leygardagur 5. august 1961síða 1

SOSIALURIN BRØDRALAG | 34. FRÆLSI JAVNADUR NR. 31. LEYGARDAGIN 5. AUGUST 1961 Fiskirættindi føroyingailslandi Tey afturvunnu fiskirættindini koma at hava alstéran tydning fyri føroy- sku fiskivinnuna Tå Iskndingar fluttu fiskimark sitt Út og serliga. tá markið varð sett út til 12 fjórðingar vóru Føroyingar at fiska har vestur kalla Suðurlandið. har vit fyrr fingu hin stóra avskornir frá at fiskin, ið kravdist til Spaniamarknaðin, kalla og onnur økjur, ið roynast kundu gjørd- mátti síggjast al heilt burturfrå, ust nú bæði fá og avmarkað Íslandssjógvurin hevði fyrr verið Før- kalla Nú roknast við longur. eitt alt. honum bædi oyingum at og kundi ikki Leitað mátti verða å onnur fiskigki. Hetta var Føroyingum ein dyggur smeitur. Landsstýrið lutvís saman við fólka- tingsmonnunum tók upp samråding- ar vid ríkisstýrið harran i Keypmannahavn um vidkan av Føroyinga veiðirættindum fslandi. Og varð at fáa i lag beinleiðis sam- og íslendska sendi- roynt ráðingar við íslendsku stjórnina um hesi viðurskifti. Meðan hetta sambandsflokkurin um at fáa í lag samráðingar við Ísland. umbúnað. á ting uppskot var í legði fram Hetta kundi tá tykjast sum at ganga slóðaða gøtu. Og um tað hevur gjørt til ella frá. skulu vit einki siga um, men einmælt samtykt varð uppskotið so landsstýrið kundi tað á løgtingi. og harvið kenna trygt fyri, at hevdi løg- seg tingið aftanfyri seg í stremban síni fyri at vinna fiskimonnum okkara stórri vejdiøki á Íslandssjógvi So varð samráðingardagurin ásettur til 17. juli. og løgmaður saman við um- boðsmanni fyri reiðarafelagið og skip- arafelagið fóru til Reykjavíkar Íslendingar møttu okkara útsending- vinahått, tey úrslit. ið kømu um á og Burtur úr samrådingarfundunum, kunnu av sonnum sigast at vera nógv stórri enn menn høvdu væntað. Vit søgdu síðsta blað ust frá ti uppskoti. sum menn samd- um. og tað er nú frætt, at íslendska stjórnin hevur góðkent tað. Harvið hava Førovingar vunnið aftur meginpartin av tí sjógvi við Ísland, teir vóru vanir at fiska í — til snellufiskiskap. Og allir menn eru samd- at hetta verður okkum til stóran snøris- og ir um, vinning í árunum framyvir. Frá ríkisumboðnum hava vit fingið sendandi hetta skriv: Udenrigsministeriet meddeler: Ved en noteveksling mellem Dan- marks ambassadør i Reykjavik og den islandske udenrigsminister er der i dag blevet indgået en overenskomst om ad- Nyggj biografhøll i Havn Hin gamli teatursalurin hjå Havn- | skulu fara djåpt inn å. Men finansi- ar Klubba hevur gjøgnum árini bor- ið sin part av mentunarlívinum i Havnar byi, og við at vera við til at skapa eitt mentunarliv i hesum byi, hevur hann eisini verid uppi i at skapa eitt stødi undir føroyska mentan. i 1922 vard teatursalurin gjørdur til biografhøll, og eisini tad var eitt framstig. Men byurin vaks i hvørjum, og henda høll, sum tey fyrstu årini var i størra lagi sum biografhøll, gjørdist so vid og vid ov so trong og ótíðarhóskandi. So varð farið at hugsa um at byggja nýggja holl. Hetta elvdi ymsar trupulleikar, sum vit ikki her Islendska krón- an niðurskorin Íslendska krónan verður nú uppaftur einaferð niðurskorin hesaferð við 10 20 pst. Krónuvirði hevur í mun til før- oyskuna krónuna verið 18 oyru og fer nú at liggja um 16 oyru Orsøkina til hetta tiltak sigur islend- ski statsministarin verða lønarhækking- arnar í summar Fjaldrið hevði; 270 ferðafólk Føroya fór iad Keypmannahavnar, nógv hósdagin. í gjár avstaðaftur til ferðafólk vóru VIð, eringin var fingin í lag, og so varð farið undir at byggja á einum oki sunnanfyri Havnar Klubba. Á 6lavsøku í år var komið so langt áleiðis, at byrjað var at sýna ljósmyndir í hesi nýggju holl, ið hev ur 236 sessir. Ikki kann tað sigast, at hesin stóri nýggi bygningur er nakað arkitek- toniskt prydi fyri Havnar by, so sum hann stendur nú; men óivað fer tað at hjálpa nakað, tá hann fær vakurt puss ella máling uttan á seg. Men innan, og tå helst hollin sjálv. er hann so vakur og prýðilig- ur, at ein kennir ein hugna við at koma inn har. Litirnir eru væl vald- ir, sessirnir góðir og vakrir; men tað sum fram um alt skapar ein serligan flogvandi hugna, er hitt vakra tepp- ið. Tað er beinrakin maður, ið hetta hevur valt og latið hongt upp. Bert spell, at ikki vlåssvidurskiftini vóru betur, maskinrúmið kundi verið uttan Fyri sjålva bio- grafhøllina, ti tað er ikki sort, at tað lýtur hina vøkru heildarmynd- ina. har tað stingur seg fram í salin. Men hetta kundi jú ikki gerast ørd- so at visi tiverri. Hetta er eitt risatak, Havnar Klubbi her hevur tikið og tað var neyðugt at fáa til vega størri og meiri tíðarhóskandi biograf í Havn. Vit vóna, at Havnar Klubbi og Havn : býur megu fáa gleði av hes- um si a taki, her er tikið. | for færinger til fiskeri med hánd- gang line ved Island Ifølge denne overenskomst, har skibe på handlinefiskeri som er indregistreret Færøerne, ret til at lands fiskerigrænse på de områder og på drive indenfor Is- de tider af året, hvor det er tilladt is- landske skibe at fiske med bundtrawl eller flydetrawl i overensstemmelse med de gældende forordninger. Skibe, der er indregistreret på Fær- øerne. har desuden ret til at fiske med håndline i området mellem 4 og 8 sø. mil indenfor Islands fiskerigrænse ved Kolbeinsø. Overenskomsten gælder uden tidsbe. grænsning, men hver part kan for sit vedkommende opsige den med 6 måne- ders varsel. Sjålvt sum vard samtykt uppskotið. at leggja fyri íslendsku stjórnina, og sum hon nú hevur undirskrivad, er so- ljóðandi: I. Skibe, som er indregistreret pá Fær- øerne, har ret til at drive håndline- fiskeri inden for Islands fiskeri- grænse på de områder og på de ti- der af året, hvor det er tilladt is- landske skibe af fiske med bund- trawl eller flydetrawl i overensstem- melse med $ 1 i forørdning nr, 87 af 29. august 1958 og $ 1 i for. ordning nr. 4 af 11. marts 1961 2. Skibe, der er indregistreret på Fær- øerne, har desuden ret til at fiske med håndline i området mellem 4 og 8 sømil inden for Islands fiskeri- grænse ved Kolbeinsø 3. Denne overenskomst kan hver part for sit vedkommende opsige med seks måneders varsel. ÍSLENDSKU-FOROYSKU SAMRÁÐINGARNAR „Dimmalætting hevur í seinastu »Islandsforhandlingerne« 6lavsøkurødu tad målid å ting oddagrein síni atfinning, at løgmaður í síni ikki greiddi bandsflokkurin, sum legði um at fáa samráðingar um fiskirættindi frá, at var sam- fyri Føroyingar undir Íslandi. Aftrat hesi atfinning kastar blaðið landsstýrinum við tí sosialdemokratiska logmanninum fyri, at tað ikki hevur verið víðari íðið fyri samráðingum við Ísland og heldur soleiðis fyri: >Heller ikke landsstyrets sosialdemokratiske le- delse lod til at skænke sagen nævnevær- dig interesse, ihvert fald hørte man ikke mere om spørgsmålet, førend tre færø- ske fiskekuttere blev anholdt af den is- landske inspektion i området ved Kol- Da kom der imidlertid gang i forhandlinger indle- beinsey tingene og direkte tes«. Eg rokni vid, at tær villur, sum eru i hesi grein, eru komnar av ov litlari vit- an um tey veruligu viðurskifti hesum máli viðvíkjandi og ikki av vilja til at geva ógrundaða og ranga atfinning. Eg fari tí at loyva mær at biðja blaðið gera hýsa hesum ella rættari rættleiðing: Í løgmannstalu mini, ið. sum rimuligt so væl at mær svari sagt var, var lisin av samstarvsmonnum min- um i landsstýrinum, áðrenn hon varð hildin, hevur ikki verið ætlan at siga annað hovuðsheitini. ið bera við enn samráðingarnar við Íslands ríkisstýri tað beint og siga Tað er rætt. at sambandsflokkurin legði mål inn á ting um at fáa sam- ráðingar við Ísland. hóast tað hevdi verið náttúrligt. at hinir samgonguflokk- arnir eisini vóru við, tí her var eitt mál. sum eingin ójavni var flokkanna millum hvor einasti Føroyingur leir eins og vóru sterkt áhugaðir fyri hesum máli Í svari uppá fyrispurning upplýsti løg maður á opnum tingi. áðrenn sambands- flokkurin hevði lagt skriv sítt inn á ting. at hann sum løgmadur, altso umboðs- maður fyri landsstýrið og landsstýris- flokkarnar. herði talað | íkisstjórn- ina um at fáá samráðingr v. sland í lag. og at hann sama rennsli hevði bidid foroysku fólkatingsmenninar koma við sær ti} islendska ambassadørin Stef- fan Johann Steffansson vid somu ørind um. og at åheitanin eftir avtalu millum ambassadørin og okkum Feroyingar varð skriftliga váttað og endurtikin f brævi frá løgmanni til ambassadørin. Hetta gjørt sam bandsflokkinum kunnugt, áðrenn flokk- var altso og var urin legði skriv sítt á ting. Tá ið háttvirda blaðið — sum fram- manundan bent er at — vil halda, at landsstýrið(ini) ikki nóg ágrýtisliga (Framhald á 2. síðu) 4 FISKIVINNA At veiða reiur. Hósdagin fóru »Lidar- enni« og >Norðberg< til Grønlands. Bát- arnir skulu reiur og hava stød í Godtháb. Jaspur Tausen, ið kendur í Grønlandi hevur keypt >Norð- veiða er væl berg« og leigar »Lidarenni« til hesa veiðu. >Venus< nýggja línuskipið hjá Sanda- vågsmonnum kom til Føroya hósdagin. Hann fer fyrsta tårin til Grønlands. Brandur Sigmundarsson er komin full- fermdur, hann fer at selja í Esbjerg fsfiskasølur í juli mánaða i år til Bret- lands var 128.778 kg og varð søluvirdid kr. 144.402,84 137.211kg fyri 220, 097,79 fyri sama mánað ifjør imóti hondbóltliðið Ármann úr Íslendska Reykjavík hevur verið í Feroyum eina viku sum gestur hjá Kyndli. Teir leiktu sunnudagin í Gundadali og vunnu 21 11 á Kyndli. Týsdagin vóru teir i Sanda Vági og vunnu teir har SÍF 17—13 og mikudagin leiktu teir móti VÍF í Vest- manna og vunnu 18—16 Hósdagin leiktu teir móti Neistanum og vunnu 14—12 Nú hava teir eftir at leika steypadyst | móti liðum úr Havn, og tilsidst skulu teir leika móti einum byarlidi úr Havn