mánadagur 15. mai 1961síða 4

SOSIALURIN Nr. 19 15. MAI 1961 ————— É———e MÁLGAGN fólkaflokksins í Norðoyum — Norðlýsið — hevur í seinastuni gjørt nógv burtur úr bergholunum, bæði tí i Suduroy og ti i Nordoyum. Nú sigur blaðið bart út, at tað er Norðlýsið, ið hevur reist málið, og at tað eigur heið- urin fyri, at tað nú er komið væl áleið ÍS. TJOØDVELDISFLOKKURIN fekk fræ at tað í landsstýrinum var eitt uppskot í umbúnað viðvíkjandi útbyggj- anini av ellum okkara samferðsluvegum og legði fram eitt uppskot á tingi, ið nir av, var so meinlíkt uppskotinum, sum lands stýrið tókst við, at eingin, ið kendi tey vidurskiftini, var i tjóðveldisflokksins iva um, til veruligu hvaðan hansara uppskot var komið frá. hugskot EIN høvudståttur í hesi vegaætlan vóru sjálvandi bergholsmálini — fyrst og fremst í Norðoyum, tí tingið hevði frammanundan samtykt at veðhalda fyri láni til bergholið í Suðuroy. Um sama Hákun sum bergholsmálið mundið kom Diurhuus. havnaði Norðoyinga í onkrari skriviborðsskuffu í landsstýr- inum. við uppskoti um landskassaveð- hald til bergholið í Norðoyum, hóast projekteringin ikki var liðug. og menn sostatt einki vistu um endaliga kostn- aðin. TOKK skal Hákun Djurhuus eiga fyri tað. at hann í hesum, sum í so mongum ødrum málum, at enda tók undir við javnaðarmonnum. TA ið Norðlýsið sigur seg vera komið við málinum um berghol í Norboyum longu 16. nov. 1956, man blaðið mis- taka seg. Blaðið skrivar hesum viðvíkj- andi: »Spurningurin um at sleppa vegaæti- anum og í staðin gera tunnel norð um fjall varð reistur í Norðlýsinum 16/11 —56. Fólka- reistu málið á tingi 132 —57, og sjálvstýrisflokkurin og dag- in eftir kom javnaðarflokkurin við sama uppskoti ......< GREININ er í fyrsta lagi ikki bein- leiðis blaðsins. tí hon er frá einum inn- sendara, ið nevnir »v« og byrjar Við. > tað verður av og á skrivað um at binda MNorðovar meira saman...“ Hetta er rætt. ti menn høvdu talað og skrivað um Nordoyum mong ár framman TÁ ID Norðlýsið vil ver við. at tað er fólka- og sjálvstýrisflokkur:n. ið hava málið um bergholid heldur reist Nordoyum, hetta ivasamt so er TANN útbyggjan. id nú fer fram bæði ú landi og sjógvi, er komin ov seint í lag. Eitt úrslit av hesum er hitt mikla arbeiðsloysið. ið framvegis ræður í nógv nýggju skipini, ið koma nú í størri tali enn áður, gera sítt um bygdum. Tey til at arbeiði verður til fleiri og fleiri hendur, men tey muna higartil ov lítið. tí bara tey undanfarnu 8 árini, áðrenn hetta landsstýrið varð skipað. minkaði skipaflotin við umleið 5300 tonsum. Skipaflotin var tá ov lítil og skipini ov | | ”- , > ! TEIMUM Á TINGI TNIMUM Á TINGI “ Ji: ð 9 Um hetta mundið bar Richard Jacob- sen, løgtingsmadur, nøkur mål fram fyri javnaðarflokkin. Hann var í lands- stýrinum við málunum og fekk har at vita. at tað eingi onnur mál vóru komin á dagsskrá; men hóast hetta vóru mál frá Hákuni Djurhuus komin at standa fremri á dagsskránni, tá dagsskráin var uppsligin í tinghúsinum — mál, ið um- røddu somu evni. lut Hákun endaligu uppsetanini dags- skránni okkum ókunnugt, ikki frammanundan visti >14. Septem- frá. at tjóðveldisflokkurin yvirtaka Djurhuus hevur av Hvønn havt i er men langt ber« at siga hevdi lagt fram mål um at kongsjørdina, og har hendi tað løgna, at eitt uppskot frá Hákuni Djurhuus um eisini at yvirtaka kongsjørdina var kom- standa fremri å dagsskrånni, tå málið skuldi vidgerast á tingi. Tá Norðlýsið vil vera við, at Fólka- og sjálvstýrisflokkurin hava reist málið ið at 13/2 —57, so er hetta ikki samsvarandi veruleikan. Hesir flokkar komu ikki við nøkrum uppskoti um at fara undir tunnelgerd í Norðoyum, men biðja ting- ið hin 14. januar 1957 um at taka hetta mál til áheitan Håkun Djurhuusar stendur m. a.: viðgerðar. Í »Mannaskardstunnellin er fallin burt- ur, tí vegurin er lagdur annan Veg, men tå javnaðarflokkurin í hesi ting- setu bara hevur uppskot um Hvalbiar Tvøråtunnellina, vit undir- ritaðu okkum at biðja háttvirda ting TAKA TIL VIÐGERÐAR eisini tun- nellirnar á Borðoynni og vegagerð í samband við tær......« loyva i hesum skrivi er einki uppskot um nakra tunnel og enn minni nakað upp- skot um tær neyðugu peningajáttaninar. Í skrivi javnaðarflokksins, sum varð skrivað í Klakksvík 5. januar 1957. men 15. januar Ekki lagt fyri tingið fyrr enn 1957. verður sett fram: »UPPSKOT til løgtingslog um studn- ing til tunnel, brågv og veg millum Klakksvík, Norðdepli og Vidareidi.« i adru grein i hesum uppskoti verdur sagt: »Landsstyrinum verður givið í hendi at læna Í mill. uppá ta í $ I nevndu játtan og at skipa fyir kanning og nevndu arbeiðum, kostnaðarætlan av so tey kunnu byrja í hesum ári.“ meira. HER einki Hákun Djurhuus var landsstýrismaður og hevði hendi tíverri hesi mál um hendi. Uppskotið havnaði í onkrari skrivi- borðsskuffu í landsstýrinum. Tað er væl at fólkaflokkurin verið í landsstýrinum, einki at ivast i, um framvegis hevdi so vildi bergholid i Nordoyum sovid vid sama lag. Nú orsakað fyllast uppí tað liðið, áðurneyndu gomul. skal ið gongd og so tað. id var ov lítið fram- Tey skip- ini, tad er ikki hvør bygd, id enn hevur fingid tey arbeiðsamboðini, ið so stórliga trot var av aftur- manundan niðurgongutíðini. ið komin eru, muna væl, men er á. Fleiri skip eru í gerð og onnur í umbúnað. Við íleggingarætlan- um. sum nú verða framdar bæði á sjógvi og landi, skuldi góðar vónir verið til, at teimum arbeiðsloysið verður minkað niður í lítið og einki eftir styttri áramáli. Ið hvussu er hevur núsitandi stýri lagt alla orku á at skapa vinnu til allar arbeiðs- førar hendur. IKKI fyrr enn javnaðarflokkurin aftaná valið í 1958 var komin upp í landsstýrið kom gongd á aftur. Peningur til projek- teringina jåttadur; projekteringin byrjadi og verdur hildin åfram, ,hagar ti] liðugt er. Síðan verður farið undir bergholið. Longu nú er vegstrekkið, ið skal sambinda bergholid við høvudsveg- in i Klakksvik avmålt. varð BERGHOLSMÁLINI hava áður verið nevnd á tingi, men bergholið í Norðoy- um hevur ongatíð verið vidgjørt av sonn um. Í tingsetuni 1949—50 verður sagt í sambandi við >Havna- og vegamål«: »Landsverkfrødingurin, sum hevur bid ið ingeniørfirma geva leysliga byggi- og kostnaðarætlan fyri tunnell giøgn- um fjallið við Mannaskarð út frá fí jardfrødisligu kanning. ið fram er far- in, verður biðin um eisini at útvega líknandi kanning við byggi- og kostnað- arætlan fyri tunnell frå Trongisvágs- dalinum til Hvalbø.« Nordoyum ikki er Bergholid i verdur men i hesum sama vidfangi m. á. Håkun til at hetta uppiskovtid til tað, ið framman- nevnt; Diurhuus við gera fyri er endurgivið: >... til hesa seinru tunnel verður fyri- bils játtað kr. 25.000.« ÁHUGIN hevur tá neyvan verið stórur, og er tað ikki sínum til hin Hákun fyri bergholinum í Norðoyum seinri, tí í skrivi 14. jan. 1957 heldur tingid sigur Djurhuus m. a.: >... loyva vit undirritaðu okkum AT MINNA Á tað, id stendur í ålitinum í tingmáli: vegir og lendingar í ting- setuni 1948, tær tunnellir, id talan kemur at vera um i har nevndin nevnir framtidini.« TÅ ID so Norðlýsið sigur, at >... Fólka- sjálvstýrisflokkurin reistu málið á tingi 132 —57..< hesum og veruleikafjart, tí uppskot so 'er hetta skrivi er avgjørt einki um at fara undir ella gera nakra tunnell íNorð oyum. Einasta uppskot, id lagt er fram å tingi um berghol i Nordoyum — upp- skot um gerð av einum bergholi og peningajåttan til tað — er komið frá javnaðarflokkinum. TAÐ stuttliga í skriving Norðlýsisins eigur ikki at verða gloymt Blaðið sigur: yMen so kom naggatódn i, og tað kundi sæð út sum alt fór at fara aftur Men nú ikki at gevast, og vit hava her í Norðlýsinum í ommu sína. var skrivað so nógy um málið, af tað fekk ikki loyvi at seyra affur.....< OKKUM neyndi ikki eitt ti. Hákun Djurhuus Jat tað sovna Í og hagar til iavnaðarflokkurin var kom- fekk málið aftur. Síðan tá hevur Norðlýsið skrivað Norðlýsið orð um bergholið frá 1957 kunnugt einasta in í landsstýrið og fram dúgliga. men meira fyri at miskenna javnadarflokkin — enn eini = endaligari loysn av hesum máli, tí tað er ikki longri síðan enn 3. mars í ár at blaðið avskrivar bergholið við hesum orðum: »Vit mega allir harmasi um, at vit onki berghol fingu.“ alstórum týdn- EIN skúlaspurningur av Engi er undirvísingin í máli. Í fyrsta lagi skulu børn læra bæði føroyskt og danskt og aftrat hesum koma so bæði enskt og týskt hjá teimum. ið søkja sær kunn- leika við millum-. real- og preliminer- skúlarnar. Um hetta skrivað Ludvík Pe- tersen. kennari, grein í Skúlablaðnum, har hann m. a. dregur fram úrslit av kanningum um målundirvising i Dan- mark. Ludvik Petersen endar greinina soleiðis: »Man hetta ikki vera vert at hugsa um hjá okkum í Føroyum, hetta og orð Floranders um, at helst skulu í minsta lagi tvey ár ganga frá tí, vit fara undir at læra eitt mål, til vit fara undir hitt næsta, má fáa okkum at spyrja: mundi ikki verið betur at bíða við tyskum til i I. realflokki (eftir ti nyggju skipanini) ella á 8. skúlaári?< VARABISPURIN. Sum vit áður hava nevnt. fekk Dimmalætting tað burtur úr viðgerðini av bispamálinum á tingi. at tað vóru baptistarnir, ið vóru á vág- tá gjørd um varabispin. Um hetta sama evni skrivar ein »Kirkjumadur« í Dagblaðnum: „Eingin, sum er góður við kirkjuna, ynskir bispamálið skal gerast til eitt trætumál millum kirkjufólk, men so mega eisini teir, sum eru ímóti, vara seg fyri at gera tað til eitt trætumål, sum nú við at blanda fullkomuliga ó- skálini, samtyktin varð sekar baptistar uppí. Hetta smakkar alt ov nógv av tí religiónstolerancu, sum vit hava so ringar royndir av aðrastaðni. og sum vit tíbetur kunnu siga, at fremstu menn í føroysku kirkj- uni ongan lut eiga i.« a Rg {St TU AT JAVNADARFLOKKURIN er landsins størsti flokkur og fekk við seinasta løgtingsval 26 pst. av atkvød- unum, sambandsflokkurin og tjóðveldisflokkurin fingu hvor sínar 24 pst. av atkvødunum. AT vid løg- tingsval einans fekk 17 pst. av atkvød- unum, hann løgtingsvalid 1945 fekk ikki minni enn 43 pst. av at- meðan fålkaflokkurin seinasta medan við kvødunum. AT javnadarflokkurin frå ti. 1928 stilladi upp fyrstu ferd og fram til hann i seinasta val hevur fingið hetta atkvødu- tal og vrosentliga lut av samlaðu at- kvødingini: atkvødur: pst. 1928 0 00eererreee 671 11 1932 assssssssss rss str ss 816 10 1936 ......... ferererraa 1892 24 1940 ir. mereerer er 2012 24 1943 1919 20 1945 3007 23 1946 3689 28 1950 2596 23 1954 i 2515 20 1958 3582 26 Her er at vidmerkja, at til valid 1946 stillaðu sjálvstýrisflokk- urin upp í felag. AT javnaðarflokkurin alla tíðina hev- javnaðar- og ur havt størst atkvødutal í Suðuroy: atkvødur: pst. 1928 366 31 1932 ei... 373 26 1936 806 Si 1940 ........... 773 47 1943 843 42 1945 1172 42 1946 ........ eee sr 1270 44 1950 1084 44 1954 878 36 1958 1308 48 AT fólkaflokkurin í 1943 fekk ikki minni enn 58 pst. av atkvødunum í Suðuroyar valdømi, men at hetta at- kvødutal nú er minkað til einans at vera 20 pst. AT sambandsflokkurin er einasti flokkur. ið nakrantíð hevur havt reinan meiraluta á tingi. Hetta hendi í 1932, tá fekk flokkurin 52 pst. av ollum at- kvødum. AT næstur sambandsflokkinum á stødd kemur fólkaflokkurin, sum í 1945 fekk 43 pst. av øllum atkvødum.