leygardagur 11. mars 1961síða 1

FRÆLSI Erl. Patursson og minstalønin HANSARA OG HANSARA PARTAMANNA ROYND Á TINGI AT BLUFFA FØROYA FÓLK VID RANGARI FRÁSOGN UM HANSARA OG TJOD- VELDISINS STØBU TIL MINSTULONINA HJÁ FISKIMONNUM Nú í vikuni, tå ið fíggjarlógar orða- | Pristalsvidgjørd eftir E. Ps skiftið á tingi varð útvarpað, løgdu | ynski vi minstalønin fyri menn til merkis ójavnan millum javn- toskaveiði verið 798.00 aðarmanna og tjóðveldismanna frágreið- | Hetta talið liggur 202 kr. niðanfyri ing um flokkanna støðu á tingi til 1000 kr. og 102 minni, enn javnaðar- minstulønina, tá ið hon í 1960 var til | menn kundu fáa igjøgnum saman við viðgerðar á tingi. utamenn mínir á Undirskrivaði og tingi hildu fram, at Erlendur Patusson ur heyði skuldina fyri, at fiskimenn ikki fingu 1000 kr. heldur enn 900 kr. i minstuløn. Hetta gjørdi hann við, at hann Feroya Fiskimannafelags vegna kravdi tingið at áseta, at fiskimenn skuldu fáa eina minstuløn, sum svaraði til tåverandi minstulon dýrtíðarvið- gjørda við at leggja pristalsvøksturin frá 1954 aftrat henni. Hetta varð giørt samstundis sum javnadarmenn royndu at minstuløn uppá Og menn til at tå eini krónur. ikki krónur. meirluta fyri nakrar tað fáa túsund og seta ið vegna søgdu tå, at bar minstulønina í túsund Erlendur Paturssonur fiskimanna kravdi tågaldandi minstuløn pristalsvid- gjørda: ið eftir uppgávu frå prísráðnum vildi minni enn 900 kr. geva lavnaðarmenn vunnu so ikki meir enn 900 kr. Men tá kom samstundis út- tær róðrastudningurin upp frá 2 og 5 oyru til 6 og 9 oyru pr. kg. Paturssonur og hansara menn, Erlendur Hákuni søgdu, Djurhuus, pristalsrå did vildi styðjaðir av at hetta var galid, sum hevdi givid upp. Dýrtíðarviðgerðin tvørturimoti 1000 kr. Ikki Erl. Paturssonur, men at kalla allir tjóð- geva bara veldismenn á tingi lupu upp hvor eftir annan trúttaðu tað sama móti okkum javnaðrmonnum. og Menn kunnu so dóma okkara millum við at taka fram skrivið hjá Erlendi Paturssyni Føroya Fiskimannafelags vegna. Tad hevur hetta orðaljóðið: »Til Foroya løgting. Løgtinsmål nr. /1959: Prístalsviðgerð av minstulen fiskimanna. Føroya Fiskimannafelag loyvir (sær) við hesum at heita á Føroya løgting um it fán núverandi minstuløn (stríkað un- dir av hækkkiða mikið. sum svarar til hækkingina í pris- 1954 somuleiðis at framtíðini fiskimanna so mær) síðan og talinum skipa fyri. at minstalønin i verður pristalsvidgjørd. 1960. Patursson.“ mars Erlendur Tórshavn, 8. Allir menn vita, at minstalønin 8. mars 1960 var 650 kr. fyri toskafiski- skap og 800 kr. fyri sildafiskiskap. Leggið til merkis, at E. P. biður um at fáa »någaldandi minstuløn«, altso minstulønina av 8. mars dýrtíðarvið- gjørda. Pristalid 1/10 1960, tå ið Erlendur Pa- leiðis út: Prístalið 1/10 1960, tá ið Erlendur Pt- tursson legði umsókn F.F.'s inn á ting var — sssssus eeter 370 Prístalið 1/7 1954 305 Prístalsvoksturin 67 stig 22,11 Minstalønin 1960 (»nitverandi«) 650,00 Pristalsvøksturin 22,11 % ...... 148,00 sambandsmonnum og sjálvstýrismonn- um. At javnaðarmenn máttu vera ímóti hesum afturstigi frá Erlendi Paturssyni varð eyðvitað. Sit bræv, orðrætt uppafturtikið, kann og hvorki hann ella aðrir av tjóðveldis- egna Erlendur Paturssonur ikki rongja. monnum á tingi kunnu rongja útrokn- ingina hjá prísráðnum. Stillaðir veruleika. hesum tølum, ið tala, tingmenninir yvir fyri hesum órongiliga verða E P. og hinir tjóðveldis at standa heldur naknir yvir fyri fólki, eis- ini tjóðveldisfólki. ið krevur sannleikan. Minstalønin sildafiskiskapin var "800 kr. 22,11 % aftrat vildi givið: 800 176 =976 kr., 1000 kr. Men sildaveidararnir lógu van- liga fyri sildatíðina yvir kravið uppá 1000 kr. og vildi broyting- fyri eitt sindur minni enn minstulønar- in frå 800 til 976 tí ikki haft stóran tydning fyri fiskimenninar. Tað ið leikadi á. var at fáa minstu- lønina fyri fiskimenn á toskaveiðu broytta. Men sjálvt um vit taka meðaltalið av minstulønini fyri sildaveiðu og toska- veiðu. ið er (650-+-800)): 725 kr. og hækka tað við 22,11 % fáa vit eitt ta sum liggur undir 900 kr., nevnliga 885 kr. (Framhald á 3. síðu). EÐ TJA ERROR STATE ÆG TI Þ*áiai IAN Han Á EG YRÐI NER Sum kunnugt stevndi løgmadur P. M. Dam Håkuni Djurhuus løgtingsmanni fyri gren i Dagblaðnum frå 11. okt. 1960, ið kallast »Søguligt falsum«, har Håkun Djurhuus m. a. skrivar soleiðis: i Sosialinum er P. M. Dam farin und- ir at skriva politiskt søguligt yvirlit. Og hann kann hvussu hetta yvirlit sær út, hugsa sær. ið veit, at harra Dam tykist ongantíð at vera førur fyri at siga sannheit við vilja í sakarmålinum, sum var fyri i rætti- num 7. mars 1961, varð gjørt forlik, og ljóðar rættsforlíkið soleiðis: »Sagen forligtes nu således, at sagsøg- te lærer og lagtingsmand Hákon Djur- huus tilbagekalder de i sagen omhand- lede af ham i Dagbladid for 11. oktober 1960 fremsatte ærekrænkende udtalelser mod sagsøgeren, lagmand Peter Mohr Dam. og giver sagsøgeren en uforbe- holden undskyldning. Ligesom sagsøgte forpligter sig til at giva underretning om nærværende forlig í Dagblaðið, Dimmalætting og Sosialurin vil have sagens omkostninger fastsættes af retten. Retten bestemte, at sagsøgte vil have at godtgøre sagsøgeren sagens omkostnin 250 kr., der betales inden 15 ger med dage.« FE KAN Fa Å Puni] Á Um tingmålini i hesi vikuni ikki hava verið so nógv á skránni, so hava tey har afturímóti verið av teim heilt drúgvu. Tingfundur byrjaði longu mána dagin við drúgvum orðaskifti og helt áfram týsdagin, tá fíggjarlógar orða- drátturin byrjaði. Hann varð ikki lið- ugur fyrr enn komið var inní hósnátt- ini. ella triðja dagin. Hósdagin seinra- partin var eisni drúgvt orðaskifti. Tingmálini nr. 56 og 57 snúgva seg um kanning av fiskivinnurakstrinum og kanning av fiskasølu og fiskaprisum. Hesi málini hava leingi verð frammi i mannamunni. serliga nú í vetur, m. a. undir fólkatingvalstríðnum, tå ein av val evnum javnaðarflokksins bar fram hesi mál. ið menn halda eiga at verða kann- að. tí slíkur ójavni er á fiskaprisi her heima og aðrastaðir, at hesin ójavni må finnast og rættast. Nevnd til kanningar av føroysku fiski- vinnuni. Tingmál nr. 53. Landsstýrið hevur nú sett uppskot fram um at velja serstaka kanningar- nevnd at kanna fiskivinnuvidurskiftini. Stýrið heldur tað vera av stórum týdn- ingi at fáa greiðu á øllum spurningum fiskivinnuni viðvíkjandi. Skotið velja nevnd soleiðis. sum í grein verður upp at 2 verður sagt: S 1. Sétt við tí uppgåvu at kanna føroysku fiski- verður nevnd av serkønum vinnuna. 8 2. Nevndin verður at velja soleiðis: Tveir limir av Feroya Legtingi, 2 limir av Føroya landsstýri. 1 limur av Foroya fiskasølu, 1 limur av Førya fiskimannafelag. 1 límur av Føroya skipara- og navigatørfelag. Landsstýrið setur formannin. Nevndin fær heimild til eftir samráð við landsstýrið at taka sær skrivara og aðra neyðug hiálp. $ 3. Fyri at nevndin kann lúka upp- gåvu sína, hevur hon heimild at krevja sær frågreidingar og aðrar upplýsingar frá feløgum og ødrum. Hann. ið við vilja gevur rangar frá- greiðingar v. m., verður at sekta, um hann ikki kemur undir hægri straff. Nevndarlimir og starvsfólk tess eru undir andsvari eftir reglunum um brot tænastu undir strangari viðurskiftir, í almennari nevndin i ið viðvíkja tøgnskyldu um arbeiði sínum fær at vita, felag ella 8 4. ur fyri nær nevndin skal hava avrikað starv sítt. persóna. Landsstýrið fyrisetur nærri regl- starv nevndarinnar, harundir Viðmerkingar: Um 90 % av nationalinntøku Føroya er, frk fiskgvinnuni beinleiðis ella ó- bein liðis. Figgjarvidurskiftir landsýns verða tí sum heild at fylgja teimum møguleikum, sum fiskivinnan hevur ella er før fyri at skapa. Avgerandi fyri at skapa bestu møguleikar er m. a.: 1) Góð og nýmótans fiskifør. 2) Nútímans og flakavirkir turkivirkir. frysti- og 3) Best møguliga søluskipan av fram- leiðsluni. Til merkja: hesi trý høvudspunkt er at við- EDSTÍÐINDI - | NR. 10. | i | LEYGARDAGIN | 411. MARS 1961 JAVNADUR BRØDRALAG | 34. ÁRG. TE NT frå landsstýri og løgtingi ad 1: Farið verður undir at endur- nýggja fiskiskipaflotan. Nýggir trolarar og nyggj linuskip eru komin til landið og fleiri koma aftrat í næstu framtíð. Skipini hava vist seg kappingarfør við Tey teknisku framstigini eru ikki skal vera komið afturum. má verða fylgt vid, so skipaflotin til eina og hvørja tíð fiskiskip í grannalondum tó so stor, at um er utgjørdur við frægastu skipum, t. d. eisini hekkutrolarum. Tey nýggju skipini hava nú í nekur ár veitt og skuldu tí verið gjørligt eftir 5 nú roknskapinum at kanna, hvussu gingist hevur. ad 2: Samstundis sum nýggj skip verða fingin til vega, er neyðugt at €is- ini verður bygt á landi. Her verður hugsað um flaka-, og ís- og turkivirkir, so vit eru førir fyri at virka til lidnar tað Arbeiði verður til annars eru leysar, ella sum mugu søkja sær ar- beiði í øðrum londum t. d. Íslandi. Sum higartil hevur verið er ikki tørv- ur á flaka- og ísvirkjum og ei heldur til virkingar av tí veiðu, sum er løgd upp. skal tad ella ein stórur partur av veiðuni virkast her á landi. mugu nøkur virkir byggjast fiskiførini veiða. hendur. vørur, nogvar sum turkivirkjum men mesta aftrat. hæst stór. ið kunnu taka tær størru skipslastirnar. Møguleiki er hjá teimum, ið áhuga hava, fyri almennari finansiering, men bæði fyri tað almenna og hann, sum skal seta virki á stovn, er tað av týdn- ingi, at landsplanur verður gjørdur fyri, hvar hesi virkir skulu byggjast Hvussu søluskipanin er, er av fíggjarliga ad. 3: avgerðandi týdningi fyri ti úrslitinum av fiskivinnurakstrinum Bert eitt oyra ov lítið pr. kg av ráfiska- vektini týðir um Í mill. kr. um árið ov lítið til landið. Meiri umráðandi fyri raksturin er ti at tryggja søluna enn um, Hetta gjald at taka av, sum uppskot er tey gjøld. id løgd eru á hana verður verðandi í landinum og verður nýtt m. a. eisini til studning til fiski- skip og fiskimenn. meðan ein skeivur sølupolitikkur førir tap vid sær fyri oll Frá ymsari síðu er víst á. at avreið- ingarprísurin í Noreg fyri fisk er væl hægri enn her. Hver orsøkin er kann ikki sigast til fulnar, men er tað av týdningi fyri allar partar í fiskivinnuni, at hesin spurningur verður kannaður Nýtt strandfaraskip. Tingmál nr. 58 Fyri rokning landskassans verður bygt nýtt strandfaraskip. Soleiðis verður tik- ið til í uppskoti frá tingmanninum H. Jespersen. Hann heldur, at tað hevur gingið ov drúgv tíð. síðani tingið sam- tykti at lata fíggjarneyndina kanna mál- ið um skipi í Smiril. bygging av staðin fyri Nú hann hoyrir, at tað hevur verið umhugsað at keypa eitt gamalt norskt skip. heldur hann tað ikki vera ráðiligt, men bráðneyðugt at fáa nýtt suðuroyar- siglingarskip. Landstýrið hevur sum kunnugt áður lagt fyri tingið uppskot um bygging av strandfaraskipi fyri Smiril, men tað varð ikki samtykt tá.