leygardagur 17. juli 1965síða 4

SOSIALURIN Nr, 55 17. JULI EINSTAKLI FAMILJAN RIKIN VERÐUR EIN TILIKUR POLITIKK- UR. ID TRYGGJAR FAMILJUNI EINA HOLLA TILVERU Kapitalistiska samfelagsskipanin | hon ikki hitt megnarverkið, ið| hevur tað stóra brek, at hon gevur | tryggjar hverjum einstakum eina borgarunum frítt rásarúm — t.v.s. | trotaleysa tilveru frá vøggu til grøv veruliga nøkrum fáum, teimum, He:ta er og verður endamál sosi- ið duga samfelagið og borgarar tess, - at koma framat at útnytta | | men | | i hinvegin tryggjar hon ikki borgar- unum, einstaklinginum, móti teim- um vansum, ið kunnu taka seg upp | ; | ymiskum og skapa trupulleikar av slagi. Tibetur er tað soleiðis, at sterkar | 12 sosialar rørslur eisini eru í kapi- talis:iskum samfeløgum, og hesar hava trokað so nógv á, stríðst eitt | so miðvíst stríð til frama og fyri- | munar fyri einstaklingin, at í flest- um væl framkomnum londum er) sosiala lóggávan komin so væl á- vegis móti stórri tryggleika. | + Tað hevur altíð kostað ára-| * langt stríð at bøtt um sosialu | * vidurskiftini; men sum við| + øjlum sosialistískum politikki | er afturhaldið dragnað til end- | ans hevur givið eftir stig | * fyri stig. Vit kenna hetta ikki | * minst hjá okkum, og her hev- ur afturhaldið gjørt, at vit al- * tíð hava verið eftirbátar ál * sosiala økinum. | Okkara núverandi sosiala lóg- | gáva gevur einstaklinginum nógv- ar góðar fyrimunir; men enn er FELAGNUM, má 1945 Familjupolitikkur NGURIN OG HIN EINSTAKA ER GRUNDSTUÐULIN í SAM- Tí ER TAÐ NEYÐUGT AT alistaflokkanna, men veruliga er tað fittliga langt fram móti hesum máli, tí mangt er eftir enn at gera, og at minnast til, at tað, er gjørt, er ov lítið; tað skal byggjast, og allur trygdarpeningurin so er | skal gerast fullhøgur. Stór tók skulu takast, ti eitt nú- 38, ÁRG ið út- | | tímans samfelag kann ikki lata tað í at sakn, trot, fyribrigdi, sær sita, hall einstaka a c ella eru ið kunnu samfelagsborgaran. vit havt nóg mikið okkara dagar, almennur trygg- at hótta raka Tílíkum hava heilt upp í skapast slíkur av leiki, at einki tílíkt verður raka nakran. Miðvísur sosialistiskur politikk ur er besta og sterkata borgan fyri, at hinum einstaka sam- felagsborgaranum verður veitt- ur slíkur sosialur og tryggleiki, at oll skulu kenna á sær og vita seg trygg, hvori- ir ágangirnir enn eru, ið kunnu raka hin einstaka ella familj- una. Einans gjøgnum sosialism ella una verður framdur sannur familjupolitikkur — vælferðar- politikkur. Í i I Føroya sega —- I | Peter M. Rasmussen | Hanus A. Samuelsen: | FOROYA SOGA | Í 3| Hin førøyski skúlin hevur veri | | óvanliga illa fyri, tá ið tað hevur | råt um eina fulliiggjpda FOR- | OYA SØGU. | Skúlin hevur havt ymiskt tilfar | at trivið í, men onga bók, ið hevur | givið eina heildarmynd á hesum | eki. | Iað er lítil dugur í, at lærarin | møguliga kennir evnið, tá eingin | bók er til næmingarnar at gera seg | nærri kunnugar við evnið, teir| skulu arbeiða við. Væl er tað av alstórum, ja, iva= | leyst av størsta týdningi, at lærarin | greiðir næmingunum gjølliga frá tí setningi, tey hava at minnast til | til næstu ferð; men hetta røkkur ov stutt, næmingarnir skulu hava teirra lestrabók til vegleiðnigar, at; lesa uppá í og til stuðuls í dagligu undirvísingini. | * Petur M. Rasmussen og Hanus + Samuelsen hava gjørt stórt| * gagnsverk skúlanum til frama | við síni FØROYA SOGU. | Øll lærarafólk, øll foreldur og | + oll tey, ið hava gingið í skúla, | * vita, at henda bók kemur ov * seint — so stórur hevur sakn- + urin verið. Men vit kunn siga: betri seint enn ongatíð. Tí eiga nevndu skúlamenn stóra tøkk fyri tað verk, teir nú hava greitt úr hondum. Hetta er verk. ið verður at gleða allar lærarar, ið takast við søgu- | alt * undirvising og samstundis eitt * gagnsverk fyri skúlan sum * heild. Hetta skal vera okkara høvuds- ummæli av FØROYA SØGU, id er sera væl skrivad, sera væl uppsett, era Væl prentad og við hópi av óðum myndum. Brek finna vit alla staðni eisini í Føroya søgu; men her er fleiri ferðir talan um prentvillur, sum í einstøkum førum eru so villsamar, at skúlanæmingurin skil- ur, at hetta er so mikið nógv av leið, at ikki verður torført at koma s g to | vid rættleiðingini. Vit skulu ikki nema vid nøkur av nevndu brekum; men tó halda vit, at i einstøkum før- um áttu nútíðarlýsingarnar viðurskiftunum verið gjølligari = hand- politisku eitt sindur farnar. Samantikið er at siga: vit hava |á fyrsta sinni fingið eina sera væl úr hondum greidda, vælskipaða | og åtrodkandi neyðuga Føroya søgu og hetta skulu rithøvundarnir hava stóra tøkk fyri. ET 5 OR á 5 | fi dmerkingar. PENINGASKIPANIN Í løtuni hava vit heimsins bestu peningaskipan. Vit kunnu í fyrstu syftu brúka tað fremmanda gjaldoyra, vit sjálvir vinna, og um stendur kunnu vit fáa alt tað fremmanda gjaldoyra, okkum tørvar, frá dan- á ska tjóðarbankanum um so er, sjálvandi, at danir sjálvir eiga hetta gjaldoyra. Vit hava soleiðis kunna keypt annar | av | hungur | nú | | hópin av skipum úr Noreg og aðra staðni, har vit lítið ella einki gjald oyra hava átt. Ein slík peningaskipan er ein ó- metiligur fyrimunur at eiga, og tí má tað ikki henda, at hesir fyri- munir gleppa okkum av hondum. Teir kunnu lætt fara, um okkara ríkisrættarliga stóða verður stór- vegis broytt, og tað er fólki ikki ókunnugt, at menn hava hug at bróta niður slík viðurskifti Føroya og Danmarkar millum, at grundar- lagið eisini verður tikið undan okkara frálíku gjaldoyrisskipan. * Vit kunnu best trygggja okk- um til framtíðini at hava heimsins bestu peninga- skipan við at fylkjast um javn- aðarflokkin. hetta í * eisini í * Latum okkum hava huga á komandi vali. FYLKIST FLOKKIN! UM JAVNADAR- NÝGGJA FOROYA SOGA M. og Hanus A. Samuelsen eiga stóra Teir báðir, Petur tøkk uppiborna fyri teirra avreks- verk — FØROYA SØGU. Hetta er bók, ið skuldi verið komin fyri mongum árum síðani. Sjálvt um mangir hava talað um mentan, søgu, mål og tilikt, ið | fyrst og fremst eyðkennir eitt fólk og eina tjóð, so hevur eingin tikið at greitt hondum tað verkið, ja, veruliga tað grundstoð- ið, ið alt tjóðskaparlív skal byggja á —hitt søguliga, ið skal gera hvort ættarlidid ført frå ari fram, Vit hava vid hesum verki fingid eina skúlasogubók, ið vit eiga at froðast yvir. sær av úr arvin víð- at bera ættarliðum fyri undanfarnum Hon er væl og greidliga skrivað. Onkur brek eru í henni; men tey skal eg sum heild ikki draga fram. Tó tykir mær, at hin nýggjara søg- an er eitt sindur legin uppsett. Eg skal bert tríva í tað, rithøv- undarnir siga um landsstýrini: Hitt fyrsta landsstýrið verður í bókini nevnt: Sambandslandsstyrid, ið var skipað av sambandsmonnum, javnaðarmonnum = og sjálvstýris- monnum. Næsta landsstýrið fær heitið: | Fólkaflokks-sambandslandsstýrið — Hetta er sjálvandi ikki av leið: men tað var nú ein sambandsmað- ur, 10 var løgmaður, og vanligt hevur verið at givið eini ríkisstjórn heitið eftir honum, ið myndar stjórnina, t. v. s., at í hesum før- | | inum vildi eg hildið tað verið bein ast at vent um uppá raðfylgjuna | | | |í sjálvum heitinum. Triðja landsstýrið verður so skip að, og har meini eg, at rithøvund- arnir gera púra rætt og siga: Sam- |þongan millum sambandsflokkin, |fólkaflokkin og sjálvstýrisflokkin. | Sera beinrakið! Á sama hátt vil eg siga, at tað er beinrakið sagt, tá fjórða lands- stýri í bókini fær heitið: Sam- gongan millum javnaðarflokkin, sambandsflokkin og sjálvstýris- flokkin. Í síðstu syftu koma vit til nú- sitandi landsstýri. Tað fær heitið: Siålvstyrislandsstyrid; men meini eg, tað bilar vid heit- inum, tí tað kann valla vera rætt at borið at nevna eitt landsstýri fyri sambandslandsstýri, har sjålv- stýrisflokkurin er við og skíra eitt annað landsstýri einum slagorði, men kortini er sami sjálvstýrisflokkur ein grund- stuðul har. nú at seinri við Afrat hesum er at nevna, at mál- gagnið hjá flokkinum — tjóðveld- isflokkinum — ið eigur helmingin av landsstýrismanningini við foð- Rasmussen | | Hvussu »gongd« tann sosialistiska | mynd. Har hevur eitt kapitalist- greiðir all á sjógvi á landi í luftini Bíleggið f Skipafelagið Føroyar an fluttning erðaseðlar Pí. Skipafelagið Føroyar Tif. 1225 — ingini skírdi hetta landsstýri »hitt | landi, hevur umleið 25.000 íbúgv sokallada sjålvstyrislandsstyrid«. | ar, men hesir eru ikki spaniólar; Annars stóra tøkk fyri bókina, teir eru av genuesiskum uppruna lið ivaleyst flestu feroyingar | AT sokallað »livlangt fongsul< í | fyrst og fremst skúlamenn verda | Bretlandi i nógvum fórum merk- | fegnir um. polit. | ir, at viðkomandi skal sita í 9 | | ár. Hetta verður av teimum lestu illa dámað. Krossorð 21 13 SE | | | | | ep p”j Yvir: sjúka 6) vekstur 7) felagsheiti 9) amboð 10) kinesari 14) hol 16) á rokningum 17) amboð 19) dugir. Niður: 1) bróstið 2) livir 3) djór 4) hitt minsta 5) gamal skansi 8) hugdi 11) vegar lítið 13) tveir eins 15) vøkstur 18) tóni. 1) leiðin er mótvegis tí kapitalist- fsku, kann vera freistandi at taka Stóra Bretland sum fyri- isk stýri valdað og skapt eitt | kaos, tí vóru Onglendingar leidd- ir av ti og valdu eitt sosialistisk | ístaðin. Síðan tað tók við, hevur | tað roynt viðurskiftini Onglandi álit úti og hóast tað er hart at vinna á, so vóna Onglendingar, tað skal eydnast. É Veitst tú AT undir stabilisera figgjar- og harvið skapa verð, at í stóru at vanligari talu ger maðurin 90 og kvinnan 180 tónasvingningar um sekundið. Hægsta mark fyri tónasvingn- ingum er 1800 um sekundið | hjá manninum og 3600 svingn- | ingar hjá kvinnuni. AT í Arakan (Bakindiu) taka fólk ikki hattin av, tá tey heilsa — nei, tey úti á gøtuni, lata tey seg úr skónum, meðan menn- inir lata seg úr hosunum og kvinnurnar úr sokkunum, tá tey heilsa innandura. AT Gibraltar, sum Spaniumenn eru LAT bretskir vísindamenn eru kom- nir til tað úrslit, at ein tvey ára gamal drongur dugir at brúka 304 orð, meðan ein genta dugir 743. I aldrinum hevur drongurin fingið gentuna afiur, og seinri í lívinum er tað maðurin, ið brúkar flest orð. AT London var tann fyrsti býurin. sum hevði gass-gotuljós. Fyrsta gasslyktin lýsti í 1814. fýra ára longu DÝR ÍTRÓTT Nýliga doyði amerikanski hin 24 ára gamli nevaleikarin Lucian Banks av einum blóðproppi í heil- triggjar hann var sligin út í einum neva- leiki Banks, sveinur frá eftir at anum dagar við Leotis Martin. sum handverkara- Detroit, ikki lítið kendur av tí, at hann í 1962 var var so møtti heimsmeistaranum Cassius Clay men Clay kom tó aftur á føtur og og sló hann upp á teljing; vann nevaleikin at enda við knock out í 4. umfari. Við Bank eru nú í alt 64 neva- leikarar deyðir í USA seinastu 5 árini av skaða, teir hava fingið i ringinum, so tað er ikki at ivast i, at mótstóðumenninir av neva- leiki tí, fram, tá teir vilja hava allan neva hava rætt í teir føra leik bannaðan. (í Íslandi er nevaleikur bann- aður). TAÐ ER VERULEIKI AT undir seinasta landsstýri varð samtykt og alt gjørt greitt til bygging vaktarskipi, men at hetta lands- stýrið ikki einans hevur forkomið av einum nútímans hesum skipi og forðað fyri at fegnir vilja hava aftur frá Bret- nakað skip verður bygt í bræði.