mikudagur 17. juni 1964síða 2

Nr, 41 Nakrir russarar eru betri enn aðrir Í EINI FRÁGREIÐING FRÁ TÍ SOSIALISTISKA INTERNA- TIONALA VERÐUR SAGT, AT ARPOLITIKK MÓTI TEIMUM IKKI-RUSSISKU FÓLKUN UM Í LANDINUM. AT NAKRIR AMERIKANARAR ERU BETRI ENN AÐRIR, VEIT HEIMURIN. MINNI KENT ER TAÐ, AT NATIONAL OG FÓLKALIG DISKRIMINERING FER FRAM Í SOVJET. Í EINI FRÁGREIÐING UM LONDINI EYSTAN JARNTJAL- DID AFTANÅ DEYÐA STALINS VERÐUR GJØRT VART VIÐ HETTA. FRÁGREIÐINGIN NEYND, SUM SOSIALISTISKI INTERNATIONALI SETT VIÐ UMBOÐSMONNUM FYRI SOVJETTISKUM OG | LØGFRØDINGUM i VID TA HELDUR MÓTVEGIS IKKI-RUSSISKUM ÍBÚGVUM Í SOV- EYSTUREUROPEISKUM NEVNDIN GER VARI JETSAMVELDINUM. NATIONAL-KOMMUNISMAN TEKUR SEG UPP Tad verður sagt, at ein av or- | skúlar, søkunum til hetta er, at mótmæl- | isbélkarnir aftaná deyða Stalins | É | koma út. | fóru undir at fremja eina »natio- | semitisma í Sovjet, og hon verður nal-kommunismu« á sama hátt sum Tito í Jugoslaviu. Hesir | ynsktu, at tær einstøku repu- blikkirnar skuldu fåa meira sjålv- frå Kreml. Framferðin móti teimum tionalu minnilutunum er greið an na- SOVJET FRENUR KUGING- | ER SKRIVAD AV EINI| HEVUR | UTLEGD. HØRDU KOS SOVJET | Hesi fólk hava ikki teirra egnn bert fáar bekur verða | prentaðar á teirra máli, og bert 2 smærri bleð við ógvuliga av- markaðum uppløgum fáa loyvi at | dag er ta sum í Stalins I dag er tað n í Stalin ógvuliga umfatandi anti- | tíð |ikki bara told, men verður ofta og kemur millum annað til sjónd- | ar í ymiskum skúlabókum. Fyrstu árini aftaná deyða Stalins varð ikki hildið so fast í teymarnar; men síðan er nógv broytt. Falið av russarum, sum høvdu leiðandi størv í flokkinum og um- sitingina í teimum 14 ikki-russ- isku republikkunum og teimum 19 autonomu republikkunum var skorið niður. Í næstan ollum re- publikkunum fóru teir russisku næstformenninir i anna ovastu lejðslu frá. Eisini hin russisk nationala søguskrivingin var fyri atfinning- um og broytt. T. d. kasiska frælsishetjan frá 19. eld rehabiliterað. Lutverk lettiska hersins undir borgarastríðnum 1918—20 varð aftur drigið fram. Nógvar smærri republikkir, sum vórðu avtiknar undir Stalin, vórðu endurreistar í 1957, og um- leið 750.000 menniskju. sum vóru | burturflyting« flokksfelag- | varð hin kau- | flutt burtur frá hesum landaøkj- | um, fingu loyvi at venda heim- aftur. Í 1958 fóru teir aftur at undir- vísa í republikkanna egnu søgu bæði við fólkaskúlarnar og við universttetini. FULLU AFTUR TIL BORGARLIGA NATIONAL- ISMI iftur undir Stalins. I Men i 1958 fóru teir russifiseringarpolitikk 1959-—60 fóru teir undir utreins- ingar í ollum teimum ikkKi-russ- isku republikkunum. Nógvir flokks- og stjórnarleiðarar vórðu skuldsettir fyri at fremja >borgar- liga nationalismu« og »anti-rikis- liga lokalpatriotismu« og riknir úr starvinum. Henda út- y vórðu serliga álvarsom í Kazaksthan í Letlandi vórðu 800 ar reinsing Aserbejdjan, og | Letlandi flokksskrivarar koyrdir úr starv- mum. Sidsøgulig og national håtidar- ikki-russisku bannað hald hjá teimum fólkunum hevur v síðan 1960. Allar royndir at brúka erið søguna sum grundarlag fyri na- tionalum ynskjum um storri frælsi verður fordømt sum »idea lisering av fortidini«, og tveir minnilutabólbar, jødarnir (2.2 milj.) og tyskararnir (1,6 milf.) hava bert sterkt avmarkaði na- tional-mentunnarlig rættindi. | ræði og verða undir minni ávirk- | 28) fram av myndugleikunum. Í TRYSTA FÓLK AT | | Í | FLYTA UR EGNUM LANDI Síðan 1959 hevur tað strangliga bannað, at tær einstoku republikkirnar settu embætis-tørv teirra egnu landsmonnum um russar. »Sjålvbodin frá teimum ein- støku republikkunum og til Ka- | zakstaðin ella Sibiriu hevur verið skipað á hverjum ári. verið við fram SOSIALURIN Í Í Sovjet búgva nógv onnur følkasløg enn russarar. Tað. | eru umleið 100 nationalitetir og fólkasleg í samveldinum, men russarar eru í stórum meiraluta við umleið 58 pst. av samlaða fólkatalinum. Onnur fólk eru: Ukrainarar ...... 18.4 pst | Hvítarussarar 4,3 pst. | sbekar .......... 2,9 pst. | Jødar .....;.... 2,4 pst. Tartarar ........ 2,2 pSL. Í Moldavía trýstu teir bara í 1961 20 pst. av rumenska fólk- inum at flyta til Sibiriu og russisk Fjareystur. Volgatyskaranna og Krim-tar- taranna autonomu republikkir, | sum vórðu avtiknar undir Stalin, | eru ongatíð endurreistar. Teir 385.000 Volgara-týskararnir og 202.000 Krim-tartararnir, sum | vórðu fluttir til Kazaksthan, hava enn ikki fingið loyvi til at flyta heimaftur. | Síðan 1959 hava teir: roynt at gjørt ikki-russisku republikkirnar meira heftar av Ruslandi við m. a. at leggja so nógv av ídnaðinum í Mið-Ruslandi sum gjørligt. Tað er nógv størri vørutrot í teimum ikki-russisku republikkunum enn í sjálvum Ruslandi, sigur frá- greiðingin. Tuberklarnir herja fram- vegis í øllum heiminum VANDAMIKIÐ AT HALDA, AT HENDA FÓLKASJÚKA ER BAST. HÓAST 400 MILJÓNIR FÓLK ERU VORÐIN TB. KANNAÐ OG 1, 5 MILI. SPROYTAÐ VID CALMETTE- VAKSINI Tuberklarnir eru i dag eins van-|åvisanum, sum læknarnir geva, damiklir í Europa og nakrantíð|kunnu vit røkka á mål: at beina áður, Hetta kunngjørdi herfyri leiðarin Europa-deildini hjá heimsheilsu- av stovninum, dr, J. J. Calseyde, á fund; i Kjøpinhavn, Fey stóru framstig, ið gjørd vórðu beint aftaná seinasta helms- bardaga at vinna á sjúkuni við | teimum nýggju medisinsku evn-| unum, ið tá komu fram fingu | mong at trúgva, at tuberklasjúkan | ikki longur var nakar vandi, Men | hetta hevur vist seg at vera skeivt, Ti hóast talið av tb.deydsføllum komu langt niður, var talið á teim um, ið rakt vórðu av sjúkuni, fram vegis ov høgt, | Á hverjum ári eru tíggjutúsund | nýggj tb-sjúkadómi, siålvt í teim-| um best; fyrikomnu londum í Eu-| ropa, Eisini eru mong, sum eru | vorðin sjúk aftur, og vísir hetta, | at alt ov mong, sufn hava havt | sjåkuna, ikki eru nóg varin og ikki akta tær ávísingar, ið læknar teirra hava givið, Sjúkan ger støðugt um seg, einahelst millum mannfólk, segði dr, van de Calseyde, Heimsheilsustovnurin nevur ti gjørt av at leggja fram nyggjar ætl- anir til at basa hesi ringu sjúku i øllum europeiskum londum, Nýggj- ar tuberklastødir eiga at verða settar upp, og almenningurin eigur at hjálpa, samstundis sum hann fær at vita, at !b framvegis er ein álvar | som hóttan móti mannaættini, Bert ; um fólkini i Europa fylgja teimum | Zolkasjuka, tuberklum sum fyri leggur van de Calseyde aftrat, 10—15MILJ, TUBERKLASJUK Fad verður ætlað, at millum 10 15 miljónir fólk um allan heim A talið við 2—3 og hava smittand; tuberklasjåku, hvørjum år; veksur milj,, samstundis sum 1—3 milj, doyggja av sjåkuni, Hvussu mong, ið verða frisk við ella uttan lækna hjálp, ber ikkj til at síga, Í summ.- um tilafturskomnum londum U- londum eru 70 pst, av øllum børnum vorðin smittað á 14 ára aldri. móti einans 2 pst. í betur yrikomnum londum, At veita einum sjúklingi hospi- talsviðgerð í einum u-landi kostar 10—12 ferðir so nógv sum at lala hann fáa viðgerð í heimi sínum, Finans í India, har miljónir fólk hava tuberklar, vildi neyðugt verið vid 1 milj, seingjum móti teimum 25 500, sum nú eru til taks, um an gjørt var at leggja inn allar smittu berarar, Tad er íkki at taka seg aftur at nýggju tb.medisinevnini avger- andi hava hjålpt, einahelst strepto- mycin, sum teir komu fram á í 1947, Seinni, i 1952, kom eisini sonazid. og upp aftur færri doyðu av sjúkuni, Talið av deydum fall vid 27 pst, sammett vid 1951. Higartil eru um 400 miljónir fólk vorðin tuberklakannað, og av hes- um eru 1,5 milj, sproytað við cal- metta-vaksinu í 61 londum, Hetta ' 17, juni 1964 | Kunngerå frå nystovnada HANDVERKARA- FELAGNUM å Tvøroyri Freistin fyri innliman av handverkarum, ið ikki hava lærubræv ella lokið sveinaprógv er sett til 27. í hesum mánaða. Tvøroyri, 13. juni 1964. Stjórnin 3 Tryggingarsambandið FØROYAR Føroya Kríggstrygging ....... TIf. 1090 Føroya Sjóvátrygging .......... - 1090 Føroya Brunatrygging .. - 1098 Foroya Vanlukkutrygging + 1721 Vit tryggja: Bátar, skip, vørur, hús, innbúgv, akfør o. a. | Føroyingar eiga at tryggja í landsins egnu trygging. Innlánsrentur: Kekk-konto 2 % Bankabók 31/30/0 Innlán, 3 mør. 4 0% Fyri størri upphæddir kann seravtala verda gjørd um við hægri renting longri uppsøgn. — Skipafelagið F TELEFON 1225 Tórshavn er hent við stuðul: frá heimsheilsu rasu ella samfelag, Sjúkan herjár stovnunum WHO og UNICEF, al-| bæði = míllum eskimoar i polar- heimsbarnahjálpargrunninum, Í let økinum og millum fólkini í trop- 25 b-kanningar åv iskum londum, Í summum londum við | mánaðin, unj fara fram & er sjåkan minn! enn 1 uppá hvørji 1000 følk, i 30. Roknað meðal millum 34 miljónum íólkum, miljón calmette-sproytingum ørum meiri um enn verður við, at í TB SPARIR ONGAN og 1 pst, av øllum fólk- sum vaksin hava tuberklasjúku, um í heiminum tuberklatíðin í Europa 1700-talinum, I hvørjum i Ringasta helst árinum 1741 deyðsfall: mett at hava søk, í 1779 1 av hverjum 3,8, Tuberklarnir spara ongan, hvorki smittuberand; hevur verið i varð Í av Hollandi og Danmark hevur bert I hverjum 1000 tuberklar, | medan sjúkan framvegis er hervilig í Asiu, Afrika og Suðuramerika, tb sum or- av