar- grundlønarhækking og 5 beiðarum eina aðrar sømdir, sum teir hava stríðst fyri Hví tóku tit bara uppaftur tað í javn- aðarmannauppskotinum, punktini a b c og d, sum semingsmaðurin segði, at partarnir annars høvdu verið samdir um. men sum hann kortini ikki hevdi tikið vid í uppskotinum, sum varð gjørt til lóg? Hví tóku tit hesa støðu? Tað eru arbeiðarar enn, sum hava valt sjálvstýrið, men sum vilja vita be- skeð viðvíkjandi hesi stødu tykkara, tí okkum ar- við tílíkum stóðum ímóti beiðarum verður tað ringt hjá okkum týri og at halda fram við at velja sjálvs Fr Fr verja tað. eins og vit gjørdu, tå ið Louis Zachariasen stóð á odd Arbeiðari í Klakksvík. Hin Havn byrjar 3 vanligi kvold KVØLDSKULI. skúlin i oktober Einaferð skrivaði Dagblaðið um eitt heimalamb. ið sparlaði uppá danskt, ájú, »spottid kemur í spottarans hús ...<