leygardagur 18. september 1965síða 3

SOSIALURIN í Bretlandi BRETSKA ARBEIÐARASTJÓRNIN VERÐUR NÚ SIGA | URSYSTEMIÐ FYRI MÁL OG VEKT TIL FRAMA FYRI UT- | FLUTTNINGS-ÍDNAÐIN. VÍST 10 ÁRUM, MEN MYNTSKIPANIN UM LEINGI KANN EIN EFTIR VIÐ. HETTA ER Í FYRI ÚTLANDIÐ. 12 INCHES 1 FOTT, 3 FEET ØLLUM FØRUM - LANGT AT SETA f GILDI MET- IKKI BEINANVEGIN, MEN FYLGIR IKKI EIN STORUR LÆTTI I YARD, 1760 YARDS MILE OUNCE, POUNDS, STONES, HUNDREDWEIGH, PINT, QUARTS, GALLONS Tað er úr keypssamtøkubladnum »SAMVIRKE«, vit = endurprenta hesa forvitnisligu grein, sum víðari sigur: Her á landi varð metursystemið innført við lóg »longu« í 1907. Vit bíðaðu í 73 ár, tí hitt prakt- iska 10-talsystemid varð innført i Hollandi, Belgiu, Luxemburg og Belgisk Kongo longu i 1820. Sidan komu m.a.: Frankaríki = ................. 1840 Spang ....…00rertriresedrre 1849 Columbia = „...eeeererieooor 1853 Haba 00 retterne 1961 USA nm L…00ceeereernenreree 1866 Ungarn, Tjekkoslovakia 1876 Noreg | enes 1882 Svørikt ..... ireren 1889 Danmark „ss ssssrrereurr 1907 Venezuela ………………… 1904 Sovjet — eee 1918 Poland | erne 1919 JAPAN |... reen 1921 Iran | 1933 Týrkíiið — 0.000 1934 Men tad er ringt at venja seg til nakað nytt, og hóast tað strangt tikið er ólógligt, brúka okkara handverkarar og handilsfólk fram- fleiri tummar, alin, vegis gomul mål: føtur, favnar, mil, tunnur land, pottar, peglar og pund. Í Bretlandi og meginpartinum av Commenwelth halda teir treiskir fast við inches, feet, yards. ounces, pints, gallons o.s.fr. Men fleiri og fleiri bretar síggja nú, at ein broyt- ing er neyðug, og at hon eisini má umfata myntskipanina.. Fram til Bretland handils og byrjanina av hesi old sterkasta Allar VØr- var heimsins hernadarveldi. tjóðir kappaðust um bretskar ur og bretskan kapital. og tann, ið vildi hava nærri sambnad við Bret- land, noyddist at taka við tess va- luta-, vekt- og målsystemi. Nú er stødan land kann ikki men må flyta ut fyri at halda tey góðu livilikindini og hitt mikla ar- helmingurin langt sid- Bret- einsemi, annarleidis. sóla sær i beidi, og mera enn av keypslondunum hava an tikid vid metursysteminum. Fyri gongdin tad enska flestar útlendingar er yvir- frá metursysteminum til eitt stórarbeiði. Bretar viðganga sjálvir, at teirra konserva tisma á hesum økinum er absurd. FRÁ FAHRENHEIT TIL CELSIUS Í 1963 lagaði útheiminum tá tað gekk burtur frá Fahrenheit og yvir til at temperaturin i Tann broyting Douglas Jay, hand-| Undir | mála Celsius-stigum. frá í ilsmálaráðharri boðaði Bretland seg eftir | húsinum, nemur sum nevnt ikki við myntskipanina. Og hvat hetta hevur havt av tíðarspillu og høv- uðbríggi, kunnu øll tala við um, sum hava verið í Bretlandi. Nógv vitug lfólk, ið hava verið har í åravis, hava framvegis ikki lært at rokna um til shilling og pence Sjálvt starvsfélk í valutadeildum bankanna fáa — uttan roknimaski- nu — rættuligt klára eina uppgávu guineas at draga frá shilling og % pence. sum frá 54 Massainnrás ella høvudbriggj at 13 pund, 13 systemið half seks crown pence. i umfari eru vidari tveir shilling og Men crowm'an, ið svarar til fimm shilling, er langt síðan inndrigin. Ein guinea er 21 shilling ella 1 pund og 1 sh. Læknar, advokatar og onnur »fin« skriva teirra rokningar ikki í pund, men gui- | neas. | Í |ENN VERRI ER VIÐ | MÁLI OG VEKT Tað verður verri enn. Ein acre er við 4840 kvadrat-yard | 0,40464 hektar — fyri bert at nev- |na eitt dómi. Eitt pound svarar til |16 ounces á 28,35 gr. men bara | eftir ti sokallaða Avoirdupies | skálanum. Virðismikil metallir og medikamentir verða vegað eftir Troy-skálanum, har eitt pound er |12 ounces. Eitt tons svarar til 20 | hundredveights (cwt). Men hyggur ein nærri at vektini, standa telini | merkt fyri stones. Hvussu nógv er so eitt stones? Tað er 14 pounds ella 6 kilo 356 gr. * Ella tak longdarmálini: Ein | + foot er 12 inces, ein yard er | ” triggir feet, ein mile er 1760 + yards. Fyra gills eru ein pint atombumba EIN AMERIKANARUM LÍVIÐ. ATOMBUMBAN KRAVDI MANNALIV — I DAG ER BYUR. INNRÁS KUNDI KOSTAÐ EINA HÁLVA MILJÓN 78.000 HIROSHIMA FRIÐARINNAR | | 18. september 1965 * og fýra quarts ein gallon, sum ; * eftir okkara svarar til 4 | * litir 546 centilitir. Men * þretsk gallon er nakað * annað ein kanadisk, og | amerikansk uppaftur heilt | * nakað annað. máli ein | heilt enn ein BROYTINGIN VERÐUR AT KOSTA MEIRA ENN i MILLIARD Nógvir trupulleikar og stórar út | kunnu ikki verður til reiðslur farið Allar sum rúma einum heilum og hálv- um pinti skulu gerast til litramål. umgangast, tá decimálsytemið. | fløskur og øll onnur iløt, Eitt enskt dagblad hevur roknad | út, hvat broytingin mynt vildi kosta. verða mettar til meira enn eina milliard krónur. Tað skulu t. d. útskiftast ella umbyggjast 400.000 300.000 800.000 25.000 150.000 15.000 150.000 fyri mál og Útreiðslurnar | kassaaparatir roknimaskinur vektir við prísútrokning bensinmálarar myntautomatir taxametur telefonautomatir. Ein slík víttfevnandi og kostbar | broyting kann ikki fremjast uttan | stuðul frá ríkiskassanum, og sum kunnugt er ikki ov mikið í honum í løtuni. Men spurningurin er, um Bretland hevur ráð at lata vera, tí eitt handilsland sum Bretland kann ikki loyva sær tann luksus at liggja sum ein einari mitt í einum deci- mal-heimi. 78.150 mest brúktu tølini eru bripin, 37.425 særd og onnur) 13.983 saknað. Truman setti fram grundir sínar fyri gerð síni í 1955, 10 ár seinri, og nú aftur 10 ár seinri, hevur hann ikki broytt støðu. Visindamadurin Edward Teller, | | | | | | | | | | sum var við til at gera aombumb- una og seinri brintbumbuna, skriv- | KLOKKAN VAR 7.13 HIN 5. AUGUST WASHINGTON, aði í 1962. at hann vildi hava teir | HON VAR 23.15 SAMA KVØLD I LONDON OG HON | „; tveita bumbun ao glata hana | VAR 8.15 UM MORGUNIN I HIROSHIMA. ; Í bresta hegt uppi yvir Tokio, so Í TAÐ VAR EINKI, IÐ SKILTI HITI AMERIKANSKA | þogt. at hon ongan skaða gjordi | B-29 BUMBUFLGFARIÐ OG TEY IVEY FLOGFØRINI, IÐ|, býin. Á henda hátt skuldu | FYLGDU VIÐ, FRÁ FLOGFØRUM VIÐ VANLIGARI |; þanesarar fáa at síggja og vita, | BUMBULAST. MEN FLOGFARID, SUM BAR ; NAYNIÐ | hvussu ræðuliga megi USA ráddi »ENOLA GAY«, HEVDI VIÐ SÆR SIVILISATIONARINN- |; men hetta uppskot varð onga | AR RÆÐULIGASTA VAPN, ATOMBUMBUNA, OG TA HON tíð viðgjort av herleiðsluni. VAR TVEITT OG SPRONGDIST 600 METRAR UPPI Í | LUFTINI, LOYSNAÐU OYÐINGARKREFTUR, ID MANNA-| Í einari bók; >Atomdiplomati: | ÆTTIN ALDRI HEYÐI SÆÐ ÁÐUR. | Hiroshima og Potsdam«, verður | sagt. at atombumban varð brúkt | Hiroshima var bókstaviliga fei-| bumbuna, um hetta kundi hjálpa | fyri at vísa > Sovjet, hverjari aður burtur, 78.000 menniskju | til at fáa skjótari enda á kríg- | ómetiligari megi USA ráddi yvir. vórðu dripin og eitt samfelag. | num. | Sagt verður m.a.: sum fá sekundir framman undan | Truman fekk at vita, at ein| — USA óttast fyri, at Sovjet | var livandi og virkandi, var log- massainnrás á japansku oyggjarnar | ikki verður at hava við at gera andi toftir. Í kundi koma at kosta einari miljón | í Europa aftanú kriggid, og at Fyri tann mannin, sum í 1945 amerikanarum lívið. Tað eru fram-| tað var við vilja at teir seinkaðu tók hesa ræðuligu avgerð, var tað | komin ymisk tøl, ið siga, hvussu | Postdam-fundinum til eftir | bert framhald av krígnum móti |nógvir japanarar mistu lívið: | Hiroshima-brestin. einum figginda, sum sjálvur hevdi | sligið fyrsta slagið og uttan ávar- | | ing. Harry S. Truman, sum var | H | RO S + MÅ vordin forseti USA bert 4 månad- | | ir frammanundan uttan at vita, at , . | kjarnorkuvåpn vóru til, hevur í| , minnisriti sínum skrivað: | fridarinnar b Ur | — Endaliga avgerdin um hvar) | og nær atombumban skuldi brúk | | ; | | varð tikin av mær. Lat| Í dag er Hiroshima ein heilt | bågva í teimum snotuligastu hús- ast, endiliga ongan iva vera um tað. — Eg metti bumbuna sum eitt hernaðarligt våpn og var tíð í iva um, at hon skuldi brúk- ast. Og tá ið eg talaði við Churchill, svaraði hann uttan at ivast, at hann var fyri at brúka onga- | annar býur, afturbygdur og aftur- | fólkaður. royndir, tá býurin skuldi reisast av nýggjum. Gøturnar snóra beinar. Tær eru við ljósrérum. eru væl Japanarnir lýstar | . Tað var ikki talað um nýggjar | Þartinum av landinum. upp- | klæddum fram við gøturnar. Byurin er handilsmiddepul i um vorðin sunnara | ! | Har eru parkir í hundraðatali, | allar | og gøturnar eru tvískildar við gras | skilningum. Hiroshima er í dag fridarinnar | íbúgvar. Her, júst har | tveitt, | størrar P N O Tr E X tað rætta smyrslið — tann rætta verjan til alt timbur og nú er komið nýtt Pinotex-evni: PINOTEX ÆDELTRÆSOLIE, sum einans er ætlad sum eykaverja til edlari træsløg (t.d. ikki furu). smyrjið N U ÆLABOGIN Torsgøta 16 Tlf, 2120 estra . ÆG byur, og friður er fyrsta og fremsta hugsan íbúgvaranna nú. tå arrini eftir spreingingina fyri 20 árum síðan eru burtur, tey deyðu jarðað og býurin hevur fingið eitt nýtt andlit GULLPAGODA VID 78.000 NØVNUM Mitt i bynum liggur einasta sjónska minnið um tann dagin, tå brunnu saman til hundratúsindir jørð og himmal eitt helviti fyri bumban var ruinin av hin stóra liggur byarinnar framsyningarhøll. Uttan um bygningin liggur frid- arminnisparkin, framvid henni gongur fridarboulevardin, sum gongur yvir ånna eftir fridarbrånni Við parkina liggur fridarsavnid. Og á ráðhúsinum har Shinzo Hamai sum sjálvur kom livandi | frá bumbubrestinum og hevur ver- 1947 — gulli einum budd- templi. Inni í er langt ið borgmeistari síðan lítið av einum eitt miniature model av pagoda, histiskum eitt umleid 10 sum em glasrør, sær út at vera nálastríput. For- ein stripurnar koma nøvn- ini å teimum 78.000 bumbuofru- num fram Hiroshima bæði minnist og lítir frameftir