leygardagur 20. november 1965síða 7

20. november 1965 SOSIALURIN Utgevari: Blaðstjóri: Villi Sørensen tlf. 5479 Føroya Javnaðarflokkur Prent: Prentsmiðjan á Heygsbreyt tlf. 1820 Hermål HVØRJA ferð tað stundar móti vali og spurningarnir á ti politiska vigvøllinum verða settir hvassari fram, eru tað tveir spurningar, ella 2 mál, sum serliga koma fram. TAÐ er hervaldið og verndarskylda. NATO stødirnar verða brúktar til at ræða fólk við, verndarskyldan verður nevnd sum eitt av teim nivandi okunum, ið danir leggja á føroyingar fyri at gera teir til trælir og undirbráttligar = grindasveinar fyri danska »harraf6lkid«. NAKAÐ soleiðis verður sagt. Tað eru allir teir flokkar, sum í løtuni sita við stjórnarræðinum, ið taka sær hesi vápn at vinna sær atkvødur við. Men so skjótt og brátt valprátið er av, so gloyma teir tað, teir við fyrstu atløgu vildu bjarga fólk inum frá. Tað er gott at hava tað, til næstu ferð, væl verður. MEN tveir av teimum flokkunum hava í mong ár verið við til henda blindabukkadans fyri Føroya fólki. Vit minnast fyrst á 50-unum, tá tað so smátt fór at ganga millum manna, at menn vóru komnir hendan vegin, mystiskir persónar, sum vóru at síggja víða hvar í hagum og á fjøllunum. Tað varð gitt og spurt, men eingin ønti aftur. TAÐ vóru hesir somu flokkar, sum fóru til val í 1958 og góvu fólki bind fyri eyguni, tí teir vitstu fullvæl, at nú var tað komið so mikið langt við NATO-ætlanunum, at talan var bert um at fáa valið frá hondini, so var leyst og liðugt hjá militerinum at koma. Sami maður, sum í dag situr sum Føroya løgmaður, hevði verið við í fyrireiKingunum til hetta, Fáar mánaðir seinni, tå hann var komin í andstøðu, lat hann sin (óseka?) partamann K. Wang seta ein sera einfaldan spurning fram á tingi: um oyggjarvegin. Tað løgna hendi, at spurning- urin varð avvístur av tinginum. MEN tað var greitt, at nakað lá aftanfyri henda spurning. Tað var spurningurin um støðina á Sornfelli. LONGU í august mánaða 1958, beint undan løgtingsvalinum, hevur landsstýrið, (sambandsflokkurin, sjálvstýrisflokkurin og fólkaflokkurin) sagt ríkisumboðsmanninum frá: UNDER. henvisning til tidligere brevveksling vedrørende opførel- se af en radar- og radiostation på Færøerne — Sandfelli — skal man herved meddele, at landsstyret under forudsætning af, at rigsmyndighederne ser sig i stand til at tilsige landsstyret nød- vendig finansieringshjælp, dels til at gennemføre vejen til Mjørka dal frem til Kollafjørd og dels til senere udvidelse af vejstræk- ningen frå Sundshålsi til Mjørkadal normal trafikbredde ca. 5,5 m netto, intet har at erindre at projektet gennem- føres. Det tilføjes, at nævnte vejarbejder beløber sig til ca. 5 mill. kr.« i imod, TIDULIGARI kann tad ikki verda sagt. Tann einasta treytin | hevur verid, at vegurin vard gjøgnumførdur. TAÐ åhugaverda er í dag, at flokkarnir, sum skipa lands- stýrið, allir sum ein, hava sagt seg vilja fáa hervaldið av land- inum, og hetta var fremsta mál teirra at fremja. MEN fáir eru teir, ið ikki vita, at einki er gjørt av hesum — tvórturímóti er tað almannakunnugt, at hetta sama landsstýrið hevur sitið hendur í favn og hugt eftir, meðan henda herút- búgving verður víðari útbygd — fyri síðani gleiðbeintir at verða við til vígslugildini. OG tað er kanska eisini eitt arbeiði? Spinnið í Gøtu tygum fáa gott tógv, og skjóta avgreiðslu. Vit keypa óvaskaða og vaskaða ull og selja øll sløg av føroy- skum tógvi. TOTINGARVIRKIÐ v/ Ólavur Gregersen — tlf. 20 í Gøtu = Tryggingarsambandid FØROYAR Føroya Kriggstrygging .......... Tlf. 1090 Føroya Sjovåtrypgine ........... - 1090 Føroya Brunatrygging .......... - 1098 Føroya Vanlukkutrygging ....... - 1466 Vit tryggja: Bátar, skip, verur, hús, innbúgvy, akfør o. a. Føroyingar eiga at tryggja í landsins egnu trygging. SOSIALURIN TAÐ VAR IKKI FYRR ENN Í 9YUNUM AT BRETAR FÓRU AT GERA NAKAÐ STÓRVEGIS BURTUR ÚR RHODESIU. FRAM TIL 1923 VARÐ LANDIÐ RÍKIÐ SUM VANLIGUR HANDIL AV >BRETSKA SUÐURAFRIKANSKA HANDILS- FELAGNUM«. ÁRIÐ FYRI HØVDU TEY HVÍTU Í LAND- INUM HAVT FOLKAATKVØDU UM LAGNU LANDSINS. 6000 — TEIRRA MILLUM NÓGVIR SUÐURAFRIKANSKIR BOARAR, SUM VÓRU KOMNIR NORÐUREFTIR — VILDU GERAST SUDURAFRIKANSKUR LANDSPARTUR. MEN NÆSTAN 9000 VILDU, AT LANDIÐ SKULDI VERA BRETSKT HJÁLAND VIÐ HEIMASTÝRI. ORÐIÐ x>HJÁ- LAND« VARÐ ALMENT STROKIÐ Í 1964, MEN JURIDISKA STØDAN ER HIN SAMA. Úrslitaleysar samgonguroyndir Í árunum aftaná seinra heimsbardaga vórðu royndir gjørder ci skipa eitt sambandsríki av Rhodesiu, Zambia og Malawi. Scm- gongan kom i lag í 1953, men suðurrhodesarar tóku alt hitt øko- nomiska valdið. Teir royndu eisini við politi-terror at valda hin- um á ein og hvønn hátt. Hetta vóru orsøkirnar til, at hinir lands- lutirnir skildu seg burtur úr samgonguni, sum skrædnaði heilt í 1963. 5 PST. HVÍT Eftir var eitt land við 4 milj. íbúgvum, harav 5 pst. vóru hvít. vørunum hjá hvítu bøndrunum og einki. Í Rhodesia er jørð tað á Á , uro tvífaldaðir seinastu 10 árini. sama sum pengar. Meira enn trið- ingurin av útflutninginum búnaðarvørur, og 44 pst. av øllum arbeiðarum landinum eru land- búnaðararbeiðarar. 40 pst. av ti dyrkaðu jørdini er býtt millum 4400 hvítar bøndur. Restin verður dyrkað lutvís av 8000 afrikanarum, sum hava egnar bóndagarðar, með- an 480.000 afrikanarar í felagskapi Í býunum fær ein afrikanari bara tiggjundapart av hjá einum hvítum. Av 10.000 starvsfólkunum i ini eru bara 1600 afrikanarar, bara 80 av | mannaløn., eru ein | Í umsiting- | SKÚLASKATTUR lærdum i årid, ger tad torført, ja, næstan ogjørligt hjá teimum innføddu at arbeiðara ídnaðinum) |ikki kemur upp um 5000 kr. um árið. Á landinum fær ein hvítur senda teirra børn í skúla. Fak- arbeidari 20 ferðir so nógva løn | liga upplæring til vællønad story sum ein innføddur. Medalinntøkan | sleppa afrikanarar als ikki til. hjá einum hvítum bónda er 40.000 kr. um árið — hjá einum innfødd- um 1000 kr. um árið. Ringast er tað, at sjålvt um inn- tøkurnar hjá afrikanarunum er vaksnar nógv (tvífaldaðar sein- | bury loyvi at ganga å fortovunum | i staðin fyri gøt- | bara å sjålvari svørtu bannad i teimum Tað er fyri seg sjålvar byardeildunum. Skrivstovuplåss Yngri madur søkist til skrivstovuarbeidi 1. januar. Skrivlig ella personlig umsókn. | D.F.D.S.' AVGREIÐSLA H. C. MØLLER Í | | | Nyggjur HØGGUSLOKKUR Á GOYMSLU. Pf. Bacalao FÆRØSK MARGARINE Vita No | VITAMINISERET FÆRØSKT PRODUKT FINT PRODUKT Hitt sjúka paradisid astu 10 árini), er munurin millum | hvítar og svartar nógv stórri enn | nakrantíð áður. Afrikanarar hava | nørt um framleiðsluna vid 40 pst, | Tey hvítu áttu 50 pst av allari | AT : ók á int í ; ; men prísirnir eru framvegis teir | jørdini, og hin helmingurin, sum | Hi , ísirmir á afrikanararnir høvdu, nyttaði lítið som! nyegin eru p lønini | teimum | og | teimum fáa tænastu- | dyrka stammujørdina í reservatum. Hesin ójavni hevur gjørt Rho- desia til eitt av teimum londum, | LONARMUNURIN har livivilkorini eru best — hjá | Lønarmunurin er ræðuligur: — |teimum hvítu. Teir royna at halda Lægsta løn hjá teimum hvítu er|Stóðuna við at nokta afrikanar- 15.000 kr. um árið (skattirnir eru | Unum undirvísing og upplæring. sera lágir), meðan hægsta løn hjá| Ein stjórnaravgerð, ið áleggur einum innføddum (lærara ella fak- øllum 200 kr. í skúlaskatti um | Nýliga fingu afrikanarar i Salis-| uni; men afrikanarar mugu búgva | | arar. Nr, of | afrikanarum at handla i midbynum, ein afrikanskur løgfrødingur | heldur ikki må hava virki sitt. | har | LÆRARA VIDURSKIFTINI Å stjórnin undirvisingarøkinum hevur at forða afrikanska hesar seinastu mán- roynt | framburðinum aðirnar: Studningurin til skúlaskap verður javnt býttur ein helvt | til 645.000 afrikanarar og ein helvt [til 58.000 hvít. | verdur latin til skålar hjå afrikan- | arum å hægri stigi enn fólkaskúlin. 94 lær- undirvísa á hægri stigi enn teimum minstu klassunum í fólkaskúlanum. Eini ið komu fyri stuttum, søgdu, | missións-seminariini skuldu | næmingatalið við 25 pst. Eingin peningur | Tað eru bara afrikanskir | arar, ið kunnu stjórnarboð, at minka Teir hvítu rhodesiararnir siga, at vilja varðveita framburðin | fteir | við at forða afrikanarunum | | at taka við valdinum nú beinanveg- | in, men vilja lata teir fáa javn- | bjóðis borgararættindi so við og | við. | | Men hvat er tað, teir vilja varð- | veita: Eina harramanna-tilveru fyri | seg sjálvan í einum landi, sum teir | sjálvir hava gjørt til eitt sjúkt | paradís. | | Lista- framsýning Tað er altíð forvitnisligt at frætta frá listaframsyningum, tí vit hava | tær góðu royndir, at fleir og fleiri | | |av okkara listarfólki roynast Jóannes Kristiansen heyði fyri aðru ferð framsýning í losjuhús- |unum í Havn. Fyrra ferðin var í fekk tað skods« vera heppin við | fjør, og tå hann mál at sínum | pensli. ferð mundi tað ff | við minni forvitni, at Hesa ikki vera tú leitaði á framsýningina. Ikki vart tú heldur | svikin, ti var I | í fjør, ramsýningin fagnað so v hon tað mikið ar so meira i ár. Tað serliga portrettini, | våru athugaverd. Motivini, hann nýtir, Tíka Tólk, litirnir og tað hugnaliga támið, ið fevnur sum ein | livgevandi hjálmur um leriftið, ger ið vóru | hana spennandi og åhugaverda, tú | keðist ikki. | Tað vón- | andi ofta, at vit fáa høvi at síggja | framsýningar frá Jóannes Kristian- | sen. I. verður kærkomið og Klakksvíkingar heiðraðir Í samband við vígsluna av flaka- virkinum hjá P/f J. F. Kjølbro handaði Hákun Djurhuus løgmaður heiðurstekin framúrskarandi til frama. »Bundin fyri arbeidi fiskivinnuni Heiðurstekinið leysur maður<: er bát- J. F. Kjølbro, stjóri. Heidurstekinid »Fyri hús og heim« fingu Kristina; Rasmussen, Jogvan S. Jacobsen, Oli Olsen, Johannes Matras og Simun Poulsen, allir tiltiknir útróðramenn og skip-