mikudagur 29. mars 2000síða 13

25 tíðindablaðið sosialurin Nr. 62 - 29. mars 2000 24 tíðindablaðið sosialurin Nr. 62 - 29. mars 2000 REYNI SERVICE Toyota Corolla 1,6 Sedan Terra við skaða til sølu fyri hægsta boð Skrás.: 18-08-98 • Km.: 34.000 Vegurin Langi -188 Hoyvík - Tel. 313040 Sosialurin - 311820 Kambsdalur • Tel. 44 44 05 • Fax 44 46 29 • E-mail: es@es.fo Sosialurin - 311820 P/f Esmar Simonsen KEYPIÐ SUMMAR- DEKKINI NÚ KUMHO DÄCK JÁKUP MØRK Í farnu viku skrivaðu vit her á blaðnum, at Heðin Mort- ensen, býráðslimur og ein av stigtakurunum til Tórs- vallarverkætlanina, hevði í hyggju at leggja fram upp- skot um, at Tórshavnar Bý- ráð skuldi yvirtaka verkætl- anina. Í sama viðfangi harmaðist hann um, at mentunar- nevndin hjá býráðnum hevði gjørt tilmæli, har teir fráráddu at lata rennibreyt gera á Tórsvølli. Hetta metti Heðin Mort- ensen vera einki minni enn ein katastrofa, tí Býráðið við hesum so at siga tók lívið av frælsu ítróttini. Kunnu ikki gera alt í senn Tórfinn Smith, býráðslimur, sum hevur sess í mentunar- nevndini, sigur við Sosialin, at størsta orsøkin til, at mentunarnevndin mælti til, at rennibreyt ikki verður gjørd á Tórsvølli, eru vænt- andi pengar. Hann vísur á, at Tórs- havnar Kommuna hevur ein samlaðan íløgukarm upp á 60 mió.kr., har av 28 mió.kr. verða nýttar til Tórshavnar Havn. Av hinum 32 mió.kr. eru á leið ein triðingur settar av til ger av ítróttarhøll í Hoyvík, og so heldur hann spurningin vera, um býráðið kann loyva sær at játta enn meira pening til ítróttina. Víðari sigur Tórfinn, at smb. teimum upplýsingum, sum hann hevur móttikið í málinum, er kostnaðurin av eini rennibreyt uml. 9 mió.kr. og at hetta er ein somikið munandi upphædd, at hon ikki verður goldin av sær sjálvari. Sjálvur heldur hann, at tað eru nógvir aðrir lutir í kommununi, sum eisini tørva íløgur, og tí botnar alt í roynd veru í, at íløgurnar skulu raðfestast. Eitt nú vís- ur hann á, at ein stórur tru- pulleiki í kommununi er barnaansingin, har tað í løt- uni eru eini 400 børn á bíð- ilista, og at hetta í hansara verð er ein nógv meira a- kuttur trupulleiki. - Vóru pengarnir nóg nógvir, so var eingin tru- pulleiki, tí so kundu vit bara fara undir at gjørt alt tað arbeiði, sum tørvur er á. Trupulleikin er bara, at alt er ikki somikið einfalt, sigur Tórfinn Smith. Hann afturvísur eisini, at mentunarnevndin við til- mælinum skal hava tikið lívið av frælsu ítróttini í hø- vuðsstaðnum. - Í tilmæli- num vísa vit eisini á, at møguleikarnir fyri at gera rennibreyt aðrastaðni í hø- vuðsstaðnum skulu kannast, sigur Tórfinn, sum sam- stundis vísur á, at umsit- ingin í býráðnum longu hevur gjørt ein part av hes- um kanningararbeiði. Hvørt sítt mál Spurdur hvørt hann tekur undir við Heðini Morten- sen, tá hesin sigur, at einasti hátturin at fáa Tórsvøll lid- nan er, at kommunan yvir- tekur verkætlanina, sigur Tórfinn fyrst og fremst, at her skal ansast eftir, at alt ikki verður vavt saman. Ein spurningur er, um rennibreyt skal gerast ella ikki, og hin er, um komm- unan skal yvirtaka verkætl- anina. Hann vísur annars á, at býráðið í sínari tíð samtykti at seta grunnin á stovn, júst fyri at skott skuldi vera í- millum Tórsvøll og Tórs- havnar Býráð, og at tað tí- skil kann tykjast løgið, um býráðið nú vil yvirtaka verkætlanina. Víðari sigur hann, at eftir hansara tykki eigur grunn- urin nú at fáa frið at arbeiða víðari við ætlanini, og tað er púra greitt, at hetta ar- beiðið kemur at taka tíð. Um so er, at grunnurin ikki hevur fíggjarligu ork- una til at gera arbeiðið lið- ugt, er eingin forðing fyri, at kommunan spýtir meira Tórsvallarmálið: Spurningur um raðfesting Tórfinn Smith, býráðslimur og limur í mentunarnevdini, heldur spurningin um rennibreyt ella ikki á Tórsvølli vera ein spurning um raðfesting av kommunalu íløgunum Fluttur dystur JÁKUP MØRK Fyrstu deildar dysturin millum StÍF og Kyndil, sum eftir ætlan skuldi verða leiktur leygardagin, er nú fluttur til í kvøld, mikukvøldið, klokkan 19.00. Beint eftir hetta spæla aðru deildar liðini hjá somu feløgum. Alt á einum stað StÍF hevur sum kunnugt longu tryggjað sær bron- sumerkini í landskapp- ingini, og tískil er dyst- urin móti Kyndli uttan týdning fyri endaligu støðuna í landskapp- ingini. Bronsumerkini verða tó ikki handað á Skála miku- kvøldið. Ístaðin verða øll heið- ursmerkini handað í Í- tróttahøllini í Vestmanna, eftir at gulldysturin mill- um VÍF og Neistin er leiktur. Dysturin millum StÍF og Kyndil verður leiktur á Skála í kvøld JÁKUP MØRK Poul Michelsen, formað- ur í Grunninum fyri Tórs- vøll, sigur í stuttari við- merking til Sosialin, at nevndin í grunninum alla tíðina hevur arbeitt eftir upprunaligu verkætlanini. Hann leggur dent á, at sambært teirri umsókn, sum í sínari tíð varð latin býráðnum, skuldi arbeið- ið gerast, so hvørt sum pengar vóru tøkir, og í so máta er einki broytt hes- um viðvíkjandi. Arbeiða eftir vilja býráðsins Hetta innibar so, at eingin rennibreyt skuldi gerast í fyrsta umfari. Um støðan broytist, soleiðis at ein rennibreyt skal gerast í hesum byggistignum, so er hetta ikki í tráð við upp- runaligu ætlanina, og so má arbeiðshátturin broyt- ast, heldur Poul Michelsen. Víðari sigur hann, at or- søkin til, at arbeiðið við- víkjandi vøllinum í løtuni koyrir við niðursettari ferð, er, at teir ikki eru vísir í, hvørjar ætlaninar eru við vøllinum. Formaðurin í grunninum vísir eitt nú á, at næsta stig teirra er at gera eitt inngongina til vøllin lidna, men vísur í sama viðfangi á, at hetta veldst um, hvørt rennibreyt skal gerast ella ikki. - Skal rennibreyt gerast nú, er talan um arbeiði fyri einar 500 - 600 tkr., sum síðani skal takast niður aftur, og hetta eru ov nógvir pengar at nýta til onga nýttu, vísur hann á. Í sama viðfangi leggur hann dent á, at nevndin í grunninum ikki á nakran hátt hevur ætlanir um at mótarbeiða býráðnum, sum eigur grunnin. - Tað er jú Tórshavnar Kommuna, sum eigur grunnin, og tískil kunnu vit ikki gera annað enn, at ar- beiða eftir teirra vilja, sigur Poul Michelsen, sum sam- stundis vísir á, at tað skapar óneyðugar trupulleikar, tá aðrar meiningar brádliga koma frá býráðnum ella pørtum av hesum. Tískil bíðar nevndin nú eftir, at býráðið greitt meld- ar út, hvørjar ætlaninar eru við grunninum, soleiðis at nevndin kann arbeiða víð- ari. Annars heldur Poul Michelsen, at tað eftir hansara tykki tykist løgið, at Heðin Mortensen, nú skal koma við hesum ætlanunum. - Hann hevur sjálvur sitið í nevndini, og hevur tá havt allar møguleikar at gjørt vart við síni sjón- armið, men har er einki uppskot nakrantíð komið frá hansara síðu. At hann nú hevur eina greiða støð- u í málinum, er sostatt bara at gleðast um, sigur Poul Michelsen. Yvirtøka verður dýrari Annars heldur Poul Michelsen lítið um tær ætlanir, sum Heðin Mort- ensen hevur, um yvirtøku av vøllinum. - Einasta, sum býráðið fær burtur úr hesum, er, at raksturin av vøllinum gerst dýrari, heldur Poul fyri. Víðari sigur hann, at raksturin av vøllinum í dag er so at siga ókeypis, tí nærum alt verður gjørt sjálvboðið. Skal býráðið yvirtaka verkætlanina, noyðast teir eisini at gjalda løn fyri alt hetta. Harumframt vísur for- maðurin á, at liðugtgerðin av vøllinum fer at kosta tað sama, líkamikið um býráðið ella grunnurin stendur fyri hesum arbeiði. Vilja hava arbeiðsfrið Poul Michelsen sigur við Sosialin, at nevndin í Grunn- inum fyri Tórsvøll alla tíðina hevur arbeitt eftir sam- tyktu ætlanini, og at hetta arbeiði heldur fram, um tað er tað, sum býráðið vil pening í ætlanina, uttan at hetta merkir, at kommunan yvirtekur verkætlanina. Tórfinn vísur tó samstundis á, at líkamikið hvørja loysn býráðið velur, so botnar alt í einum spurningi um at rað- festa íløgurnar, og har er spurningurin um ein fót- bóltsvøll og/ella rennibreyt at kalla eitt luksusproblem eftir hansara tykki. Poul Michelsen: Býráðið má siga, hvørjar ætlani- nar eru við Tórsvølli Tórfinn Smith: Býráðið noyðist at raðfesta íløg- urnar í kommununi Lesið eisini um ítróttin á alnetinum: www.sosialurin.fo Smb. Heðini Mortensen er økið kring Tórsvøll ein skomm fyri Havnina Hans Eli Hansen ráðgevi í enskum og týskum skrivar: Tungt at vera ráðgevi í fólka- skúlanum, tá fyrisiting og politikarar ikki fylgja okkara ráðum Hetta er ein frágreiðing til skúlanevndir, lærarar, foreldur og næmingar um stríðið um nýggju fólkaskúlalógina Tá arbeitt varð við álitinum um nýggja fólkaskúlalóg í 1996-97 sendi landsstýrið álitið til ráðgevararnar í fólkaskúlanum til ummælis. Nú tá fólkask´lin liggur lamin, tí stríð hevur tikið seg upp millum Føroya Lærarafelag og landsstýrið um nýggju fólkaskúlalógina - kom eg at hugsa um tær viðmerkingar, sum eg sendi Landsstýrinum (avrit varð sent Føroya Lærarafelag) men eg má bara siga, at tungt er at arbeiða sum ráð- gevi, tá fyrisiting og polit- ikarar ikki fylgja okkara ráðum. Brævið, sum eg sendi landsstýrinum, var soljóð- andi: Tórshavn 15.02.97 Føroya Landsstýri att: Eilif Samuelsen, landsstýrismaður Boks 64 FO-110 Tórshavn Viðvíkjandi: Álitið um nýggja fólkaskúlalóg Undirritaði er ráðgevi hjá Landsskúlafyrisitingini og Landsmiðstøðini fyri undir- vísingaramboð fyri hevur fingið álitið um nýggja fólkaskúlalóg sendandi til ummælis. Eg eri biðin um at gera mínar viðmerkingar til uppskotið og senda tær til landsstýrismannin í Und- irvísingarmálum áðrenn 17. februar 1997. Álitið um nýggja fólka- skúlalóg er sera áhugavert og inniheldur eisini ymsa spennandi nýhugsan, men eg haldi, at tíðin til at við- gera álítið í hevur verið alt ov stutt, og kann hetta koma okkum aftur um brekku. Tí haldi eg, at vit áttu at givið okkum meira tíð so lærarar, skúlanevndir, foreldur og politikarar kundu viðgjørt álitið meira gjølla, og so sett lógina í gildi um 3-5 ár. Líta vit aftur um bak og hyggja at, hvussu tær ymisku skúlalógirnar hava roynst, so hava tær eitt fel- ags eyðkenni: Tann fíggj- arligi karmurin hevur ikki verið í lagi, tá lógirn- ar hava verið settar í gildi. Hetta hevur m.a. ført við sær, at lærarar og næmingar koma í klemmu, tí hóskandi læribøkur, undirvísingaram- boð, tól og hølir hava ikki verið til taks í neyðugan mun. Harafturat hava møguleikarnir at eftirút- búgva lærarar eisini verið ov vánaligir. Vit hava júst havt eitt tógvi stríð fyri at fingið skúlarnar til at gjørt lesiætl- anir eftir galdandi lóg og fáa vit nú eina nýggja skúlalóg, so skal alt endurskoðast um aftur. Hetta er sera óheppi, og kostar eisini pening. Fyri fáum árum síðani hevur Lesiætlanarnevndin gjørt eitt megnar arbeiði við at útgeva bøkurnar Fólka- skúlin, almenni parturin og Fólkaskúlin, yrkisligi part- urin. Báðar bøkurnar eru út frá galdandi skúlalóg, og tí er tað sera óheppi longu nú at fara at gera broytingar. Hetta kostar eisini pening. Føroya landsstýri arbeiðir júst við einum uppskoti um eina kommunusamanlegg- ing. Tað kann tí henda, at skúlaøkini verða broytt um stutta tíð. Tí hevði verið betur, um kommunusaman- leggingin varð framd, áðr- enn vit fingu eina nýggja skúlalóg. Danir hava júst fingið eina nýggja skúlalóg. Áðr- enn lógin kom í gildi var ein nevnd undir »Folkesko- lerådet« sett til at gera eina kanning um m.a. »at vur- dere den nye folkeskolelov og de kommende læsepla- ners krav til undervisnin- gens indhold og arbejdsfor- mer«. Kanningin vísti, at nýggja fólkaskúlalógin kom at kosta umleið 10 milliardir krónur fyri stat og komm- unur. Í Føroyum er ongin kann- ing gjørd fyri at vita, hvat ein nýggj fólkaskúlalóg kostar, um vit skulu liva upp til krøvini í nýggju lógini. Tær føroysku kommunurn- ar hava ongantíð í nýggjari tíð verið so illa fyri fíggjar- liga sum beint nú og sitandi landsstýrir hava kappast um at seta stórar sparingar í verk á skúlaøkinum. Tí bendir alt á, at hvørki lands- stýrið ella kommunurnar hava avsett nakran pening til eina nýggja skúlalóg. Samanumtikið meti eg, at vit áttu at givið okkum betri tíð til at viðgera nýggja álit- ið og so um nøkur ár – tá vit vónandi verða fíggjar- liga betur fyri - at fingið eina nýggja skúlalóg, so- leiðis at vit ikki aftur hesa ferð gera sama feil, sum vit hava gjørt fleiri ferðir áður. Vinarlig heilsan Hans Eli Hansen lærigreinaráðgevi Hvørki politikkarar ella fyrisitingin lurtaðu eftir okkara ráðum – tað var spell, tí onki forðaði fyri, at vit góvu okkum meira tíð til at fyrireika lógina, og so kundu vit sett hana í gildið um nøkur ár, tá ráðini vóru betur. Fríggjadagin upprann so dagurin, tá landsstýrið við fullari manning fór til Dan- markar at samráðast um loysingina úr ríkisfelags- skapinum. Líka síðani verandi sam- gonga sá dagsins ljós, hevur hon havt eittans mál á skránni, og tað er loysing. Búskapurin í óvissu Búskaparligu avleiðingarnar av hesi ætlan landsstýrissins liggja í óvissu. Einasta boð, ið landsstýrið hevur á tí øki- num er, at teir ynskja so langa skiftistíð sum gjørligt. Meðan danskir politikarar siga við Útvarp Føroya, at skiftistíðin fer at verða ímillum 3 og 5 ár, so droymir landsstýrið framvegis um 15, 20, ja helst 30 ár. Henda langa skiftistíð skal so tryggja vælferðina í Føroy- um. Men hvat hendir við vælferðini, um skiftistíðin verður stytri enn 5 ár ? Stórt afturstig Vit vita, at minkandi ríkis- veitingar fara at hava við sær, at vælferð og livikor føroy- inga verða fyri stórum aftur- stigi. Hetta er ein gongd, sum føroya fólk á ongan hátt eiga at taka undir við, men ar- beiða hart ímóti. Fullveldisætlanin hevur verið marknaðarførd sum ein verkætlan, ið byggir á nakrar heilt órealistiskar væntanir og vónir um, hvussu bjart alt verður, um bert vit fáa fullveldi. Men hetta er á ongan hátt nakað haldgott støði at grunda ein nýggjan búskap á. Eingin meiriluti Føroya Landsstýri, sum nú er farið til Danmarkar at loysa Føroyar úr ríkisfelags- skapinum, hevur ikki meiri- luta aftanfyri seg. Í Uttanlandsnevndini er samgongan í minniluta, og fekk landsstýrið haðani bara minnilutatilráðingar. Sam- bært seinastu veljarakann- ing, hava samgonguflokkar- nir eisini minnilutan av Før- oya fólki aftanfyri seg, men kortini fara hesir garpar av- stað at spæla hasard við Før- oya fólki. Dýrt fyri føroyingar Ríkisveitingarnar skulu burt- ur, lesandi føroyingar í Dan- mark skulu javnstillast við normenn, sviar og íslending- ar, og koma ikki at hava tann framíhjárætt, sum ríkisfel- agsskapurin gevur. Livistøðið í Føroyum skal lækka 25 %, samstundis sum vit standa fyri at gera íløgur fyri yvir milliardina. Sjúkr- ahúsverkið er niðurslitið. Al- mannaverkið livir ikki upp til tann tørv, sum samfelagið hevur. Strandferðslan liggur lamin um stutta tíð, tí skipini eru niðurslitin. Á skúlaøki- num skulu stórar íløgur ger- ast, fyri ikki at tosa um mun- andi størri rakstur. Okkara høvuðsvinna, fiskiflotin, klárar ikki at endurnýggja seg. Okkara gomlu og kom- andi ættarlið merkja dag og dagliga, hvussu núverandi samgonga tekur sær av løttum á hesum øki. Soleiðis kundi ein hildið fram, alt meðan henda samgongan hevur brúkt alla orku, og milliónir av peningi til full- veldisætlanina, fyri at nøkta tørvin hjá onkrum ørvitis- knokki, sum hevur mist jørð- forbindilsi. Hvør hevur givið sam- gonguni loyvi til alt hetta, uttan fyrst at spyrja føroya fólk eftir ? Føroyingar kunnu einans føla seg ótryggar við støðuna, tí hava vit fyrst loyst, er ringt at koma aftur- umaftur og siga, at vit meintu einki við tað. Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin besta boð Besta boð um eina skilagóða avtalu, er tað frá Sambands- flokkinum og Javnaðar- flokkinum í Uttanlands- nevndini, har málið er ein samstarvsavtala innanfyri ríkisfelagsskapin. Flokkarnir viðurkenna, at ríkis- felagsskapurin er ein týðandi partur av grundarlagnum undir okkara vælferðarskip- an, men at arbeiðast skal framhaldandi ímóti búskap- arligum sjálvbjargni, har vælferðin verður varðveitt og ment. Bert á tann hátt kann skút- an fáast aftur á rætta kós. Men hetta kann einans gerast við dyggum stuðuli frá Før- oya fólki. Heðin Mortensen løgtingsmaður Til samráðingar við ongum meiriluta Viðmerking: