leygardagur 28. apríl 1962síða 4

SOSIALURIN Nr. 20 28 APRIL 1962 35, ÅRG. GERA TIL TIL MANAFERDIRNAR Månaferdirnar nærkast i hvørjum MONG årstål eru nevnd í samband við fyrstu ferðina til månans . Kønir menn tíðarfesta hendingina til seinast í 60'unum ella fyrst í 70'unum, Vísindamenn teknikarar og aðrir serfróðingar í túsundatali arbeiða og gera alt til reiðar at senda tey fyrstu mannaðu rúmdarfórini upp á mánan, BÆÐI amerikumenn og russar hava longu valt stødini á mánanum, har rúmd- arfórini skulu lenda, og vísindamenninir vita longu at siga frá, hvat fer at henda hvort einstakt minut á ferðini. MANNINGIN Umborð á fyrsta mánafarinum verða 3 manns: skiparin, styrimadurin, ið ser- stakliga tekur sær av navigatiónini, og ein aftrat. ið tekur sær av tekniskum og vísindaligum kanningum. Bangilsi kenna hesir menn ikki til; tílíkt eru teir av- vandir við undir áralangum venjingum. Teir hava hvør sær serkunnleika á mong um okjum. hava lært rúmdar-navigering, rakett-teknikk. månageografi, elektron- læru. strålufysik og læknafreði. Hvor sær kann arbeiða sum lækni, um hinir báðir gerast sjúkir. Teir kunnu operera hvønn annan. um hetta gerst neyðugt. Somuleiðis kunnu teir gera heiluvág av »DANMARK UNDER DEN ANDEN VERDENSKRIGK eitur mætasta bók, ið higartil er skrivað um hetta rúgvus- mikla evni. Tað er Børge Outze, ið hev- ur lagt hetta verk til rættis. Mestipart- urin byggir á týsk skriv frå hersetingar- Bókverkið verður sent út í 24 heftum, eitt um mánaðin, væl prentað á góðum pappíri. Hvort hefti í minsta lagi 24 síður — kostar 12,50 kr. — í alt 1600 síður við 700 myndum. Sjálvur sigur rithøvundin: "»Tå ið eg byrjaði at arbeiða við hesi bók, helt eg meg sjálvan vera sakkønan, hvat nazismuni, andstøðu rørsluni og kríggshendingunum vid- víktu. = Undir arbeiðinum kom eg fram á mangt, id undraði meg. Ti eg eri uttan falMa virdismetan Vis- ur i. at hetta eisini eigur tygara å- huga. Ti varð hetta ikki til eina bók, men til eitt verk. * * * NIS PETERSEN. Á fyrsta sinni eru nú utkom'n samladu verkini hjá kenda dan ska skaldinum NIS PETERSEN. Her finnur ein bæði tað, Petersen skrivaði sum prosa hansara kendu yrkingar. Bókaheitið Nis Petersen: Samlede værker. Gyldendal. 112 kr., Innb. 200. ið Nis og so er: 1-8, LANDBUNADURIN Tad | hevur av og á verið skrivað um bladnum, må cg her er borið her í og landbúnaðin siga, at mangt av tí, ið fram hevur verið eftir hugsan mínl. Eisini onnur blød hava skrivað um hetta tað úrslit, landbún- evni, men eg eri komin til at henda skriving eins og aðarpolitikkur'n, ið nú verður framdur — er reiðiliga av sama slag; t. v. s., at sama naggatódnin skal hvíla yvir land- búnaðinum. sum hon hevur gjørt tað 1 mannaminni. Eg veit fullvæl, at tað er ikki lætt og ikki løtuverk at gera broytingar á hes- um eki, soleiðis at tær muna og verða jarðaeigarum og bøndum at fullgóðum gagni; men neyðugt er at fara til verka; tí bæði bøndur og traðarmenn ynskja betri arbeiðs- og virkislíkindi. Nú hetta landsstýrið undir javnaðar- leiðslu hevur víst og vrógvað, at tað kann gera avreksverk á so mongum økj- um, er tað ikki/ av leið at hugsa, at tað eisini kann gera avreksverk, tá tað ræð- ur landbúnaðin. Hugsan mín er tí tann: leggið til ymsum slag, tá tað er avmarkað, hvussu nógv av tilgjørdum heiluvág, teir kunnu hava við. Allir eru framúr væl lærdir matematikarar og so væl skúlaðir, at teir kunnu vala um tól og amboð, sum rúmd arfarið er sera væl útgjørt við. RÚMDARFERÐIN RISARAKETTIN dundrað av stað í ein um royk- og eldhavi. So skjótt hon er komin út um luft- lagið kring um jørdina, gera menninir seg leysar úr sessum sínum, og nú kunnu teir venda hvønn veg teir vilja í rúmdarfarinum, ganga á vegginum, loft- inum ella gólvinum; men hetta er ó- brots á hesum øki, takið stigini fult og heilt. so vit av sonnum kunnu meta um, hver tað er, ið unnir hinum føroyska landbúnaðinum alt hitt besta. Eg veit, at eg sum búnaðarmaður ikki verið svíktur; men lat okkum fáa dik á her sum alla aðrastaðni. Búnaðarmaður. | veitst iu SS | AT einasta kornslagið, ið hevur ver ið nytt í Føroyum, er seksraðað bygg, tvinni slóg: valaksið og lang- aksið, ið bæði eru fór at búnast eftir 140—150 døgum og geva um- leið 20 hkg á ha. AT roknað verður við, at 94 pst. av øllum bønum í Føroyum Viggur í grasi. og at vanliga fåast 100 byrðar av hoyggj á einum ha. AT neytatalið í Føroyum hevur verið í stødugari afturgongd. Í 20 ára skeið- inum 1935 til 1955 — minkadi kú- talið frá 3097 til 2462. AT hóast stórar trupulleikar við mjólkassluni vaks mjólkamongdin hesi nevndu 20 ár við 73 pst. upp á kúnna. AT elsta føroyska landbúnaðarlóg vit hava, er SEYDABRÆVID, sum fyrst og miðar ímóti einari fastar; haga- fremst skipan. AT åseydatalid í Føroyum er umleið 70.000 seyðir og talið á slaktiseyði um- leið 40.000 árliga. AT tað í árinum uppá fólkið í Føroyum — 1800 vóru 14 seyðir ” nú bara 2. STUTTLEIKI. Nidri i Lima, høvuds- staðnum i Peru, varð ein ungur maður dømdur at sita í fleiri ár. Úr fangahús- inum skrivaði hann tl advokatin, ið hevði borið fram ákæruna ímóti honum: — Ákæra tygara var framúr væl fram- borin. Aftaná at hava hoyrt eitt slíkt meistaraverk er tað ein stuttleiki at sita fastur. * + * VÓNANDI. Ein kona spurdi einaferð K. K. Steincke um hann var í familju við hin kenda blaðmannin Helge Steincke, ið er sonur hansara. K. K. Steincke svaraði: — Tað vóni eg! 4 . * Janus: Nei, sann'liga, skrivaði tú til Lisu við hverjum posti, meðan hon var i Havn. Hanus: Ja! Janus: So er hon nakað forelskað? Hanus: Ja, — — í postboðnum, sum bar brevini. praktiskt, so teir eru ílætnir magnet- skógvar og halda seg har, teir best kunnu ansa tólunum og gera sínar kann- ingar. Hitin er umleið 20 stig; teir kunnu lata seg úr rúmdarklæðunum og arbeiða í berari skjúrtu. Teir mugu hvørki roykja ella gera mat. Luftin má alla tíðina vera hin sama. Matin hava teir í tubum. Drykkju vørur í sågvufløskum, tí í hesum lufit- tóma rúminum ber ikki til at stoyta burt ur úr einari fløsku. ; Mann'ingin veit uppå sekundið, hvussu leingi tað tekur teimum at ferðast tær umleið 400.000 km upp á månan, og alla tíðina hava teir nóg mikið at gera: kanna, máta, fotografera o. s. fr. Sólin er hvít at sjá, stjórnurnar reyð- ar, bláar, hvítar ella gular. — Aftanfyri teir er jørdin, lítil, grøn og orangulitað, umgyrd av bláligari toku. LANDINGIN TÁ ID 48 tímar eru farnir, nærkast rúmdarfarið = mánanum. 321.000 km frammi er rúmdarskipið komið so langt, at atdráttarmegin frá månanum fer at gera seg galdandi, og ferðin verður minkað niður í 2.354 km um tíman. Farið fer nú at »detta« niður móti mánanum, verður snarað á og setur seg. Bert hitt allra minsta mistakið kann gera, at rúmdarfarið fer í sor, og mann- ingin dripin ella verður so mikið skað- að, at tað ikki kann fara av stað aftur og mann'ingin hevur eingi líkindi at venda aftur til jarðar. Manningin letur seg í rúmdarbún- arnar og hjálmar, ið gyrða alt hevdið. Fyri at kunna tala við hvønn annan, mugu teir hava smáar radiotelefonir. Tað er eingin luft á mánanum, held- ur einki vatn — eingi skýgg og eingin vindur. Har eru 10 kuldastig, púra kvirt og myrkir skuggar, har sólin ikki slepp- ur framat, TIL VERKA LOSSINGARARBEIÐIÐ byrjar. Tól av ymiskum slagi verða drigin út úr rúmd- arfarinum. Tann parturin av farinum, ið nýttur varð til lastarúm, verður loystur frá tí partinum av farinum, ið skal nýt- ast til afturferðina, og settur uppi á mánanum til bústað hjá monnunum, meðan teir eru har. í Dagurin á mánanum er 168 tímar langur, so teir hava góða tíð til tær mongu kanningarnar, ið teir hava at gera. Eitt lítið akfar hava teir hjá sær, so teir skjótari kunnu koma til tey stød, ið teir hava fingið boð um at kanna gjølla. Uppi á mánanum vegar akfarið bara ein sælttapart av tí, tað vigaði á jørdini. Mong eru tey tólini, ið virka annar- leiðis á mánanum enn á jørdini, soleid- is mugu teir hava serliga månakumpas, tí at á mánanum er eingin magnetiskur pólur. HEIMFERÐIN SEKS dagar hava teir verið á mánanum. Tá koma boð frá jørd'ni, at nú skulu teir koma heimaftur. Áðrenn teir fara, seta teir upp radiostød og stór spegl — speglini skulu gera nyttu sum vitar hjá råmdarførum, ið koma seinri. Lættari er at starta rúmdarskipinum frá mánanum enn jørdini, ti har er minni atdráttarmegi at vinna á. Heimafturkomnir hava teir almikið at greiða frá, og vísindamenninir fáa úr at gera. Skipafelagið Foroyar 1225 TELEFON Tórshavn = 2802 — SNAR-vaskað centrifugerað og turkað dobbelt termostatstyret dobbelt brændselsbhespasende P/f VALDEMAR LØTZEN 18 milliónur ... (Framhald frá 1. síðu) sta í heiminum, hava áræði, dirvi og skil og hegni at útbyggja okkara vinnulív á landi og á sjógvi til eis- ini at standa ikki skemri enn frem- stu roktjóðir. Samstundis sum landssjúkrahúsið verður bygt, eru ætlanir fyri bygg- ing av einum eftir føroyskum vidur- skiftum veldugum sinnissjúkrahúsi. Her er talan um ein pening uppá nakrar og fjøruti milliónur, um alt verður tikid við í fyrsta umfari. Men tað er ivingasamt. Helst verð- ur projektid nakað niðurskorið. Men tað er veldugt kortini. Henda velduga bygging aftrat aðr ari bygging sum bygging av einum maskinskúla uppá slakar 2 millión- ur, einum studentaskúla uppá 3—4 milliónur, einum læraraskúla uppá 5—6 milliónur, húsum ti] marinu- støðina, víðkan va bókasavninum, sum er við at vera innikvalt av bók- um og søvnum, einum skúla fyrt andsveik uppá nakrar milliónur, einum løgtingshåsi við umsitingar- rúmum aftrat sær fyr: einar 5 milli- ónur — og so hin stóra privata bygg ingin, ið stendur fyri, og sum verð- ur møgulig at fara fram undir figgj- arliga nógv rúmari korum enn áður — henda í Føroya søgu ókenda bygging fer at hava boð eftir nógv fleiri byggikønum fólki og arbeiðs- monnum, enn kunnu lfáast i Havn- ini í dag. Leitað má tí verða út á bygdirnar har ið tessverri enn gongur hópur av arbeiðsleysum fakfólki sum van- ligum arbeiðarum. Men eisini úti á bygdunum megu vit basa arbeidsloysinum og fáa hvørja hond í uppbyggingararbeiði! Og har er brúk fyri mongum hondum til vega- og havnabygging og bygging av virkjum, sum fáa lívs vónuna, so brátt hayna- og vega- byggingin er frá hondini. ) ”