leygardagur 21. november 1964síða 2

Nr. 85 SOSLALURIN på nevember 1964 Er pm vorðin ein fornleivd? FRONSK HUGSKOT SKA LAGNAN VILDI, AT UM HENDINGAR i KOMMUNISTAFLOKKUNUNUM TEIR BÁÐIR i FRANSKA OG ITAL- STORU EUROPEISKU KOMMUNISTA FLOKKARNIR, HIN FRANSKI OG HIN ITALSKI, MISTI TEIRRA GOMLU LEIÐARARAR UM | | NÆRUM SOMU TÍÐ. OG HESAR HENDINGAR FÓRU | FRAM UM SAMA MUNDIÐ. SUM UPPLOYSN EYÐKENDI KOMMUNISTABÓLKIN | UPPLOYSN VESTUREUROPEISK millum teir vinstrasinnaðu hildin | UM KOMMUNISTAFLOKKUM | at vera ein sympatiskur maður, akademikari, hin besti næmingurin i Frankariki hava leingi verið 4 skúla Korainterns í Moskva. | »kinesiskir« bólkar, sum hava skip-| Hann er frí imvegis studiumadurin | ad »marxistiskar-leninistiskar« flokksdeildir i teimum stóru býu- num. Hesar deildir hava nú skipað seg í eina megindeild, hvors Hetta blað finnist at rice Thorez fyri hansara revisio- nismu seinastu árini og sigur, at nú skulu tey 25 punktini hjá kines- isku kommunismuni verða grundar lagið hjá franska flokkinum. Aðrir kommunistar, teir, ið styðja blaðið deildini. »Le Communiste« og eitt prokines- iskt studentablad, eru ikki hug- adir at stovna ein nyggjan flokk, men vilja halda seg innanfyri gamla kommunistafløkkin og vóna)! at kunna nýskipa hann innanifrå. Í hesum bløðum fara teir illa við Thorez og skuldseta hann fyri and- stygd móti kinesisku flokksfeløg- unum og eisini fyri opportunismu yvir fyri Moskva. innan fyri franska kommunistaflokkin geva teir út eitt loyniblað, »Unir«, i 15.000 eintókum og her fara teir rættiliga illa við flokksleiðsluni. Her verður sagt um Thorez, at hann ongatíð hevur loyvt tjaki inn- anfyri flokkin; hansara meining var hin einasta rætta. Endaliga eru høv- | udsmålgagn er bladid hjå Marseille; Mau- | og litid av einum politiskum leid- | Øll tey bestu flokksleidara- | hevdi Thorez hesi seinastu syrgt fyri at blaka út. | Undir hesum umstødum er tað| ikki so løgid, at italski kommu- nistaleiðarin Fogliatti í sínum »testamenti«, sum krevur stórri frælsi og minni trýst frá Moskva fyri teir einstøku flokkarnar, so teir betur kunnu laga sin politikk eftir veruligu politisku viðurskift- unum í teimum einstøku londu- num, hevur vakt miklan áhuga í Frankaríki. Sjálvandi úr hesum nistablaðnum hesi brot vórðu an hátt, at tey broddin. Men ara. evnini 10 árini einstøk brot kommu- stóðu bert »testamenti« i »L'Humanité«, og! framhildin å slik- mistu hin hvassasta javnaðarblaðið >Po- pulaire« meinar, at »testament« Togliattis ivaleyst verður at hava líka stóran tydning sum — »testa- menti« Lenins. »EITT SLAG AV EINUM LUTHERSKUM SIDASKIFTI- | SKRIVI« Hitt Observateur« »France- bod- vinstrasosialistiska sigur eisini tað atfinningarnar hjá vinmonnum krivið verða av alstórum týdningi F - SK ero: a a ) . Martys, sum er koyrdur úr flokk Blaðstjórin Martiner pp Y h ér inum. Hesir útgeva blaðið >Débat oa lie a I 1 7 ag sina communiste«. em om Ba ADugaverda 1YSIME av einum slag av lutherskari sida- mm , rr , , skiftisskrivi rreit pg mskilagott. HVUSSU ER NYGGI FRANSKI Tad sær einsi al non rul + r | * 18 a ær 71NnareVv: , e ; FLOKKSLEIDARIN? R I nen er I av spreingievni. Tað sigur greitt, Nú hevur Waldeck-Rochet tikid at: kommunistiska bólkaskipanin við sum flokksleiðari. Er hann re- | er deyð, og at Moskva noydist at visionistur, ella hvat er hann? rokna við »sjålvsrædishugsjønum« Hann hevur í ollum fórum alt síð- | hjá sínum satelittum. Fyri fyrstu an 1930 verið hin fyrsti at ásanna, | ferð eru høvudsheitini hjá reform- at ein »bleytari« linja má vera kommunismuni sett gjølliga fram: møgulig Waldeck-Rochet = verður 1) ójavnin millum teir ymisku rr r r Grånar vón min? fæys i vindum, leikalindin | hú, á hú, á, helsins gos | læikalindin, leikalindin | fykur har sum lættibos. Hoyr meg, hoyr meg: alt, id angar, fyrskør blómar summarlón ferst tær. Tepp tó stormar strangar. Vætir blóð og syndrast vón. Um tú fert í hvirlufokið lystsprongd slík er mannaond — Í Lethe andar yvir strokið. Góða, sjá nú míni lond: Fyrskør barnabros i smærum — gevi eg tær, låtur vid. Orkar tú ei mreldurgardum, grånar von min, gråtur vid. PÆTUR þólkurin | punkt | teir | kann | komnum ! kundi kommunistaflokkarnar verða ásann | aður, 2) sjålvstødugt politiskt virk-| semi hjá teimum einstøku flokk-| unum, 3) lutverk arbeiðararersl-| unnar í uppbyggjanini av kontenti-| nentalum eindum (t.d. felagsmarkn- | aðurin), 4) strembanin i teimum vestureuropeisku londunum at gera broytingar i borgarligu sam- feløgunum innanífrk, 5) framburðs- ætlanir at seta upp ímóti kapita- | listisku samfelagsskipanini og enda liga 6) revisión av gomlu marx- istisku sjónarmiðunum til religi6n-| ina og rótfesti hennara í fjøldini. Samstundis spurdi Martinet, um) 4 skuldi skiljast soleiðis, at! nú skuldu ganga sosialdemo- | kratisku leiðina. Hann fær seg illa! til at trúgva, at marxistar nú skulu avskriva teirra ateismu og hina dialektisku materialismuna. Eingin svara uppá hesar spurningar, fyr enn italsku kommunistarnir hava tikid stóðu til hugsjónir Tog- liattis VESTUREUROPA — MIDSTØDA | DEMOKRATISKU SOSIA- LISMUNA Eitt úrslit av hesi »reformatin« | verður, sambært Martinet, ein nýggjur >Europa-politikkur<, har arbeiðaraflokkarnir í øllum vestan- londum verða at samarbeiða. Teir italsku kommunistarnir hava longu, tikið eina meira snúðiliga støðu til Felagsmarknadin enn td teir fronsku. >Testamentið> hjá Togli-} atti rúmar hugsjónum, ið benda tann vegin, at einasta stað í heim-| inum, har demokratiska sosialism- an sonnum kann vinna fram, er Vestureuropa. Togliatti boðar frá eini nýggjari sosialismu, sum verð- ur at skúgva hina sovjettisku til viks. | Frá hesum sjónarmiðum skal ein meta stóðu italsku kommunistanna til stríðið millum Moskva og Pek- ing, meinti Martinet. Teir skilja, at politikkur Pekings er óbrúki-| ligur í einum ídnaðarliga væl fram | landi, men svarar til við-! urskiftini, sum tey vóru áður í Sovjetsamveldinum. Hví skulu ki-/ nesarar dømast fyri hetta? Teir| fara fram sama hátt, sum russar | hava gjørt áður, og sum teir ikki heilt eru farnir burtur frá enn. Tað var betri at tosa seg til rættis við teir og lært teir, hvussu europeisk sosialisma einaferð kundi komið teimum til hjálpar. Líkindini fyri demokrati eru møguliga ikki til steðar, fyrr enn fíggjarlgi fram- burðurin er komin nakað væl áveg- is. Tað er neyvan eystanvindurin úr Kina, sum håttir teir ráðandi i Kreml heldur eru tað teir mildu frælsisvindarnir vestanifrå, teir skulu vara seg fyri a VERÐA EUROPEISKU KOMMU NISTAFLOKKARNIR AT HVORVA? Vilja teir nistaflokkarnir europeisku kommu- hvørva ella í minsta lagi skifta navn, spurdi Martinet, sum jú sjálvur hoyrir til ein ser- skildan bólk í vinstrasinnaða PSU. Fað er ivaleyst tí, hann fegin vil hjálpa kommunistunum til ein meira frælsissinnaðan politikk. Men eisini ti, at hann sjálvur sær, at tað er neyðugt at stremba fram móti einari europeiskari sostalismu ið betri samsvarar hinum nútímans ídnaðarsamfelagnum við ábyrgd, avgerðarrætti og eftirliti. Hetta er málið, sum »France-Observateur« í 15 ár hevur strembad fram ímóti og eftir hansara áskoðan hava allar hugsjónir Togliattis verið at funnið í hesum blað. Og tað er ikki heilt av leið. Í øðrum vinstrasinnaðum um bólkum vísa menn nú á, at Tog liatti var meira »bleytur« og revi- sionistiskur enn hin stalintrúgvi Ihorez, sum í mongum fórum hugsast samdur við Peking, hetta noktadi Thorez leingi. tyktist tí eitt sindur legið, at tað var Togliatti og ikki Thorez, sum var ímóti ynskjum Khrustjovs um fund á hægsta stigi fyri at seta Kina uppá pláss. Togliatti var bart ósamdur við Peking. til fronsk- men rad út men reiðar at stríðast fyri rætti kines- | aronna at halda sína egnu kós. Nú virka hansara hugsjónir rættvís- Portalet Handy LB-MB- FM kr. 478,00 Portalet Family FM-LB- MB-FB vid møguleikum so nógvum: babysitter, samtaluanlegg, eyka hátalara og grammo- fon tilsluttning, kr. 665,00 Landsins størsta úrval!! Lagalig gjaldskipan Brødur MARSTEIN, PHILIPS AuTorADIO model Favorit kr. 465,00 model Sport kr. 595,00 á Kongabrunni telf. 1654 Gongini Nyfryst HAVSILD og HØGGUSLOKKUR å goymslu. tlf. 1360. gerandi = móti sosialdemokratinum, NATO og kommunistabélkinum. og politikki tess. | Lafontaine hevur lænt kirkjuliga ; heitið »skisma« frá kinesarunum. >STÓRA SKISMA« | Eftir hansara uppfatan byrjaði and | stóða kinesaranna móti Sovjet KOMMUNISTAHEIMSINS »testamenti« heilum ein i fyri sum varð kunngjørt i líki í »Le Monde«, kundi sama blaði lesa eina grein frá uttanríkisblaðstjóranum André La- fontaine um »stora skisma« kommu nistaheimsins. Greinin var eitt lid um kreppurnar í teimum stóru samgongunum hini týsk-fronsku, Dagin Togliattis skrinar Danbjørg HÚSLONIN i ERGIDALI Sum sagt varð í Utvarpinum, er okkara fornfrødingar, harra Sverri Dahl, komin fram á fornar húsa- grundir í Ergidali norðanfyri ánna. Eg skal her upplýsa, at sunnan fyri ánna er eitt pláss, ið nevnist Hús- lonin. Hetta er eitt gamalt stadar- navn og prógvar óivað, at hús man hava staðið har. Ergidalur verður brátt settur und ir Vatn, so tað ér rætt, at forn- leivdir har verða kannaðar nú við tað allrafyrsta. Meðan er nerti við at seta undir Vatn, er tað eitt, sum eg fegin vil bdija um, og tað er, at sílini ikki verða dripin, tå ið hol verður gjørt á vatnið. Fad verður í syðru síðu á Vatns- nesi, at hol verður sprongt, ber tá væl til at seta eitt sildagarn norðanfyri tað staðið, har hol verð ur sprongt á. Latum okkum ikki missa sílini. Tað er alls óneyðugt. At sílini standa mínum hjarta so sera nær, er eisini orsakað av, at tað var púpi mín, sum var tann fyrsti, ið bar sílaungar niðan á Vatnsnes. Tá ið hann kom sum lærari til Porkeris, vóru eingi síl í Vatnsnesi og heldur ikki í Bessa- vatni. Hann fekk so stórar skúla- dreingir saman við sær at bera síl niðan. og tad | longu undir Ungarn-uppreisnini og | vant uppá seg so við og vid sum | Khrustjov var óheppin og tapti — serstakliga undir Kuba-ævintýr- inum. Um Kennedy hevði slakað og á ein ella annan hátt var komin ásamt við Khrustjov, vildi heims- søgan verið stórliga broytt. og ki- nesararnir høvdu iagt. Sjålvt um tað skuldi hent, at Kira verður rikid år kommunistabólkinum. verður tað ongatíð at eydnast at seta nýggjar stuðlar undir henda bólk. Spjaðingin verður at halda fram. Valdið hjá Moskva er brotið. Lafontaine er av tí ásokðan, at amerikansku serfrødingarnir i fyrsta lagi vildu visa Peking og Hanoi, at teir ikki skuldu rokna vid Moskva, tå teir gjørdu bumbu- ålopini å nordurvietnamesisku her- stødirnar. Sovjet er” i smáum farið at halda meira av »figgindanum« USA enn »vininum« Kina. Tó meinar Lafontaine, at eingin skal rokna vid, at Sovjet verður at biðja um upptøku í NATO. Heldur hugsar hann sær, at um kommunistabólkurin liðast sund ur, verður eisini Atlantssamgong- an at slitna. Hetta væntar de Gaulle, og hann sigur bart út — í ollum fórum við einstakar — at bólkarnir veruliga ikki eru tik meira. DEMOKRATISKA SOSTALISMAN Hetta geldur ætlandi í letuni bara eystanbólkin. Verða USA og | Sovjet at koma til sátt og semju? | Eg sigi ti einaferð enn sætið garn fyri, tí tit spreingja og eisini seinri, tå ið tit sleppa vatninum. J. H. Danbjørg. | | Tá má skilnaðurin í Europa halda uppat. Tá má Europa gerast leyst av báðum bólkum, standa á egn- um beinum og saman við teimum stóru fara undir eitt risaarbeidi í u-londunum, endar franskmadurin djørvu lýsing sina av vøurskift- unum. Mangt bendir móti eini heir nýggjari politiskari stóðu, ikki bert í herninum sum heild, men eisini í einum komandi Europu. Verður demokratiska sosialisman tá av sønnum at fáa høvdid fyri