sunnudagur 4. apríl 1965síða 32

Það hlutverk, sem Islam gegnir í þjóðfélaginu, ræk- ir trúin með því að hafa áhrif á hugsunarhátt fylgj- enda sinna. . En pad ber ad hafa i huga, ad vandamål eins og um aðskilnað ríkis og kirkju eru ekki til meðal Mú- hammeðstrúarmanna, af því að engin kirkja er þar til. Eru nokkrar kennisetningar Múhammeðsmanna and- stæðar vestrænum hugmyndum? Það fer eftir því, við hvað er átt með „vestrænum Lugmyndum". Í trú Múhammeðsmanna er ekkert, sem er andstætt yfirlýstri stefnu Vesturlanda um pólitískt frelsi og jafnrétti allra. Þessar hugmyndir eru þvert á móti grundvallarskodanir í Islam. Eina takmørkunin á því, að løg séu sett að vilja fólksins, er vilji Guðs, sem Múhammeðsmenn trúa að sé birtur í Kóraninum. Það hefur enginn heimild til þess t. d. að setja løg um afnám erfðaréttar eða afnám hjónabandsins. En að þessum grundvallarregl- um undanteknum, sem Kóraninn kveður upp úr með, er hægt að setja løg, sem miðast við breyttar að- stæður og breytta tíma. Múhameð hvatti fylgjendur sina til að „leita þekkingar allt austur í Kína“. Arangurinn varð cþreytandi leit að grískri og indverskri vizku g stofnun arabiskrar menningarheildar, sem lagði mikið til endurreisnarinnar í Evrópu og menningar nútímans. Bandarískur fræðimaður um menntasøgu, prófessor Paul Monroe, segir. „Meðan Evrópumenn kenndu sem trúarsetningu, að jørðin væri fløt. kenndu Márar landafræði með hnattlík- ønum. Þegar kristnum mønnum tókst loks að sigra Múhammeðstrúarmenn, gerðu þeir hégiljur úr stjarn- fræði þeirra, því að þeir kunnu hennar ekki ønnur not. Frá Arébum barst á tíundu eða elleftu øld notk- un indversku tølustafanna sem leystu rómversku tølurnar af hólmi. Algebrukunnåtta og æðri stærð- fræði kom úr sømu átt. Í læknisfræði, lyfjafræði, stjarnfræði og líkamsfræði løgðu þeir margt til, sem nú eru talin undirstøðuatriði. Þeir skýrðu endur- varp ljóss, þyngd hluta, og ljósaskiptin; þeir ákváðu hæð andrúmsloftsins, þyngd loftsins, eðlisþyngd hluta. Þeir fundu upp pendilklukkuna. Í viðskiptum, í landafræðiþekkingu, í siglingafræði, í øllum list- um. stóð menning þeirra langtum framar evrópskri menningu. Þeir kenndu Evrópubúum að nota hrís- grjón, sykur og baðmull og að rækta silki; þeir kenndu að nota áttavita, byssupúður og fallbyssur. Þannig var menning Araba að mørgu leyti uppeldis- støð, sem vann að því að lyfta menningu Vestur- landa á hærra stig”. Aðrar hliðar á þjóðfélagslífi Múhammeðstrúar- landa verður að dæma eins og ønnur félagsleg fyrir- brigði; þ. e. með því að kanna þann jarðveg, sem þeu eru sprottin upp úr. Fjølkvæni — sem stundum er sett í samband við Íslam — er t. d. gamall semit- ískur siður. Sumir hinna heiðnu Araba áttu tíu kon- ar, og margir fornkonunga Gyðinga áttu fleiri kon- ur en eina. ” ér it Gun om iD pa Blaðsíða úr Kóraninum. Sú siðbót. sem Islam kom á, sást á því skilyrði, sem sett er fyrir fjølkvæni: Menn mega kvænast fleiri konu en einni, ef þeir geta gert øllum konum sínum jafnt undir høfði í øllu tilliti. Síðan er sagt, að slíkt sé nær ómøgulegt. Af þessu draga margir Vúhammeðsmenn þá ályktun, að þetta ákvæði sé sett til þess að íá fjølkvæni afnumið með øllu. En staða kvenna í Múhammeðsmanna kemur bezt í ljós, ef hún er borin saman við støðu kvenna áður en Íslam kom til søgunnar. Sumir ætt- flokkar hinna heiðnu Araba voru vanir að grafa meybørn sín lifandi, annað hvort af því að þeir tøldu konur vera bagga á samfélaginu eða af því að þær gátu síðar meir stefnt heiðri ættflokksins í voða. Kóraninn fordæmir þennan sið harðlega. Konur voru 13 fullu undirgefnar feðrum sínum eða eiginmønn- im; fjølkvæni og skilnaður voru engum takmørkun- am háð. Í Kóraninum eru kørlum og konum hins veg- ir alls staðar lagðar skyldur á herðar og þeim veitt sømu réttindi. Múhammeðstrúar konur ráða sjálfar einkaeign s:nni. Þær geta gerzt kaupmenn — og margar hafa líka orðið það, — kennarar, skrifarar og dómarar. + løndum Kóraninum er løgð áherzla á jafnrétti karla og kvenna, bæði félagslegt jafnrétti, efnahagslegt og trúarlegt. Allar mannverur eru einnar fjølskyldu, sem leitar réttlætis og friðar á jørðu og eilífs lífs í øðrum heimi. Múhammeð fyrirskipaði fylgjendum sínum að sína mønnum af øðrum trúarbrøgðum fyllsta umburðar- lyndi. Í Kóraninum segir: „Lát engar trúarofsóknir eiga sér stað“, og síðan bætir hann við: „Þú hefur þína trú og ég mína“. En øll trúarbrøgð birtast í áhangendum sínum. Múhammeðstrúarmenn eru eins og kristnir menn í því, að beir skilja trú sína og rækja hana á ýmsa verður oft líknsemd hjálparvana, kúgaðra og fáfróðra. Og trúarofstæki skýtur upp kollinum í menningarsnauðum þjóðféløgum. Það skiptir afar litlu máli hvort slíkt þjóðfélag eru køll- að kristin eða Múhammeðstrúar eða sæmd einhverju Ørlasatrú vegu øðru heiti. ALÞÝÐUBLAÐIÐ — SUNNUDAGSBLAÐ 269