leygardagur 27. mai 1961síða 4

OSIALURI Nr. 21 27. MAT 196! 34, ARO. FÓLKAFLOKKSINS LUTUR í AT | EL-STREYMUR FRÁ SEV IKKI ER | KOMIN NORDUR UM FJALL i NORDOYUM. av til at NORDLYSID hevur samrødu vid Håkun Djurhuus, har Håkun breggjar sær SEV um Fjall má ásannast, Djurhuusi landsstýris- langt uppskoti frá Fólkaflokkinum um at fáa streym frá norður eins við bergholinu tíverri fyrst Hákuni manni at skuldseta fyri, at hesin ikki VEGNA javnaðarflokkin legði Richard Jacobsen, norðanfyri: m og fremst er fólkaflokkinum Við bygdirnar men og tað sum spurningur síðan loystur. | uppskot er løgtingsmaður fram um »El-streym frå S.E.V. til Nordoya« hin 10. januar 1957. Í uppskotinum verð | ur fyrst sagt, at | úr landskassanum verður játtaður vanligur 25 pst. studningur:« | og um hin peningin og arbeiði annars: | »Landsstyrinum verdur ålagt af aka sær av og hjålpa avvardandi at fåa | hin peningin til ta í $ 1 nevndu streymleiðslu til vega og f arbeidi | gjørt« | sum onnur mål frå javn- | ið varð samtykt og HETTA uppskotið varð lagt fram um somu tíð málið um rutubát til tvey aðarflokkinum nýggjan Norðovar, í onkrari skrivibordsskuffu í meðan | málið um bergholid, ið havnaði Tinganesi, Hákun Djurhuus sat sum landsstýrismaður, og einki hoyrdist aftur frá, fyrr enn javnaðarflokkurin var komin í landsstýrið. UM streymmálið varð tå sagt ({.v.s. meðan Håkun var landsstýrismaður og tingmaður fyri Nordovar), at einki kundi gerast við tað, tí | ONKI FYRILIGGUR FRÁ AVV ARANDI KOMMUNUM í MALI- NUM. Síðani verður lagt aftrat, at við hetta mál kann einki gerast fyrr enn tær »NEYDTURVULIGU FYRIREIKINGAR BÆÐI TEKNISKAR OG FÍGGJARLIGARK fyriliggja og »FÅ FYRST ER GRUNDARLAG FYRI TINGIÐ AT TAKA AVGERÐ i MALINUM.« :S fólkaflokkurin vid Håkuni á odda SO vónleyst var at venda sær til tingið. tå ráddi fyri NÚ kemur sami Hákun, ið einki vildi gera við málið í 1957, við sama upp- skotið. sum ikki hevur smittin betri grundarlag enn í 1957. TÓ EITT STENDUR FAST: fólkaflokkurin hevur høvudsåbyrgdina fyri, at el-streymurin ikki er komin norður um, nú vit skriva 1961! borgum. ————————i8IxN——WI8WVVTTT—WiiWWIGOG politisk modsætningsforhold mellem Færøerne og Danmark.« oll á Ikki einum máli vid húsmøðurnar, sum í út- US APRÁT rå gt rar r HÚSMOÐRAPRÁT. vóru FUGLABÓKIN i ; … vil | arin Bjørn Ussing gav út, varpinum pråtabu um figgjarvidurskift- | . ið hin kendi svensk- er eitt tiltikid Nú hevur Danmarkar | verk á hesum eki. ni í heiminum. Ov lítið varð gjørt burt Á Á I , 4 am Í þe rå 4 sóti k dt fremsti ornitologur Arne Nørrevang vid i i. ið vit sjålvi kunnu vinna og á ; á á vr úr t É 7 98 | gjørt og umsett hetta mikla verk til | framleiða i Føroyum. Mesta prátið danskt mál. Í verkinum tikin við | eru I - . | 320 ymisk fuglasløg við tekst og mynd- snúði seg um útlendskan mat og nútíðar tól at gera matin til. Um >húsmeðra- tn bæði vanligar svart-hvítar myndir pråtid«, tá talað varð um klædini, verð- | nyndir. Danska útgávan kostar um ur sagt í Dagblaðnum: H »Vidvikjandi klædum til børnini, helt | ein húsmóðir, at tað kanska var best | um genturnar fingu ein bláan kjóla | skof I (uniform) til skúlabrúk. Ikki haldi eg | 0. vi | (að. Hvussu ofta heyrir ein ikki út- | IN = lendi so vælklødd skúla- | í } bør ongastaðni í verðini ÓHUGNI. Undir sakarmálinum móti | sum í Førovum, og hartil síggja børn- | í arninum Eichmann er | ini so sunn út. Lat sermerki fyri tå |, mangt óhugnaligt komið fram. Eitt dø- | føroysku kvinnuna framvegis vera — Í mi | r henda vitnisfråsøgnin | vælbundnar troyggjur kjólar og til- | m x ranna. tá teir tóku | virkaði Hetta bøtir um øko- | ein 15 ára gamlan drong av døgum: | nomiin.« | „Vit vóru millum 15.000 og 20.000 í | i al im og fingu bod um at | | {00:00 7 | ve ljástadd med teir ok ungt | SØ Øe ngin av døgum. 1 iglingurin hevdi | € aA tå gur 5% | c gjørt an sungið ein sang vid | NATO. Dimmalætting vidgerd Nato DE SS-menninir stóðu vid | sum verjusamgongu og tydning nnara maskinbyrsum og hótti at okkum, um | fyri trvegleika Vesturheimsins Sam- | kk: huedu tann vegin, gålgin var | stundis um blaðið nemur við tær kreft- | reistur. Drongurin fekk bod um at | ur eisini her á landi 5 hava sum stíga uppá ein høgan stól. Hann skul- fremsta endamál a sniaða illeitingar | di sjálvur leggja reipið um hálsin. So um verjusamgonguna | varð stólurin sparkaður undan honum | verður hildið at ov Men tá hendi tað. ið áður var hent í | fyri at boða fólki frå | fangatyppinum: reipið slitnaði, og | verjusamgongurnar. Blaðið endar við at | drongurin datt niður. Hann var frá | siga: | sær sjálvum, græt og bønadi um at | } sleppa við lívinum, men SS-menninir | »Taktiken burde være let gennemskue góvu honum bod um at hanga seg — | lig, i hvert fald i alle politiske kredse | fyri aðru ferð. Hann mátti aftur | pá verne, som ikke deler separatist- | leggja reinið um hálsin á sær, og hesi åske synspunkter. Men en afstemning i lagtinget mod Nato allerede har sat spor også i disse kredse, hvorved det har været muligt at konstruere et nyt ferð helt tað. Fyri at fullvissa seg um at illgerðin var framd til lítar, skutu 2 SS-menn hver síni tvey skot í kropp in á honum...“ >FYNS SOCIAL-DEMOKRAT« havt samrødu við Erik Lage, fylkislækna hevur í Odense, sum hevur hildið summarfri og verið skipslækni umborð á Grøn- landsskipinum »UMANAK«. Av serstak um áhuga er tað, hann skrivar um grøn- lendskt vinnulív. Hann er av teirri á- skoðan, at stórsti fyrimunur fyri grøn- lendska vinnu vildi verið, at Førovingar settu seg niður í Grønlandi og gjørdust undangongumenn har uppi. við tað stóra f samband útbygging- a eiðið. id nú fer fram í Grøn- lat skrivar harra Lage: »Man gør sig tanker i den retning, når man sammenholder den traditionel- le grønlandske mentalitet overfor begre- bet med alt det, man nu kan se af industriella anlæg og låne rd eks. for udviklingen af en moder erlåde. Selvfølgelig er man også fra statens side opmærksom på, at ikke det er nok at give grønlænderne at de blive Jeg mulighederne og »værkt skal at dus med meningen med at 1 for at være ken- sjel«, men at arbejde. også lære arbejde og kan ikke give mig uc der af forholdene, men jeg tror, at det gøres en indstats fra statens side også på dette område, og der findes i dag grønlændere, som er meget velstående, fordi de har forstået at tage ved lære. Men jeg har fået den tanke, som jeg i og for sig gerne vil slá til lyd for — at man taler med FÆRIN- gerne om den sidste og afgørende er vel nogle »f verdens bedste fiskere. De er hårdføre, og de er som ingen endre dus med et moderne fiskeri Nordatlanten og i de grønland- ske farvande. side af sagen! Færingerna pá Jeg kunne tænke mig, at meget kunne vindes med hensyn til at skabe en blom- strende grønlandsk økonomi under ud- viklingsindsatsen ved at skabe tillokken- de muligheder for færøsk kolonisation på Grønland! Kunne man få kontingen- ter af færøske fiskere, til at slå sig ned på Grønland som bofaste med kuttere, koner og børn og kanariefugle, så ville vi sikkert hurtigt se grønlænderne tage ved lære, på en helt ny og mere effek- tiv måde end hidtil. Tilflyttede færin- ger skulle selvføl de samme fordele af frihed for skatter og favorable lånemuligheder som grønlæn- simpelt hen del af psykologiske derne selv de skal alle retninger være befolkningen, også al grunde! For de ind fødte grønlænderes skyld! Kontingenter af færinger pá hver fiskerplads i Grønland ville blive fremragende arbejds'edere i hver- dagen på huvet. Det er jo fisk nok til at bære alle udviklingsplaner — de ska! bare fonges! Hvor mange færøfiskere tror De tør me h til koi og børnene og NI ytter vi til Grønland! Det emm den dansk stat! Det (4 ndlyser hoveds ære tos Í of elige vilkår for færøs ilflviter« Julianehabsfiorden í ere el Færøern r selv- om lb o ikke ér kørt til ende, er grønlandske byer 1 Godth Hol- steinsborg, Julianehåb o. s. v. ikke læn- gere tilbagestående med hensyn til skole- og hospiti rhold, boligbyggeri 0.s.v. Jeg besøgte denne gang 5—6 af byerne og så vel i alt en halv snes »pakkasse- huse«, Resten er pæne, tidssvarende træ- villaer og 2-etager karreer. VIÐ ATTESTINI í LUMMANUM Ein spurningur, id harra Lage við- ger í samrgøu síni, eru heilsukann- ingsmar og tær læknaváttanir, ið øll, sum vitja Grønland, skulu hava hjá sær, um hetta sigur harm m. a.: >... hver skal passager præsentere en lægeerklæring ved afrejsen på, at han eller hun »ikke fremviser tegn på smit- somme sygdomme«, inden nogen fra skibet får lov til at gå i land i grøn- g g landsk havn. Det samme gælder traw- lere af alle nationaliteter 0.s.V. — alt- sammen en indlysende beskyttelsesforan- staltning for en befolkning, der stadig er letmodtageMig infektionssygdomme. Det er ikke længere siden end í 1958, influenzeepedemi sprang om Grønland, og et enkelt Men al- ligevel er sundhedspasbestemmelsen efter min opfattelse ikke uimodsigelig i dag. for at en svær en stormvind over den kunne tilbage til skibs besøg i grønlandsk havn. som spores Vore lægemidler er så effektive og SØ- rejsen så langvarig, at den syge er smit- tefri. inden man når Grønland — og til den anden side inkubationstiden for smitsomme sygdomme så lang, at man udmærket kan være i stand til at opnå attest ved afrejsen og så blive offer for en sygdoms udbrud og altså være smit- tebærer. inden man når grønlandsk havn lommen! flyve- sundheds med attest i af bestemmelsen og går i land Men udviklingen de hurtige rejser bliver om pas helt Det agtigt, at fremmede ikke fejler noget ved der er al- da gennemhullet. er grin- ankomsten til Grønland, til lægen, vidt portugisiske men tid nogen, som skal når de forstår man fiskerer kommer hjem. For så tyske trusler om en aktion »på højeste plank. Ogsa godt de og fordi mange grønlandske piger er vældig søde og meget interesserede i fremmede De er Nordatlantens »Ha- waii-piger på kajen«. En morgen så jeg et halvt hundrede blive lodset i land fra en trawler. som ikke måtte anløbe havn- en, fordi den ikke præsentere sundhedspas — Men hensyn til proble- statist- kunne met »skibe og piger« taler de iske kendsgerninger nærmere for en ord- ning »med modsat fortegn« — en attest- bestemmelse for fremmede. HIN MIKLI FOLKAVØKSTURIN Í samrøduni viðgerð harra Lage eis- ini fålkavøksturin i Grøn- landi og sigur m.a. um hetta evnid: »Desuden har man et boligproblem — som følge af et enestående fødselsover skud. 18 pst. den grønlandske be- folkning er i alderklassen 0—4 år mod 2. 8 pst. i Danmark! Fødselshyppig- heden er 48 promille i Grønland mod hin mikla av a. 17 i Danmark, og det grønlandske fødselsoverskud er 37,4 mod Dan- marks 7,3 promille-—« * * ROYKTUR FISKUR OG KREFT. ís- land er eitt av teimum londum í heim- inum har flest fólk doyggja av maga- kreft. islendski patalogurin Dungal held ur orsøkina vera, at fólk eta ov mikid av royktum kjøti og Tað er sótið frá roykingi ið hin beinleiðis sjúkraorsoókin. Í íslandi doyggin 148 av 100.000 fólk- Ei høgt Eitt magakrefí ovanliga 45 psí. av ollum mannfólkum i fs- landi, sum hava kreft, va sjúkuna Í talið er verri maganum. Í Í samsvarandi 10 20 pst. SÅ er Heimaroyktur fiskur enn fabriksroyktur. Fleiri eru sjúk úti býunum. * á bygdunum enn í DIPLOMATISKT. Ein høvudsstødunum, varð enskur diplo- ma ið hevur starvast í skandinavisku nýliga spurdur: Hvønn av høvudsstødunum dámar tygum best? soljóðandi: fluttur, og síðan fólk- Diplomatiska svarið var x - m Keypmannahavn varð hagar Stokholm liggur aður við nordmonnum, vildi tað ver- ið framúr. * * SVØVNSKARVUR Gamli PRIDE for seinasta leygardag - okk- urt skal hann jú gera, nú nytt skip er komið í rutuna —. Teir sóu ein svøvn- illa, á Lambavik at taka svøvnskarv motorurin larmadi at teir fingu hann íkki. skarv; men so