leygardagur 24. september 1960síða 2

Nr. 39 ……—— SOSIALURIN Arbeidarar á landi og sjøgvi vakni upp , Ofta hevur tað verið sagt og skrivað, at vit arbeiðarar á landi og sjógvi kunna eiga alla maktina í landinum, bara vit standa saman, fylkjast øxl móti øxl. Men hetta hevur tíverri verið talað fyri deyvum oyrum og blindum eygum. yvirklassin maktina her Enn hevur landi. Hin føroyski av sonnum er tann einasti flokkur. sum fyri at skapa arbeiðardi livilig kor, einans 8 30 á løgtingi. Hvat hesum? Her er púra einki hopi í. Eg má spyrja øll arbeiðandi fólk bæði á landi og sjógvi, hvat hugsa fyri sær, tá ið tey fara og seta kross valdegnum og lata klassan fáa maktina í landinum; er givið. yvirklassin eigur ikki fleirtalið. Nei, hin arbeidandi fjøldin eigur av sonnum fleirtalið; men hon gevur maktina frá sær annaðhvort at kross sín við yvirklassans umboðsmenn ella við at sita heima At umtrent líka so skeivt sum at velja yvirklassan; ti hin arbeiðandi fjøldin eigur at minn ast. at tað er ein kampur fyri at bjarga lívinum. Hvat nyttar tað einum arbeið- ara at sveitta frá morgni til myrkurs, tá kapitalistar hava allan vinningin av hansara sveittadropum? — Ella hvat nyttar tað einum fiskimanni at váða lívið og vaka eyguni nærum út úr høvdinum fyri at fáa mest møguligt av fiski til lands, ið aðrir fara við tí størsta vinninginum av veiduni? å javnadarflokkurin, sum teirri hevur berjist fjøldini Føroya menn av høpi er i tey yvir- ti tad rættin, sin å at vid seta å sita heima valdegnum. er ið privatir tá Teir. ið størsta vinningin fáa betala kanska tann minsta skattin. Onkur spyr, um tað kann bera til? Men har er púra einki at spyrja Tí inntøka stór- mannsins verður ikki kannað. Teir stóru nýtast ikki at upp at meira enn teir sjálvir finna upp. Hví? — Jú, umboðsmenn á um. og ríku geva skatta fyri av, at at gott ti, geva einans teirra Ein rættleiding Harri bladstjøri, gevi mær rúm i blaði tygara fyri hesi rættleiðing. Í greinini: At hann hættir sær, siga frá minstulønarspurning- sins og taka til: »So var minstalønin umskipað aftaná tygum søgu millum annað soleiðis kríggið. tá ið saltfiskaprísurin tók seg upp aftur. Aftur vóru tað javnaðarmenn, sam- bandsmenn og gamla sjálvstýri, sum framdu spurningin.“ Tað má vera av misgávum, at so skeivt verður sagt frá, tí veruliga varð tað uppskotið frá meiralutanum (Blá- hamar. Long og Poul Niclasen), ið varð samtykt og Lønjavningar- grunn skipsfiskimanna á stovn, meðan minnilutauppskotið (frá Dam og Smith) fall. Sjálvt málið, ið kallaðist »Avtøka av arbeiðs- sum setti kunngerð um gerðadóm viðv. ósemju. var lagt fyri tingið av Dánial Klein vegna Føroya Fiskimannafelag, og vildi fiskimannafelagið hava sín streikurætt aftur, ið tað hevði mist 15. des. 1941 við >Midlertidig Bestemmelse for Færøerne og afgørelse om Uover- ensstemmelser i Arbejdsforhold.« Málið kom til viðgerðar í fiskimåla- nevndini, og vóru hesir í neyndini: Bláhamar og Long fyri Fólkaflokkin, Dam og Smith fyri Javnaðarflokkin og Gamla sjálvstýri og Poul Niclasen fyri Sambandsflokkin. tingi, verja stórmenninar og nokta fyri, at inntøkur skulu verða kannaðar. stórmanna Ofta hoyrir tú menn siga, at hitt pri- vata initiativið má hava frítt at skalta og valta; tí annars doyr tað. Men hvat er tað fyri initiativ, ið tá verður hugs- að um? Skiparar og fiskimenn hava eisini initiativ; men hvussu verður hetta teirra initiativ vart? — Vit vita um skiparar, sum hava keypt stór og góð skip til landið. Men hvor eigur tey skipini í dag? Tú hevur óivað hoyrt um keksuskip? — Tey fóru fyri keks, hoyra vit fortalt. Um hetta er heilt beint, lata vit vera ósagt; men mong fóru á tann hátt, at eigarin keypti ovdýrt — ikki bara keks — sjálvandi, men alla útgerð ina. Hevdi landið kunnað selt honum útgerðina. so fekst hon bæði biligari og fyri nógv lagaligari gjaldingartreyt- ir, og hevði so landið átt Foroya fiska- fr. — so kundu vit verja hitt tivið; tað initiativið, dýra útgerð til skipini og dýran mat og klæðir til fátæk fólk og trýstir fiska prísin umtrent heilt niður á botn, slíkt initiativ er tað, sum yvirklassaumboðs- menn á tingi verja í okkara annans so upplýstu tíð, nú ið ein skuldi trúð, at hin arbeiðandi fjøldin kendi sítt egna sølu, sildasølu o. s. initia- selur talað um at privata men sum gagn og besta. Men hin arbeidandi fjøldin er enn ikki vaknad. Hvussu leingi verdur tad at eydnast yvirklass- anum og teirra ørindasveinum at rura fjøldini i svøvn? Til síðst nøkur orð til tey av ar- beidarafjøldini, sum hava fingið eyg- uni upp. Væl verði tykkum og royni at tala við tykkara javnlikar. Bidid øll um at halda »Sosialin« og lesa hann hart fyri øllum, sova hin poli- tiska vanasvevnin. vakna — beinan vegin nú! sum Fáið tey at Fiskimaður. Í nevndarålitinum sigur Dam: Allir flokkar á tingi, umboðaðir í hesi nevnd. fyri í 15. eru »princippinum« des. 1941 samfelagsliga at tidin til at kunngerdin av verður gildi. Men samd hóskandi. sett úr sæð er nevndin um, tess enn ikki Úrslitið at ongin flokkunum setti uppskot um avtøku av meiriluti i er varð sostatt, av streikuforboðnum, ein nevndini (Fólkaflokkurin og Sambands- flokkurin) (Javnaðar- flokkurin) minstuløn men minniluti hvør sitt uppskot til fiskimenn. Grein Í i uppskoti meiralutans varð samtykt við 14 atkvødum (folkaflokksmenn og sam bandsmenn) hinar greinirnar vid 18 at- kvødum og vóru tað javnaðarmenninir, og ein settu um ið nú atkvøddu fyri. Uppskot minni- lutans fall. Á tingi vóru tá 8 fólkaflokksmenn. 4 javnaðarmenn, 6 sambandsmenn og 2 gamla sjálvstýrismenn. Teir. ið ongatíð atkveddu, vóru teir báðir frá Gamla sjálvstýrinum. Við tøkk fyri upptekuna. Hákun Djurhuus. * Til Hákun Djurhuusar svar til okk- ara viðgerð av minstu- ella lønjavning- argrunninum er at siga at JAVNAÐ- ARFLOKKURIN í 1945 hevði upp- skot um at seta í verk 700 kr. í min- stuløn, men har hendi tað sum van- ligt, at andstøduflokkarnir settu seg ímóti. Eitt úrslit av hesum er, sum Hákun 24. september 1960 Licitation Frågreiding, treytir og tekningar fåast til láns móti 50— kr. í veðhaldi á verkfrødingaskrivstovu Tórshavnar kommunu frá týsdegi tann 27. sept. kl. 15. Skrivlig boð í afturlatnum uppá Tørfinnsgøtu« verða send brævbjálva, merktur: >Boð verkfrødingaskrivstovuni í seinasta lagi týsdagin tann 4. okt. 12.00 (á dagdegi). Tá verða tey innkomnu boðini opnað, meðan teir, ið Tórshavn, tann 23. sept. 1960. TEKNISKA NEVND TORSHAVNAR BYRÅD Gerð av vegi yvir matr. nr. 871 (Framhald av Tórfinns- gøtu) verður her boðið fram til almenna licitatión. bjóðað hava, eru hjástaddir. GROT OG SKERVUR Grót og skervur megu verða goldin fyrst, áðrenn tey verða heimtað. Bilstjórar verða ámintir, at teir ikki kunnu heimta grót ella skerv uttan við einum limi av vegnevndini ella einum umboðs- Oli, ið vilje kommunukantórið. manni fyri kommununa. keyp: skerv ella grót, eiga at venda sær til FROÐBIAR SÓKNAR KOMMUNA Bekendtgorelse Efter anmodning fra Thorshavn byråd henledes opmærk- somheden pá. at spild af olie og benzin på asfalterede gader er yderst skadevoldende, idet olien og benzin opløser asfal- ten, hvorved der fremkommer huller j asfalten. Dette er selv sagt særligt beklageligt, når det sker på de nyasfalterede gader, som der er ofret store summer på at sætte i god stand. Foruden at den pågældende bliver erstatningspligtig over- for kommunen, vil sådant oliespild blive straffet med bøde i henhold til politivedtægtens $ 29 sidste punktum. POLITIMESTEREN PÅ FÆRØERNE, den 13. sept. 1960 Osannindi Havnar arbeidsmannafelag gjørdi ein sáttmála fyri ár. Við millum tvey ásettur arbeidssåttmåli og landinum. lóg varð arbeiðararnar arbeiðsgevar- restina av sum akkurát Arbeiðsmannafelags arnar fyri so leingi sum sáttmálin skuldi Havnar vardi. Tað er tí råmasti ósannleiki, at ting- ið hevur avtikid verkfallsrættin hjá ar- vara beidsmonnunum. Eingin javnadarmadur hevur droymt um at gera hetta. Men á hin bógvin var tað rimiligt at gera såttmålabind- ingina eins langa fyri allar Feroyar. Allir menn vita, at í stjórn Havnar arbeiðsmannafelags eiga tjóðveldismenn — ella hava átt — meirlutan. Tað er hesin meirluti, ið við síni sáttmálasamtykt hevur avgjørt og sett sáttmálatíðina til tvey ár. Heldur 14. September tað vera galið at binda frið í tvey ár í senn, eigur tað at tala við tjóðveldismenn um tað. sjálvur sigur, at vit fingu lenjavningar- grunnin, men í einum kryplaðum líki, ti afturhaldskreftur samfelagsins vóru ovastir at forða uppskoti javnaðarmana at veita okkara fiskimonnum 700 kr. í minstuløn. J. Feilberg Jorgensen. Útreiðsla 55.4 milj. dollars Sameindu Tjóða fyri áðrenn Kongo- samlaðar Fíggjarætlan 1961, ið herliðið varð skipað, hevur útreiðslur uppá 67,5 milj. dollars ella 4,3 milj. meiri enn í árinum 1960. var uppsett Aftaná avdrátt av ymsum slagi (skatt ur hjá starvfólkinum, sela av ST-fri- merkjum og ST-prentlutum, inntøka av sølubudi á midstødini í New York a.) eru netto-útreiðslurnar mettar til 0. 55,4 mili. dollars, móti 51,5 milj, i hesum åri. Talið av fastskipaðum starvsfólki er fyri 1961 mett at vera 3.984. Tað er øking við 120 í mun til núverandi starvsmannatal. Í frågreiding, sum aðalskrivari Dag Hammarskjøld kemur at leggja fram á komandi „ársaðalfundi í New York, verður víst til, at fíggjarætlanin fyri 1961 ikki víkir stórvegis frá teimum undanfarnu, tá ið hugsað verður um bæði minkandi keypivirði og vaksandi arbeidsøki ST., men annars sigur Hammarskjøld, at krøvini um hjálpar- veitingar „á sosialu og fíggjarligu økj- unum eru vaksandi, og er tað ti neyð- ugt at hann hevur vaksið um ST-