leygardagur 5. oktober 1963síða 2

Nr 73 Stórsvik var tað móti móðurmálinum UM TAÐ SO VAR AV LYNDISVEIKLEIKA FYRI SÍNUM, ELLA TAÐ VAR AV BERARI >KYNISMU< OG ILLVILJA MÓTI JAVNADARMONN UM Tað er vælgerandi at merkja trú- | vidgjørd og leitað verður eftir! skap og vinarlag, hjá Zacharias Sørensen fyrrv. skålainnspektøri. Men vera ikki partarmannastødan breyst aftán fyri. Annars skilji ella sjarleika harra Sørensen, tí tað ina ein ikki um sjálvandi kundi leysur av spurninginum, eg illa eymleika má vera so, at maður, ið hevur handlað vegnað veljarar sínar í so | týdningarmiklum spurningi, at | hann er einki minni enn høvuds- spurningurin i stevnuskránni, ið veljararnir valdu hann at fremja, ikki kann slepna undan at standa til svars fyri almenninginum Og her ger tað ongan mun, um maðurin er uppi í ella farin burtur úr politikki av sjúku, elli. ella av deyða, Flokkurin livir, Og í poli- tikki ræður tað meiri enn í privat- um lívi, at eftirtidin byggir á herð- unum fortíðini Hansara stoða til og lutur í avgerðum fylgja ikk: undir heilt við honum, men verða lýst og tagað av eftirtíðini. Tað kann ikki noktast, | at Jóanes bóndi Paturssonur, | Jóhan Hendrik Poulsen og hvor einasti ein ay sjålvstyrismonnum, | sum tå vóru á tingi, greiddu ikki atkvødu fyri javnaðarmanna upp-| skudt | kunna følka- skúlan føroyskum. | Nú veit eg, at Z. S. er góður við | skotinum, at eingin lærari við progv í setast førovska uttan | føroyska mentan | skki í, at fyri føroyskt mål og og Ivist eg fremjanin av rætti måli við fullum føroyskum ikki tað til udsmål i skúlunum, men eisini vid at skúlin hava fulldyggar og fullkønar kreft- bara at gera høv- t ansa eftir, verður at ir at undirvísa í føroyskum, liggur honum brennandi á hjarta Har Z. S. má tí finnast tefrra millum, sum ikki bara dámar illa, tá ið hansara menn svíkja føroyskt, men hann kann ikki líka so lít- ið sum eg og aðrir koma uttun- um át leita eftir grundunum fyri svíkjarahandlingina, Og tå ið sjålvstyrismenn framdu umskrivaðu svíkjaragerð móti móðurmálinum í foroysku skúl inum, kvakk tað í monnum og | spurt varð hvat ið leikaði á, Í grein míni til Kristjan Matras, professura, ið var orsakað av hans- ara ovur vanvirðisligu og full- komuliga rongu aifinning av fvn-| til Spurningarnar. aðarmanna stóðu teir tjóðskap-| ið ið á lafti í Føroyum, visti eg ikki arligu hva ver- bara å favnadarmanna mongu sterku og sakligu stødu til flagg-, móðurmáls- og aðrar tjóðskapar- spurningar, samstundis sum eg | Í sjálvstýri- ] prógvaði — svikarastødur tjóðskapar- | nært við, hvat ið var uppi manna mill- | sins i mål- og ødrum spurningum, men eg eisini um, tá ið talað varð um og lettað eftir grundunum til sjálvstýris- mhnna heilt ófatiligu svíkagerð móti móðurmálinum. At hava uppi meguleikarnar fyri teimum persónligu grundunum, | sum tá vóru á máli, skilji eg, at harra Z. S. heldur fer út um sømi- ligt mark. At fara út um sømiligt mark var og musikkviku. Sigið frá til Herluf | | Berthelsen, Fuglafjørdur. | Seinasta | var stak gott. langt burtur frá ætlan mini, Mær fall og fellur — tá ið mál og mans ins stóða fyri ella ímóti teim verða Soleiðis las eg við athugh gein | teimum veruliga og sonnu grund- kann skilja og ikki fellur einum — | tað neyðugt at sum kalla við einum ffremmandum orði, vera, »objektivur« og einki fjala og als| F. . .. . . . . På ikki fjala vanligan lyndisveikleika í | vidurskiftum, sum ein heldur henda snúgva seg at! eins um veikleika hava viðvirkand: egnu, verið ið hvussu ikki Cr | um eina uvger- andi, Tað, gjørdu, má teljast millum tey grim- statt sleppa frá tí, | sum sjálvstýrismenn her | svikabrøgdini, ikki verjan av móðurmálinum og fremj- | fyrsta | rætt. í skúlum okkara var sett fram | flokksins astu so sum | teir kunnu at anin av tess ókronkiliga sum ein høvudståtturin í stevnuskrá Tað er satt, at persónligar grund ir til svikagerd her eru ljótar, og at tað er hart at standa fyri skot- | um at vera skyldugur her. Men er tað ikki margfalt verri og størri svikagerð, um grundirnar einans vóru tær, at menninir veruliga eink; meintu við tað ið teir høvdu sett á stevnuskrånna, at teir veru- | liga onga tjóðskaparkenslu høvdu og ti uttan samvitskubit kundu | svíkja móðurmálsins heilaga rætt bara fyri út vera ímóti javnadar- | monnum og fella uppskot teirra, ti teir vildu íkki unna javnaðarflokk- | inum sømdina at hava framt týdn- | ingarmikið verk fyri móðurmálið? Hetta tykist ið hvussu er mær grintari og meiri mannminkandi, enn um svikið kanska eisini stav- aði frå tí flestum monnum í kiøtid borið lyndisveikleika til í ein skåk- brá: at roynh at veria vælferð alvs síns, sjálvt um ein nervast av sam- vitskubiti av gerð síni. Her er so talan um tvinnar hvor í sínum lagi kreftir. hesin veikleiki svikið gjørt sterkar »etiskar« Men við, ikki ber- spældi av lítri urmálið, tess røkt og veriu, at mað- men var g SO virð- um ábyrgdarloysi og fyri og veikum móð- ing I | Føroya sanglærarafelag er ungt 'felag. Tað varð stovnað fyri góðum ári síðani við tí høv- uðsendamáli at útvega sangtilfar helst til skúlabrúks, Felagið hevur útgivið tvey sang- blød, tað triðja er farið til prent- ingar, og fáa fjórða blaðið út í góðari tíð fyr jól. Storsta takið verður at fáa sang- ætlanin er bøkur bæði við ein- og fleirradd- | aðum sangi til skúlabrúks. Í samráð við Ferova felag hevur felagið fyrireikad sang- musikkviku = í heystfrítíðini | — 19, í Tórshavn, har | frægu sangfólkini Lærara- og oktober Karl S, Clausen, lektorur, Jolandy Rodie, sangarinna, Ann-Karin Høgenhaven, musikk- pedagogur Karen Dupont, musikkpedugogur Olavur Hátún, sanglærari kennarar. vælkomin vera Oll eru til hesa sang- sang- og musikkskeið unum til serliga tað, ið ein ikki| SCSIALURIN jur ampaleyst og uttan samvitskubit | traðkaði verju og rætt undir fót fyri at vera ímóti ti flokki og | teimum monnum, ið hann var hel- sligin av gruna um komu at verða hinir beiskastu at skifta høgg við í komandi døgum, tá eigur hann | ikki á hjá mær at fáa ført fram | sum undanførslu at hava verið fyrr | lyndisveikleika yvir fyri sínum. tess Hann má so í mínum eygum koma | at standa sum hinir sjálvstýrismenn | inir — teir >kýniskux og sum grimu svíkjararnir av tí, teir pynt- | sína við sum tað | | | adu stevnuskrá menn | dyrasta, ið ellir førovingar áttu at manna garð um, | Eg ivist ikki í, at vinarlagið er so heitt og sterkt hjá harra Z. S. at hann heldur vil finna vin sín at) hava verið drignan av einum so | menniskjaligum sum driftini at | Vaktarskip — sjómark | Eingin hevur á nøkrum sinni verja alv sín, sjálvt um tað var ty andróðri vid stevnuskrånna, enn at| finna hann sum beran og snøggan | svikjara av ti, sum hann hevdi bor- lið sum ókronkiliga merkið i skil- dri sínum. | Tad fer so ongatíð at bera til, | harra Z. S., at javnadarmenn fårå, at stinga hevur undir vong og | leggja seg at sova heldur enn at | taka til orða og leggja sannleikan | á borðið, so naknan sum hann er, | | | tå ið menn leypa á javnaðarflokkin | um óskan og svikalag! máli og gðrum | tjóðskaparspurningum, | vid briksl: mót: føroyskum } Tí at skirna og endurfød ta av-| skeplaðu tjóðskaparkensluna her á landi var og er eitt 2v høvudsmål- | um okkara javnaðarmanná. | Skopuningur, | 5, oktober 1963 Hví skulu... (Framhald frá 1. síðu). GRAFF SUM SIGUR AT MYNS- TRAÐUR FISKIMAÐUR ALTÍÐ SKAL KOMA UNDIR VAN- LUKKUTRYGGINGAR - LOG- INA ? ? ? Hvat er hent nú? Eru legtings- menninir tiknir við nøsini? Hvussu verður lógin praktiserað? Motor- passarin kemur fastur í motortn, við óvilja sjálvsagt, - verður smildraður sundur og doyr At hetta er ein vanlukkutilburður eru | allir partar einigir um — efsint | Ulykkesforsikringsrádet, Skaðin kemur so statt undir vanlukku- tryggingar-lógina, sjálvt um leg- tingið ikk: hevði viðtíkið hasa | nýggju paragraffina, sum vidtikin | varð i fjør, til fordeil fyri fiski- gjør: so munandi fyri, at vit før- oyingar skulu fáa eina so góða sjóverju, sum møguligt, sum javn- uðarmenn Og eingin hevur havt so greiða menn Hetta er ein veruleiki, sum allir vitandi og sjålvstødugt hugstndi | føroyingar eru fullkomuliga greiðir yvir Í Men tá ið nú fólkaflokksins mál- gagn Knud Vang kýtir seg at fáa okkurt á preni id kann billa fólki inn, zt javnaðarmenn | tvørturímóti hava ikki bara elnkt gjørt fyri at loysa sjómarks- og sjó- verjuspurningarnar, er tað lætt| skiljandi av tí fyri fólkuflokkin | harmiligu grund. at hann er bangin fyri, at sjómarksspurning- urin og sjóverjuspurningurin skulu | verða tveir naglarnir í líkkistu flokksins við næsta val um tid veruliga kemur í fólksins vitsku, hvønn lut javnaðurmenn hava i loysnini av hesum spurningum, og hvønn lut fólkaflokkurin etgur í | skuldini fyri, at hesir spurningar komu í fløkju og kløtur. Tad vita allir, at tað vóru fólkaflokksmenn, Sum Vóru høvudskraftin í. at sjó- markið var sett til 3 mil ut frå kronglutum linium henda avgerð skuldi galda líka til 1967 Allir vita, át tað var folkaflokksførarin Hákun Djurhuus, sum vard! 3- mílamarkið við niðri í danska mi-, | nisteriinum ct nýta orðini >havenes frihed« sum rakstrarróp, | | Men samstundis vita allir. | at javnadarmannastødan til vals | og á tingi var at gera Íslands krøv | til okkara krøv sjómarkinum við- | víkjandi, nevniliga, at tað, sum is- | lendingar, ið vóru farnir í rættar- | stríð um sjómarksspurningin, | vunnu skuldu rætiarliga verða gald | andi fyri okkum føroyingar. | Hetta er eisini tann støda, sum vit liva 1 Hetta var ein sterk stød, dag, Allir menn vita, at tað vóru javnaðarmenn, sum | vunnu alftur rættindini til at fiska inn at 6 mílum í Noregi — vit vóru riknir åt um 12 míla markið. at tað vóru favnadarmenn, sum leiddu samráðingarnar við Ísland, íð bóru ft» óvæntaða úrslit, at vit |fingu gomul rættindi aftur fyri snellu og sneri. Allir menn vita, at tað vøru) javnaðarmenn, sum vóru forsprák- | | ararnir fyri kravinum um fullar 12| | mil út frá beinum linjum, | at heita kravið kom at verða! | framt meðan javnaðarmenn sótu, | Allir menn vita, javnaðarmenn, sum | ut tað vóru Føroyar sjómarksstøðu sum — favnadar- mannin. Men hvussu verður nú dømt? Jú, at hann kemur undir lóg- tern siga | ina, tað er alt i lagi vid ti, men teir dóma hann uppå gjøt eftir | einari paragraff. sum sigur hann | skal einki oyra fáa, og hetta skal ganga útyvir tey eftirstandi. komu við uppskotinum at byggja | eitt vaktarskip, o o = at sáttmáli var greiður at skriva undir viðvíkjandi bygging av hes- um skini, tá ið seinasta landsstýri vid javnaðarmanni sum legmanni fór frå, og at hetta skip hevði verið í byggrng | á Skála skipasmiðju, um ikki við svik frá av ímóti fólksins vilja seinasta landsstýri aðrari síðu tí javnaðarmenn valið, | Men at var sett høvdu jú vunnið samstundis vita allir menn, tá ið til nu Í sjúlvstýrislandsstýrið kom málið og kom óspekt í liggur deyðarembingum av| innanhýsisklandri um ein hvalabát, sum Erlendur Paturssonur hevur | forelskað seg í, til brots nýggju javnaðarmenn løgdu at koptaraskipum at heli- | til verða att árið í kring hetta skipið er nú komið. | teim skuldi ystationerað< fyri, eitt av koma og | fyri | gera nakað í hesum málinum, Løgtingsmenn! Var hetta meining |in við hasi nýggju paragrafifini, so er hon ikki eitt fimm oyra verd. Ti hendan paragraffin sum nú er brúkt ímóti motorpassarinum, kann eisini brúkast í fleiri eðrum før- um. so sum: slagsmál, drekkarí, ólukka uttanfyri arbeiði, land- gongu uttan loyvi frá skipaarinum og mangt annað. (holini tróta ikki!) At avvarandi eiga at fyribyrgja vanlukkur, har tað letur seg gera. leru øll einig i, og har skulu vit geva Ulykkesforsikringsrádet rætt, men tibetur er eisini stór fram- | gongd uppå hetta umráðið. Skipa- sýnið eigir at straffa strangliga bæði skiparar og reiðarar, um bjargingartólini umborð ikki eru í lagi, men at vit »hevna okkum« á einkjum og småbørnum og ødrum, sum óskyldug eru tað liggur utten- ilt Nú mark! má legting'ð Skeið fyri lærarar í foroyskum máli og føroyskum bókmentum Á Málstovni januar 1964 Foroya og Fróðskaparfelags verður frá Í. fyribils til 15. juni 1964 skeið fyri lær- arar í foroyskum máli og føroyskum bókmentum. Undirvíst verður hvonn seinnapart uttan leygardag — 7 tímar um vikuna. Fyristoðumaður verður Chr. Matras professari dr. phil., og hjálparlærarar verða: Tórarin Evensen, Jóhannes av Skarði og Poul Skaarup. Av tí at pláss er bert fyri 6 næmingum, verða tey, sum ætla sær at luttaka, biðin at siga frá í seinasta lagi 1. november 1963. FØROYA FRÓÐSKAPARFELAG FRYGGINGARSAMBANDIÐ FØROVYAR Føroya Kriggstrygging tlf. 1090 Føroya Sjóvátrygging tlf. 1090 Føroya Brunatrygging tlf. 1098 Før. Vanlukkutrygging tlf. 1721 Vit tryggja: Bátar - skip - veru - hús - innbúgv - ferðagóðs - bilar o. a. Feroyingar eiga at tryggja í landsins egnu trygging