mikudagur 16. oktober 1963síða 4

SOSIALURIN 76 16. OKTOBER 1943 Nr. STJÓRNARMÁL FØROYA Javnaðarflokkurin og móðurmálið SIÁLVT um mótstoðumenn javnaðarflokksins gera tað við vitandi og vilja, tá teir av og á lata pennin vera so liðiligan í hondum teirra, at teir greipa flokkin uppí alt tað, ið rúm- ast kann undir heitinum samband, so eru vit ivaleysir í, at ið hvussu so er eingin politiskur fiokkur hevur roynt og eisini fingið avrikad so nógv og virðismikið málinum til frama sum júst javnaðarflokurin. HANN, ið hevur gjørt sær tann ómak at kanna politisku mannagongdina hevur gjølliga verið varur við, hvaðan tey positivu uppskotini eru komin, tá tað hevur rått um at gjørt avreksverk, ið borið hava fram ímóti málinum, har tað av álvara hevur munað nakað, NÝLIGA hava vit her í blaðnum greitt frá, hvussu tað um- síður eydnaðist at fáa strikad grein 7 í skúlalógini grein, ið gjørdi danskt til høvudsmål%i skúlum okkara. Hetta bar ikki til, og tá sokalladir »sjålvstyrisflokkar« gjørdu hetta 8 m. a. fyri at forða sonnum sosialistiskum arbeidarapolitikki legði javnaðarflokkurin alla yrku í at fáa hetta stríðsmál burturbeint og tað eydnaðist, Men hetta var ikki einasti skurður, ið flokkurin setti sær fyri at fáa avrikað móðurmálinum til frama. fyrstu árini, flokkurin fekk umboð á tingi, eru talandi hvussu allur dentur varð lagdur á at fáa oll slik til stríðs- klandursmál og Tey domi um, trætumál beind av vegnum. Vit kundu nevnt dømi aftaná dømi um, hvussu P. M. Dam, bæði sum umboðsmaður javnaðarflokksins og Føroya lærara- felags legði alla orku í at vinna móðurmálinum allar sømdir. Eitt hitt fremsta og mætasta domi var uppskotið um, at eingin lærari mátti setast við føroyska fólkaskúlan, uttan hann hevði prógv í foroyskum; men tað sjaldsama hendi, at sjålv- stýrisflokkurin ikki vildi taka undir við hesum uppskoti. (Ja, onkur vil halda meira av politiskum, økonomiskum viður- skiftum, heldur enn av sonnum móðurmálsalski). Fullu viðurkenning móðurmálsins í ollum lívsins forum vinna vit tó ikki fyrr enn í 1948, tá heimastýrislógin kemur í gildi; g sum vit oftari hava tikið uppaftur: heimastýrislógin er ein beinleiðis avskrivt av uppskoti javnaðarflokksins til stýrisskipan Foroya. Við hesi lóg varð foroyska málið skrásett sum hovuðsmálið í skúla, kirkju, rætti og almennari umsiting. Hetta sigur við lít ein sigur, ið ivaleyst eisini hevur gjørt sítt til, at tað hevur eydnast okkum at vinna so mun- andi fram á leiðini bæði vinnuliga og sosislt. Hetta avreksverk varð framt av táverandi samarbeidsflokkum: javnaðar-, sambands- og sjálvstýrisflokkinnm; tó vid teirri til- skilan, at innanfyri sjålvstyrisflokkin ráddu hugsjónarmenn, ið ikki lótu seg taka av fótum, sjálv um ágangurin frå »super- nationalistunum< tíðum var nóg harður. var so Tad løgna hendi, at fólkaflokkurin sum ið hvussu er segdi seg vera so alheitan fyri føroyskum sjålvstyri og vildi gera alt hitt besta móðurmálinum til frama gekk ímóti hesum mikla framstigi á sjálvstýrisleiðini. Tó skal viðmerkjast her, at flokkurin seinri 100 pst. hevur tikið undir við javnaðarflokkinum á hesum eki og svorðið trygdareið til heimastýrislógina. Stig fyri stig«- sjálvstýrið, sum Hákun Djurhuus, løgmaður, hevur sagt frá á politiskum fundum, sum verandi høvudsmål fólkaflokksins í okkara stjórnarligu viðurskiftum Foroya—Danmarkar millum, má takast sum ein fullkomin ásannan av, at hann og flokkurin hava givið sítt vælsignilsi til, at heimastýrislógin er tað grundstødi, ið vit best kunnu byggja okkara sjálvstýri á og vinna alt tað, ið vinnast kann tjóðskaparliga. alment i Men her skal skilast til, at vit vóna, at núverandi fólka- flokkur heldur seg frá afturhaldsleiðini og ikki einaferð aftrat leitar »vinglufløkksleidina«, sum hatin alt ov ofta | hevur gjørt eisini tá tað ráddi um at vinna málinum | fullan frama og óskerd rættindi í skúla, kirkju og sum sum rættarmál. Á leiðini fram móti tí fullu viðurkenning av málinum, ið einans hvor einstakur okkara kann gera sítt besta til, væntar okkum reiduliga væl enn; men javnaðarflokksins fulli og holli stuðul annaðhvort tað er sum stjórnarflokkur ella sum and- støduflokkur — er altíð til steðar. Okkum tørvar enn betri og meira mýkjandi lestur til skúlabernini, og okkum tørvar enn tær vegleiðingar- og hesa | | | | 36. ÅRO. | NATO-PENGAR, fleiri oddagreinum í blønum) m,a.: >... Veit eg eingi onnur ráð uttan tey, at vit kvinnur fara á val! Eingin situr heima, og vit velja tann flokkin ið VIT VITA fer at leggja ALLA ORKU í at fáa | | >| rr er Á Í . . samt Nú um dagarnar hitti eg ein av| henda tramansskapin burtur | mínum góðu vinum, ein av ivrig-| ftur landi okkara.« astu = tjóðveldismonnum, sum Á | VIÐM.: longri tíð arbeiddi hjá NATO- Eini frálík ráð til Føroya kvinn- | monnunum í Mjørkadali. Í urt | Vit komu at práta um hesi til-) Mesta orka tjóðveldisflokksins, tók, og eg kom at spyrja vin mín, | nå hann er komin í landsstýrið um hann virkuliga setti seg SO fyri at rudda henda tramamskapin lágt, st hann tók ímóti blóðpen- ! ingi frá hervaldinum? Hann legði ikk; fingrarnar ; ímillum, men svaraði mær reint og | greitt: At tá ið teir hægstu í tjóðveldis- flokkinum kunnu halda NATO-monnunum, og ; skipa landsstýri vóru til reiðar at veitslu við! teir, sum leiga Feroyar til NATO fyri 70 milj. krónur um árið, ja, so kundi eisini hann við góðari samvåtsku taka ímóti herpengum, Hvar er tjóðveldissvullurin í hes- um máli? »FRAMA«-MENN UM LYSINGARBLAD. Tad hevur altíð av og verið talað um lýsingarblað fyri Føroyar flokkurin hevur havt tað á t ið V Javnaða, uppskot um tjóð 191 og veldisflokkurin, inliga hevur endurtaka uppskot javn- hug it aðarflokksins. hevur sini borið máli. bl hetta fram Seinast hevur id hjá teimum Instras:nnaðu“ Danmark tikið hetta I >V lørovingunum »FRAMIN« nálið uppaftur av HÓFI Í nýggj góðu skulu boðað m, og ivaleyst við fteirr meining at fleiri og fleiri rerast alkunnug við tað, ið verður frá almennari síðu, Hett langari tíð síðan, og ti at Verið gjørt fyr: lv termum Or- hitt einstaka blaðið hev- søkum, at ur ovurstór frammihjårættindi av frá ti. ið lívinum og at boða fyriferst í al- hesum hini nenna av hevur ein fyrimun fram um blødin LANDSBLADID blaðið við lýsingar- at fáa, men ið til fyrimunar og eiga vit teimum trygdartiltøkum. avgerandi eru verju fyri sanna og demokratiska blað mannaheimin. Sosialurin. Kann gjøgnum brævkassa blaðsins eg tað ikki og af fáa upplýst, um er rætt at keypssamiøkur eins skatt nýtast = handilsloyvi gjalda kommunu ella logting. Við tøkk fyri svarið. P, K. tær hvorki Petersen. bara einki til SVAR: I til m keypssamtøka selur limir sínar, nýtist handilsloyvi: men selur hon | onnur enn limirnar er handilsloyvi o- neyðugt. Keypssamtøkur hva hig artil verið undantiknar ollum sktti i Førovum seincsta Undan 2} »mamma | (hetta er ein ; 2 | løgin mamma, ti í ødrum 14. sept. | handbøkur, id kunnu verða ollum teimum til gagns, ið ! finnur tå hana undir ødrum nøvn- starvast við føroyskt mál. Í um, og sanniliga finnur tú hana í Í SKOTBJÁLVIN. løgtingsvali skrivar ein | vid trimum børnum« | AT úr landi okkara, var tá ið Karsten | Hoydal drakk skjul fyri ltramans- skapinum i Mjørkadali, Mamma! Siggja tygum humbukkið? LOGOGRIF 1 23 4 áður var tað eitt og alt um ikki skuldi vera kalt. 2 3 4 Um veturin tað hevur frið, nýtt tað verður sláa við. 678 Virdur summi lond hann hava enn, høgt millum menn, 6738 áður grýðugt ofta brott. gurt grøn og sera slett. 678 910 Fer eftir grunni VIð gapandi munni 89 10 Høvdu vit tað altíð átt, ver veðrið oftast sera gott IÍ1334SGSBT8I9Ið Nú eg tær siga skal hvat hetta er, sum brennir tannlæknaviðurskiflini í LÝSINUM har blaðið í finnist stórliga at, at hesi kifti væl SK annars tey eru í dag peningatapið, 10 frá Klakksvík úkið longri blaðið einum komnum samfelagi eru vísi, enn Um stendst terðast og kundu aðrar sigur >Fað at tapið er hjá fólki av ai n m verður sjálvandi ikki siga hvussu stórt til Havnar og uppihalda seg har talið árliga, er 4-—8 nær ivast í. ikki tannlæknaviðgerðin eyka dagar, 200 eini men at liggur kr, einki sjålvandi sjålv bára men tær sum standast ferðingini. oll bundin, at av so tey mongu, sum eru tey < ik væl NORÐ- oddagrein viður- fram- oðr- farleiðir peninga- ferðast Í hesum tali er roknað tað sum kostar, úireiðslur ongan veg sleppa | |- | Í I | | | | Veitst tú AT tå ið føroyska flaggið var vidurkent vid heima- styrislogini av 1948 at- kvøddi fólkaflokkurin ímóti og eigur sostatt hvørki deil ella lut í at føroyska flaggið nú er fult viðurkent bæði á sjógvi og landi. folkaffokksmenn gramm- ir huga ot atkvøda fyri loysing i 1948; men at teir høvdu ver- vóru ið illa nøgdir um loysingin varð framd tá, tí í dag siga teir hægsta mál vera: sjálv- stýri stíg fyri stig. tað í dag finnist ein hópur av tjóðveldismonnum, sum sigur, at tað vildi verið påra ørt at hugsa um loysing tað er ikki tí teir eru loysingarmenn, so løgid tað ljóðar vóru tað sambandsmenn, sum áttu ein høvudsheidurin fyri, at mål- flaggspurningurin varð og loystur, so at bæði flagg og mál fingu síni fullu og óskerdu lívsins førum. rættindi í øllum nógv avgjórt er tad óvanliga av manni sum hátíðarliga hev- at reka landinum, og illa radar og atom at fara á sjálva drekka skål og hervaldinum, lovað sínum ur veljarum hervaldið av manni, sum ræðist so atomstødina at rópa hurra fyri heldur enn at fara blað og tong at skrúva henda devilskapin og senda landinum. við skrúvu- sundur hann av TAÐ ER VERULEIKI AT AT AT stórsta stjórnarliga framsiig, ið á nøkrum sinni er vunnið Førovum til frama er heima- styrislogin. summir teirra, sum á sinni góð tóku hesa lóg —— teir sokallaðu »sjålvsiyrismenn« — í teirri samgongu teir nú eru í eru fúsir til at bróta niður hetta mikla gagnsverk til frama fyri :ð veitir oll- bæði sonnum sjálvstýri um hitt allra vinnuliga sosial og mentunnar besta, liga. so er veiklyrdið undir hesi so- kolladu — »sjålvstyrissamgongti«, at einstakir hovuðsleikarar í sjålvstyrinum bedýraðu velfara- tað ikki fanst mað flokkur, finna við fjøldini at heldur vildi sum uppá at Kjartan ur, ei makrantið gera samgongu Mohr. Smurt breyð IRIS Heitur matur — TELEFON Skipafelagið Foroyar 1225 Tórshavn