mikudagur 7. juli 1965síða 2

»Avreksverk Javn- aðarflokksins< JÁVNAÐARFLOKKSINS — SPENNANDI LESTUR i NOGVUM PØRTUM« HAR BLADID GER »SYN- »AVREKSVERK EITUR STÓRLIGA UPPSETT GREINAGERÐ i >14. SEPT.« — REGISTUR< YVIR GERÐIR JAVNADARMANNA SERSTAKL DAMS. VIÐ HESUM ROYNIR BLAÐIÐ AT SKJÓTA AFTUR HART — Ti VIT HAVA LOYYT OKKUM AT SAGT FRÅ, LANDSSTÝRI TJÓÐVELDIS MANNA HEVUR AVRIKAD Teir avdúka Við teimum 16 dómunum um seg sjálvar! »avreksverk hevur »I4september« avdúkað seg sjálvan og harvið allan tjóð- veldispolitikkin, tí fyrst og fremst er ikki minsta hald í tí, blaðið ber fram og í næsta lagi rakar nærum sjálvar sera meint. hvort einasta dómi Minstaløn fiskimanna Í minstulønarmålinum hava tjóðveldismenn eina so grugguta for- tíð. at tað einans kann vera av valræðslu, at >14. sept.< dregur hetta mál fram. Fyrsta uppskotið um minstuløn kom frá javnaðarmonnum longu í 1938, tá heitt verður á tingið um at veita ollum fiskimonnum 20 kr. minstuløn; upp- heims- vikuna sum skotið samtykt, bardagin kom at forða fyri, at lóg- um varð men in varð gjørd veruleiki. ljavnaðarmenn komu í landsstýrið í | aftaná valið 1958. Beinan vegin sum P. M. Dam | Ívar vorðin løgmaður, varð farið til | fiski- | at vinna føroyskum | verka | monnum 1000 kr. í minstuløn; men | tíverri miseydnaðist hetta i | syftu aftur her vóru og tjóveldismenn, sum vóru | Javnaðarflokkurin hevði tveir Í afturhaldflokkar at baksast við í | landsstýrinum - sambands- og sjálvstýrisflokkin. | Tá ið 1000 krónur minstulønin skuldi vinnas:, kemur tjóðveldis- flokkurin við einum uppskoti, ið | i 1940 hevur flokkurin uppskot | um. at fiskimenn fáa 120 kr. um mánaðin í minstuløn; men kemur | feskfiskasiglingin í lag. Fiskimenn fáa at byrja við einki burtur úr hesi sigling, reiðarar fáa hundraðtúsindir krónur fyri hvenn tår. Flokk- | urin fær við miklari toging af enda samtykt, at fiskimenn skulu hava 700 kr. fyri hvønn túr. Tá farið verður aftur undir salt- | fiskaveiðu hevur flokkurin beinan vegin uppskot um 700 kr. í minstu løn eisini til hesa veidu, men aftur haldið vil ikki við enn 500 kr. Seinni eydnast tað javnadarflokk at fáa samtykt, at fiskimenn gang: ganga inum fáa 500 kr. um mánaðin í forskots- rindan. í 1947 hevur flokkurin uppskot um 1000 kr. í minstuløn, men aftur haldið er ímóti. f 1950 tekur flokkurin aftur mál- | ið um at hækka minstulønina uppí 1000 kr. um mánaðin. i 1951 gera landsstýrisflokkarnir — fólkaflokkurin og sambands- flokkurin av at avtaka alla minstu løn og alla forskotsrindan. Tað eydnaðist javnadarflokkinum sam an við eini verkfallshóttan aft forða hesum; men hetta árið kom minstalønin bert at verða 390 kr. um mánaðin. í sambandi við verkfallið í 1954 løgdu javnaðarmenn til brots fyri at vinna 800 kr. í minstuløn. Hetta varð samtykt av tinginum. Men longu enda komið, hevði ftjóðveldis- kidslan í Fiskimannmafelagnum við Erlendi Paturssyni á odda gjørt tað »meistaraverkid« at fáa minstulønina niður í 650 kr. um mánaðin. Hetta kom so at hungurs-minstalánin, verða tann fiskimenn noyddust at træla undir, hagar til til metra | áðrenn árið var af, einans vildi veita fiskimonnum eina ið minstuløn, lå væl nidan fyri 900 kr. | Tá ið sambands- | flokkurin fingu frænir av nidings gerð tjóðveldismanna, søgdu teir | bart út, at tå ið sjálvur formað- | ur Fiskimannafelagsins ikki vildi veita fiskimonnum meira, vildu teir ikki ganga við til krøv javn- aðarmanna um 1000 kr. men bara 900 um mánaðin. Sjálvandi ikki | heilt lítil vinningur og sammett við | tað, Erlendur Patursson | formaður Fiskimannafelagsirfs frá | 1951 ikki hevði vunnið fiskimonn- og sjálvstýris- var hetta ein | | | | so at sum lum — og gjørdi tað heldur onga- (ti í formanstíð síni — eitt ein- jasta oyra í sáttmálaviðbót — ella | - var hetta eitt munandi framstig á leiðini at veita stætti menniskjanslig |kor at liva undir. bøttum sáttmálum leisini hesum | Javnaðarmenn | góvust sjálvandi ikki á hálvari leið, og longu áðr | enn hitt samlaða afturhaldið fekk tåverandi landsstýri av pallinum, | eydnaðist tað at vinna fiskimonn um 1000 kr. i minstuløn. Eitt stórbært framstig, sjålvt um tað ikki rakk so langt, sum javnad- armenn fegnast vildu. Undan valinum 1962 gartaðu tjóðveldið sær sum villmenn og søgdu, at teirra minstakrav í minstulønarmålinum var 1200 kr. um mánaðin, og at teir vóru svørd og skjøldur fiskimanna. Ein skuldi tí trúð, at eitt av fremstu málum teirra, so skjótt teir komu til róð- urs, var at fremja heita rættvísis- krav; men teir steintagdu. Ikki eitt orð meira um »svørd og skjøldur«- javnaðarflokksins< | teir | fyrstu | tað | atvoldin. | skulu vit leysliga draga fram, hvat | IGA Í LOGMANSSTÍÐ P. M. — OG MEINAR AT RAKA HVUSSU LÍTIÐ OG EINKI | politikkin. = Samstundis dragnaði | nógv ímillum lønir og livikostnad; tað gjørdist munandi verri at fáa endarnar at røkka saman — t. V. S. Hiwilíkindini versnaðu munandi. | Javnaðarflokkurin = hevði | versnandi viðurskifti fyri eyga | og setti tí uppskot um at veita | fiskimonnum 1500 kr. í minstu- | lén um múnaðin; men hvat hendi? HETTA VARÐ FELT | AV LANDSS9YRISFLOKKUNUM | OG TÁ FYRST OG FREMST AV ur fiskimanna, tå ið ástóð. | »14. sept. trívur í ; . | monnum sínum boð um at | rýmingar. | at | framt á hesum økjum. Hetta vil til P, M. Dam og altíð hava verið ljavnaðarflokkurin hevur roynt | fulnar prógva, at | javnaðarflokkurin arbeiðaranna hollu stuðlar bæði í | | arbeiðs- 1928 hevur uppskot at allir regluliga |fåa løn sína ú'goldnað einaferð um lønarmålum. flokkurin arbeidarar og | Í um, | vikuna og månadarlønad teirra løn | hin fyrsta í hverjum mánað. | Hetta uppskot verður uppaftur- | tikid i 1930 og 1931, tå flokkurin | setur fram fullfíggjað uppskot, ið | skal tryggja øllum arbeidarum løn útgoldna regluliga og til åsetta tíð. | Afturhaldið er ímóti lika til 1933 | tå ein reglugerð verður gjørd og at enda samtykt av tinginum. i 1933 eru ringar tíðir, inntøkur og nógv arbeiðsloysi. Flokkurin setur tí uppskot um at stovna arbeiðsávísihgarskrivstovur eins og at seta lógirnar um arbeiðs loysisstudning í gildi í Føroyum, men alt saman verður felt av aftur- haldinum. smáar Í 1936 setur flokkurin fram upp- skot um at fingin verður til vega ein skipan, hvareftir fiskimenn og arbeiðarar fáa teirra lønir kontant goldnar; men hetta vinnur ongan frama á tingi. Sama ár eydnast tað flokkinum at fáa samtykt uppskot, sum gev ur øllum arbeiðarum og tænasta- fólki 14 daga fritid við løn. í 1940 er verkfall á skipaflot- anum. Fiskimenn krevja prosentini hækkað frá 33 til 35. Hesum eru reiðarar ímóti. Tingið verður sam- an kallað. Á tingi hevur flokkurin uppskot um at gera hesa hækking við lóg. Hetta verður samtykt; prosentini fara heilt upp í 40. Fólkaflokk- urin var ímóti. Sama ár hevur flokkurin uppskot um, at allir vegaarbeiðarar verða avroknaðir eftir meðal timalønini hjá Føroya arbeiðarafelag, men hesi | TJÓÐVELDISMONNUM. | Soleiðis royndist svørd og skjøld | Eins og vid minstulønarmålinum | Í meira enn tvey ár sótu hesir fiskimannavinir« í | Jlandsstyrinum uttan at látast um von, men troðk- aðir av. rættvísiskróvum javnaðar- manna tordu teir ikki at leggja frá (sær uttan at koma við einari við- Í bót til minstulønina; men »fiski- | maninavinirnir« veittu ikki fiski- bara 1300 kr. Undir ti landsstýrinum, har P. M Dam var løgmadur, vunnu fiski- menn 43 pst. meira í minstulon. Undir tí sokallaða ysjálvstýris- landsstýrinum“, har 'jóðveldis- menn áttu tveir landsstyrismenn, og har formaður Fiskimanna- felagsins Erlendur Patursson var fiskimálaráðharri, vunnu fiskimenn einans eina viðbót uppá 30 pst, meðan javnaðar- menn í rúmligari tíð kravdu 1500 kr. í minstuløn, ella eina hækk- ing uppá 50 pst. Samantikid kann ikki sigast ann- |ad, enn at tjóðveldismenn í minstu |lønarmålinum hava eina døkka og | svikafulla støðu, ið avgjørt ikki | eggjar nøkrum at stuðja henda | | rumbulflokk, sum ikki var førur | fyri at vera við at stjórna land- inum so frægt sum í fýra ár. »avreksverkum« javnaðarflokk- sins« sum hann vil; men tað er og verdur munur å bluffi og veru ligum — sosialidtiskum rættvígis- politikki. | | | Arbeidis- og lønarmål Jønarlog verkfalisbanni, sum P. M. Dam gav | fremja, medan hann sjålvur tok til uppsko id varð felt afturhald- | inum. í í 1941 flokkurin til, at |arbeiðsvikan hjá handils- og skriv- | stovufólki verður 42 tímar. Upp til 160 tíma arbeiðsviku skulu tey fáa | pst. eyka og yvir 60 50 pst. 25 |eyka, men uppsko:ið varð felt av av mælir | tinginum. | . . > . . | Leingi hevur flokkurin virkað | hesum landsstýrinum. Í hesum viðfangi er fyrst at nevna, at tey fýra árini, P. M. Dam sat sum løgmaður, vaks fíggj- arlógin frá umleið 15 milj. uppí 28 milj. kr. ella umleið 13 milj. kr. hetta søgdu tjóðveldismenn vera beinleiðis at okra fólkið við nýggjum skattum og meira tolli. Undir hesum landsstýrinum er fíggjarlógin vaksin uppí einar 54 miljónir — ella einar 26 milj. kr. Eisini hesin peningur skal vinn- ast við skatti og tolli, so her er talan um rættuliga stóra eyðræn- ing í mun til, hvat hendi, meðan P. M. Dam var løgmaður. Undir seinasta landsstýri var av- rikað meira enn í nøkrum val skeiði áður, men undir hesum landsstýrinum er veruliga einki hent, ongar nýskapanir framdar. Var tað soleiðis, at javnaðar- menn høvdu framt almikið tollokur var tað gaman í hjá tjóðveldis- monnum, tá teir tóku við, at bøtt um hetta og avtikið tollin, har tað best lat seg gera, men hava teir nú gjørt tað. Hin bólgnaða er fíggjarlógin monnum 1500 kr. í minstuløn, men | >14. sept.« kann so speireka við | 7. juli 1965 A [A[ [ [ [ [ [f[f[[————[[—[———[—[——|[—————[[— me [[————|—|— at fáa uppskot um hetta samtykt í 1943. Sama ár hevur flokkurin upp- skot um fyriskipanum móti arbeiðs |loysi eins og uppskot um at kvinn- ur og menn fáa somu løn fyri sama arbeiði, men uppskotið verð- ur felt. í 1944 hevur flokkurin uppskot um, at oll arbeið, ið tingið letur studning til, verða mett eftir gald- andi timaløn tá 250 oyru og ikki undirlønina 185 oyru. í 1956 hevur flokkurin uppskot um, at allir fiskimenn við trol- arum skulu hava rætt til 6 tíma arbeiði. Leingi royndi táverandi landsstyrisflokkar at tarna upp- | skotinum; endin var at lógin um 6 tima vaktarskifti vard samtykt Vegna Føroya arbeiðarafelag | leggur J. H. Danbjørg í 1957 fram uppskot um 3 viku fritid við løn fyri allar arbeiðarar.Tað eydnaðist lat fáa uppskotið samtykt. Undir seinasta landsstýri stóð í botni hjá Foroya arbeiðarafelag og Foroya arbeiðsgevarafelag. Tá fekk P. M. Dam kallað tingið saman lat greiða heita lønarmål. Hann | . .. . legði sjálvur fram greitt uppskot, 'men tað var ikki samtykt i tí líki, Í hann fegin vildi hava tað. Málið var tikið til nýggja viðgerð seinri, og vunnu arbeið- ararnir tá munandi lønarlig fram | stig við hækkaðari grundløn | ikki minst kvinnurnar, ið fingu | væl | | | tó | meira enn mannfólkini. Tá »14. sept< talar um svika- | brøgd, ið P. M. Dam og javnaðar- | flokkurin hava framt móti arbeið- arunum, so hevur hetta einki við | veruleikan at gera. | Tvørtur ímóti | eitt aðalmál hjá jat skapa ollum tí arbeiðandi fólk- | inum trygg og og | lønarkor. | Hin vegin kundu vit spurt, hvat tjóðveldismenn hava avrikad ar- beidarunum til frama? i formans tid Erlends Paturssonar i Fiski- mannafelagnum vunnu fiskimenn | ikki eitt oyra sáttmálaviðbót, | ag tíðarskeiði tjóðveldismanna tað verið javnaðarmonnum hevur zóð arbeiðs- | fyri, at arbeiðarar skulu fáa 1| í landsstýrinum er sanniliga einki | eyra fyri hvort pristalsstig i stað | vunnið arbeiðarafjøldini til | . pp På | - . … | in fyri bara 0,85 oyru. Í sam- | frama — hvorki arbeiðs- ella | bandi við eitt val eydnaðist tað | lonarliga. Ymiskar tollhækki | »14.sept.« nevnir ymiskar tollhækkingar, ið farnar eru fram, meðan P. M. Dam sat sum løgmaður, men nevnir sjálvandi einki um tær ovurstóru hækkingarnar, ið eru farnar fram júst undir |besta prøgv fyri, at tað aldeilis Í íkki kann vera talan um nakran stórvegis skatta- ella tolllætta, tí skattur og tollur eru veruliga ein- astu inntøkur hitt almenna hevur. d. ikki styrinum, Umsetingargjaldid er t. avtikið undir hesum men tvørtur ímóti hava teir okt tað við 25 prosentum, og tað er ikki so lítil vokstur. hevur tjóðveldisstýrið lagt stóran toll á ymiskar åtgerdarvørur hjá Somuleiðis fiskimonnum, har eingin tollur var áður, og samstundis hava teir minka um tollin á t. d. fínum pelsum, fínum sigarum o. 6. Tá ið umsetingargjaldið varð á- sett undir seinasta landsstýri, varð ein munandi hóast hetta landsstýrið hevur hækkað um veittur øllum småinntøkum skattalætti, men setingargjaldið við 25 pst. hava smá intøkurnar ongan beinleiðis lætta fingið aftur fyri hesa eykaútreiðslu (Framhald á 4, síðu.)