leygardagur 12. november 1960síða 4

SOSIALURIN 12. NOVEMBER 1960 33. ÁRG Umframt tær vanligu játtaninar á fíggjarætlanini, 1 MILJÓN KRÓNUR EYKA UM ÁRIÐ TIL VEGIR; HAVNIR OG LENDIGAR gjórdi JAVNADAR- LANDSSTÝRIÐ av sambært 5 ára ætlanina at framskunda allari vega- og havnagerð við at taka upp lån — 1 milj. kr. árliga i 5 ár — til hetta endamál Av teimum arbeiðum, sum vóru og eru í gerð — onkur eru longu fullførd — kunnu vit nevna hesi: VEGIR: Oyggjarvegurin, Fjarðavegurin Mor- skránesvegurin, Skælingsvegurin, Tjørnu vikarvegurin, Hvannasund— Viðareiðis- vegurin, Eidis—Gjåarvegurin, Dal Hus- avikarvegurin og Sandvik—Hvalbiarveg urin eins og breidkan av vegum i Sands líð. Hellisvað i Skopun og Syrdugøtu- vegnum. * HAVNIR: Klakksvik, Midvågi og Heima å San- di. Hartil hevur tingið veðhildið fyri láni til havnirnar í Vestmanna, Skopun, Tveroyri og Vági. LENDINGAR: Æðuvík, Viðareiði, Skálavík og Fám- jin. FÓLKAFLOKKUR — FÓLKAPEN- SJÓN Tvey orð, ið ríma verri saman kunnu valla hugsast, men kortini skrivar Hák- un Djurhuus í Dagblaðnum: „Fólkaflokkurin ... vil tryggja teim- um gomlu og avlamnu eina fólka- pensjón, ið fylgir føroysku prísleguni. Kann stórri falsleiki og ósannari val- propaganda hugsast. Fókaflokkurin vildi ikki fólkapensjón. Tað prógvaði teir undir landsstýrissamráðingunum, tá teir í mes ta lagi vildu ganga við til at »BØTA UM VERSTU BREKINI i SOSTALLOGGAVUNI« Hvor einsati veljari eigur eisini at minnast til, at tá tað galt um at veita gomlum, avlamnum, sjúkum, einkjum faðirleysum børnum, blindum, deyvum, lamnum og ødrum ftreingjandi slíka hjálp at tey kunnu liva , tá bóðu fólkaflokksmenn tjóðveldis- menn um ikki at atkvøda fyri = hesi hjálp, tí hon vildi forða loysingini eitt langt áramál fram í tíðina. NEI — til fólkaflokkin! KROSS fyri JAVNAÐARFLOKKI- NUM! hava nakra í sambandi við fólkatingsvalið skriv- ar >Norðlýsiðk um bergholid í Nord- oyum: Karsten Hoydal skal bert mótmæla. Hvat hann skal mótmæla dugir eing- in at skilja. Heldur ikki, hvussu hann kann útvega okkum nakað berghol við at mótmæla. Kjartan Mohr — hansara hjarta hev- ur higartil ligið í Havn. Tekur hann sær av bergholi Norðoyinga, man tað vera av Ølukkuligum kærleika...“ aðrir SIGA: Í sambandi við, at 14. snøggligar EINKI hevur og sostatt heldur ongum at skrivar Dimmalætting: „14. september synes i den grad at være ked af at blive afklædt sum fup- mager, at bladet forleden skyndte sig at erklære, at det slet ikki havde det mindste imod NATO, tværtimod, september nú iméti NATO mótmæla, man ville blot ikke, at Færøerne skul- le militariseres og på den måde ud- sættes for at grebsbase.« blive benyttet som an- Her eru 3 greinar úr »Bodskrivinum um mannarættindinik frá Sameindu tjóðunum: Grein 21: Qll hava rætt at taka lut í landsins stýri... og oll hava javnbjóðis rætt til almenn embætir og almenna vinnu í sínum landi. Grein 26: Oll hava rætt til ókeypis undirvísing teknisk og faklig uppal- ing skal gerast atkomulig fyri øll, og grundað á evnum skal atkoman til hæg- ri undirvising vera eins fyri øll. Grein 23: Oll hava rætt til arbeiði og frítt at velja sær starv. ÉN niUNEINENNESNENnug Peningaílegging Undir sambands-javnaðarmanna og gamla sjálvstýris landsstýrinum var nevnd sett at hugsa um finansiering av okkara vinnulivi. Kampmann ministari kom tá við tankanum um realkredittstovnin. Viðgerðin av hesum pláni kom so út undir næsta landsstýri, fólkaflokkska meirluta landsstýri. Realkredittstovnurin var lógfestur. Hann fekk ein part — 10 milliénur — av ti undir fyrsta landsstyri vunna marshallpening sum stovnsfæ og 2 rentufríar milliónur frå Danmarkar tjóð arbanka at arbeiða við. .. Men fólkaflokksins við fyriskipan kom eingin annar peningur í realkreditt | stovnin. Tá ið hetta landsstyri kom til var eingin tøkur lånipeningur. Hann og tær 15 milliónurnar frå landshandlinum var slúktur av teimum portugisisku trolaru- num. Undir hesum landsstyrinum er fingin til vega ein peningur uppå 40 miliónur í 5 ár, og samstundis er fingið til vega státsveðhald fyri 20 millióna lán til landskassans at nýta til skipabyggingar- ; milliónum og 5 milli- og havnabygging. aftaná seinasta val studning við 15 ónum til vega Sat fólkaflokksstýri fólkaflokkurin vildi eingin peningur verið til skipa- bygging. Tá sat heldur hendur í huppp enn at »kompromitera« seg i tjóðveldsins eyg- um vid at samrådast og samarbeida vid danir fyri at såa pening til láns til | skipabygging ella aðra landsílegging. Eingin hugsandi fiskimaður og vinnu maður kann vera so óður í høvdinum at fara at velja fólkaflokksmann ella tjóðveldismenn á danating, tí hesir hava tað sum principp at »sabotera« henda sess fyri at fáa hann avtiknan; teir ha- va tað sum grundáskoðan einki at hava við danir at gera fyri at standa fríir at loysa. Veljið javnaðarmenn á damating, tí teir hava tað sum grundáskoðan, at við at leggja saman við donsku ríkisstjórn- ina og danska fólkatingið í øllum ser- málum og ollum peninga — og ílegg- ingar og uppbyggingararbeiði á landi og á sjógvi fyri at gera tað liviligt hjá føroyinginum í Føroyum, gera vit holl- asta og besta arbeiði fyri land og fólk okkara. Vit eru nú í góðum arbeiði, framburð ararbeiði, sosialum og mentunnarligum arbeiði. Vit styrkja hetta arbeiði við nú tann 15. í hesum at fara á val fyri at velja javnaðarmenn á danating. HVOR FØRDI ÓMEGDARSTÝRI? »Dagbladid« goysir móti javnaðar- monnum um oyðslugt stýri og húsa- gangspolitikk. Men einki gos av villleiðingum og ósonnum briksli móti javnadarmonnum kann fjala, at einki landsstýri kann koma at føra ein tílíkan ómegdarpoli- tikk og skilaleysan figgjarpolitikk sum fólkaflokksmenn førdu í tey 8 árini, teir áttu meirlutan í landsstýrinum. Tá ið teir komu til var kreppan av Koreakrígnum komin. Men allir trola- rarnir og skipini, ið vóru komin til lan- dið undir stýrinum, ið sat framanundan sigldu. Men hin fasta hondin, ið tarvdi fyri at bjarga okkara skipum og virkjum, til kreppu6løgini hasaðu av, og vit høvdu haft stundir at bygt okkum nýggj í 1943 høvdu fullfíggjað uppskot um, hon hvarv. Undir fólkaflokksins meirlutalands- stýri fóru flestu virkint á húsagang, at kalla allir trolararnir fóru, ein tann bes ti Nólsoyar Páll seldu teir. Okkara skip fækkaðu við 5000 tonsum. Hetta var hitt fyrsta fíggjarliga úr- slitið av fólkaflokksmeirlutastýrinum. Ræðuligt! Ábyrgdarleyst. Fiskimenn og arbeiðarar máttu í tús- indatal leita til Íslands, Noregs. Bret- lands, Danmarkar og aðrastaðni fyri at vinna sær dagligt breyð. Heima vóru teir farleysir og arbeiðsleysir. Hetta er veruleiki. ið eingin kann nokta. tí hann er í frískum minni hjá hvørjum einasta føroyingi. Vóru ikki fiskimenn. arbeidarar sloppn- ir til Íslands. høvdu teir ikki verið fyri tí góða. at tjenastan har var so ónáttúr- liga góð. óvanliga stór. vildu teir freista ta lagnu at svelta heima við konu og børnum. Men hesar góðu vinnu- og arbeiðs- treytir, ið vóru uttan fyri Føroyar áttu fólkaflokkska meirlutalandsstýri ikki eitt tveyoyra æru av. Aftrat fólkaflokksa húsagangstíð fyri vinnulív og skipadrift kom stórólukkan við tí fólkaflokksstýrda bankanum, ið var líka við at koyra allar Føroyar í rot, um ikki danski státur og nationál- banki hevði tikið sær um reiggj fyri at bjarga honum og gllum teimum, sum vóru við at fara við honum. Fólkaflokkurin gjørdi einki til bjarg- ingar. Tað er søguliga prógvað. Einki fyri at bjarga okkum nýggj skip ístaðin fyri tey gomlu, ið hann lat fara. Jú, einafullmannagerð giørdi odda- maður fólkaflokksins eina gerð, ið neyv an man fara monnum og fólki okkara av minti. Tað var gerðin, ið Hákun Djurhuus sum landsstýrismaður gjørdi, tá ið hann uttan heimild skrivaði hin víðagitna sáttmálan um bygging av teimum portugisku trolarunum, ið skul- du koma at kosta 3,8 milj. kr, men sum kom at kosta 6,8, tá ið avtornaði. Tilsamans stívar 20 milliónur frá stív- um 11 milliónum, eitt landstap uppá einki minni enn 9 mill. kr. uppá allar 3 trolararnar. Kann nakar handla meiri oyðslugt og ábyrgdarleyst, meir húsagangsligt, ør- ari og vitleysari ! ! ! Hetta saman vid ti at sita hendur í hupp. gera als einki, men lata oll virk- ini, oll skipini fara, ja, selja hitt besta veiðifari. tað er minnisvarðin yvir 8 ára fólkaflokks meirluta stýri, sum ikki vil fara fólki úr huga. . Deyði var á øllum økjum — arbeiðs- loysi, ongar sosialar åbøtur, okkara stu- dentaskúli rillandi húsaleysur, einki se- minarium. vónloysi yvir øllum! Soleiðis vóru sermerkini á fólkaflokks meirlutastýrinum. hu.) »Privatkapitalisman hevur hildið føroyingum uppi bæði timiliga og andaliga ...« Hetta vóru orð fólkaflokkstalsmannins Poul Petersen á tingi, tá løgmanns róðan var til viðgerðar. Fólkaflokkurin hevur allar dagar ver- ið ein stórkapitalistiskur flokkur — stovnaður av privatkapitalistum, millum annað við tí endamáli at knasa javn- ; aðarflokkin. ið rættuliga hevði fingið í lag eina stóra politiska fylking av ar- beidarafjøldini hetta sama árið, sum fólkaflokkurin (tá vinnuflokkurin) var kyknaður upp og fekk menn valdar á ting. Føroyingar flestir munnu neyvan Ve- ra samdir vid Poul Petersen, tå hann so dyran tekur til, at »privatkapitalisman hevur hildid Før- ovingum uppi bædi timiliga og anda- liga...< Vit kunnu gera nakran heilt fáar kanningar og vita, hvat hald er í hesum orðunum. Er tað at halda fólkinum uppi tá privatkapitalistartir grammir í vilja selja skipini av landinum. tá umboðsmenn kapitalistanna, so skjótt teir eru komnir við meiraluta í lands- huga stýri, taka til at selja tey frægastu skipini — veiðuamboð fólksins. tá fiskimenn í túsindtali undir kapita- listastýrinum mugu rýma av landi- num at sýkja sær vinnu. tá kapitalistarnir siga, at teir einans vil- ja BOTA UM TEY VERSTU BREK INI í SOSIALLÓGGÁVUNI, so tey arbeidsføru í samfelagnum einans skulu ana. Hesi dømini prógva til fulnar, at ka- pitalisman ongum hevur hildid uppi — men forkomið i stórum. Eingin rætthugsandi Føroyingur kann fara å val og velja kapitalistarnar og teir, ið umboda og lovprisa privatka- pitalismuni, id allar dagar hevur hild- „ið og roynt at hildið fjøldina av fólk- inum niðri — i otryggleika og vesæl- dømi. VIT FYLKJAST UM JAVNADAR- FLOKKIN! Skipaflotin og fólkaflokkurin Vit minnast. tå ið kríggið brast á, hvussu ið fólkaflokksmatadorarnir leik- aðu í sum óðir at sleppa at selja okk- ara skip. Men javnaðarmenn vóru ímóti hesari égerd, tí vit vildu so, um fólkaflokks- menninir vunnu. komið at sitið farleys- ir. At fáa nýggj skip, meðan kriggid stóð á, vildi verið Omøguligt. So nógv vigaði spekulatiónarrætturin hjá fólkaflokkinum tá sum nú, at hann einki lag legði í, um føroysku fiskimenn inir komu at liggja far- og vinnuleysir, bara teir einstaku fólkaflokksmatador- arnir høvdu fríar ræsur at spekulera. Men sambandsmenn og gamla sjálv- stýrismenn tóku undir við javnaðarmonn um og settu bann ímóti at selja skipini. Hvussu hevði verið vorðið í dag, um fólkaflokksins oddamenn vunnu, og okkara skipafloti varð seldur? Bara tankin herum er óhugnaligur ! ! Fingu vit betri skip ístaðin, var gam- an i, men tað var sum sagt ómeguligt. Allir minnast hvussu fólkaflokkurin bardist móti belgisku skipunum. Hann segði, at vit fóru á húsagang av at taka 30 línuskip aftrat teimum, vit annars kundu fáa. Vit átttu so glasiligt skip sum Nóls- oyar Páll. Fólkaflokksmaðurin vildi selja uttan at skip kom ístaðin. Javnaðarmenn mót mæltu. Men fólkaflokkurin fekk meir- luta við sær og seldu. Hvussu nógvar milliónur hevur landið ikki mist við hesari selu! Akkurát so nógvar sum systurskipið Jóanes Bóndi hevur lagt inn til landið, reiðarí og manning, síðani tá ! ! Vit áttu glasiligt farmaskip, Oyma- fjall. Tað kom fyri vanlukku og tap. Men var gjørt aftur og hevdi møguleikar at vinna stórpening. Men fólkaflokksmeirluta landsstýrið legði trýst á Oyrnafjallsneyndina at sel- ja. Og Oyrnafjallsneyndin við undantak av javnaðarmanninum sum boygdi seg fyri hesum landsstýri og seldu farma- skipið, sum Týskararnir, ið keyptu, stutt aftaná tjentu milliónur við — Su- eskanals stríðið setti farmagjaldið upp í fantastiskar hæddir. Og hesir menn hætta sær at tala um farmasigling! ! ! VÆLFERÐARSAMFELAGIÐ VÆLFERÐARSAMFELAGIÐ er hægsta mál fyri humanismu og mentan — ein veruleiki, ti hverjir torir nema vid og enn minni skerja teir sosialu og mentunnarligu góðar, ið nútíðar væl- ferdarpolitikkur = veitir borgarum sån- om. Tora mótmælisflokkarnir?