mikudagur 24. november 1965síða 4

SOSIALURIN 38 ÁRG: Nr, 92 24. NOVEMBER 1945 Politiskt mark í FLESTU LONDUM ER TAÐ SOLEIÐIS, AT TAÐ Á EIN ELLA ANNAN HÁTT ER EITT MARK FYRI, NÆR EIN FLOKKUR FÆR UMBOÐ Í LÓGGÁVUTINGINUM. HETTA VERÐUR GJØRT FYRI AT FORÐA OV NÓGVUM SMÁFLOKKUM AT SLEPPA FRAMAT - TEIR ROYNAST ALTÍÐ OG ALLASTAÐNI POLITISKT SKAÐILIGIR Nógvastaðni eru vallógirnar so-|ið og treytirnar vóru einaferð: leiðis vorðnar, at smáflokkar als| annaðhvort at fáa 10 pst. av ollum ongan møguleika hava at fáa menn | valdar t. d. í Bretlandi og Noreg. | Aðrastaðni eru mark sett á tann | hátt. at flokkar annaðhvort skulu! hava eitt vist prosenttal av velj-| arafjøldini ella fyrst fáa mann! dømisvaldan, áður enn teir fáa um-| boð í lóggávutinginum. | Hesi bæði hava verið roynd í! Føroyum, og báðir hættir forðaðu smáflokkum at koma framat. Mark | atkvødunum ella dømisvaldan ting- mann. * Vóru hesar reglur í gildi í dag, vildu hvorki sjálvstýris- ella framburðsflokk- umboð á tingi, hvorg- flokkunum fekk 10 pst. at- hvørgin tingmann. * * flokkurin + urin átt in av hesum vid seinasta val * kvødunum, og * valdømisvaldan * * av = AR + ed gmerkin INNISPUNNAÐ TOGVID Gar | | | | | | | Ólíka var, tá ið teir gomlu fóru at spinna. Tá kom favnur aftanå favni av| innispunnum tógvi, og snældurnar| stóðu so snøggar og rúgismiklar og | søgdu frá dagligum avreksverkum. | Stórreypandi »sjålvstyrismenn« kundu valla målbera seg meira ovurnationalt, tá teir boðaðu frá, at út skuldi koma innispunnið tógv | Í í higartil ókendum nøgdum, nú allar = ysjálvstýrishetjurnark vóru farnar til verka. | Men illa royndust rokkarnir, illa| royndust spunamenn, og illa roynd-| ust rúgvurnar av innispunnað tógv-| inum. | Heilur favnur er ikki komin enn — og kortini stundar at fjórða ári, síðan hesir settu seg við spuna-| løgini. | Ikki tí — karðað høvdu teir í langsamiligar summir frá; tíðir: 1906, summir frá 1940, summir frá | 1950 og 1954; men tað er líkt til, | at illa hevur verið spunnið — ella | eisini hava teir ikki dugað at | spunnid tad, teir sjålvir hava kard- | að — og tað er skomm!! | Nú karda teir umaftur! sjålv- | undan | atburdur av teir tjóðveldis- sleppa skil er slíta teir null aftur i hóslag sum um als einki var| * er tað løgin stýrismonnum, tá + valinum siga. at menn mugu ikki t. tí fíggjarligt eimum, síðan at gongu við teir, tí + nyttaðu, eru bara * og síðan at fara * við teir, * hent. fram-| ikki í sam- einki | og mix, Fullgott prégv er, at undir hes- |um styrinum minkaði skipaflotin | vid 7000 tonsum. Ikki fyrr enn| seinrapartin undir hesum stýris- | lagnum kom ein lóggáva, ið botti | um tey verstu viðurskiftini, og so| hevði hon tað brek, at eingin fíggjarorka stóð aftanfyri hana. Væl var lóggávan komin; men henni | fylgdi eingin snar-| ligur skipavøkstur, tí seinasta árið hetta landsstýrið | sat. kom bara Í skip til landið. Tað var ikki fyrr enn landsstýrið | við javnaðar-, sambands- og sjálv- | | styrismonnum var sett, at skipini Í komu: men nú var eisini komin ÓKEYPIS LÆKNAHJÁLP | Vit hava áður nevnt, at ein aðal-| táttur í sosialistisku vælferdarstevn | uni er at menna samfelagið soleið-| is. at øllum borgarum verður tryggj að ókeypis hjálp, tá tað ræður um| at veita sjúkum, avlamnum ogl| brekaðum heilsubót. Hetta er neyð-| ugt tiltak, (i soleiðis sum | sum umstødur- | nar eru nú, rak| ar tað ikki| jara hin ein-| staka, men alla| familjuna, = um! sjúka leikar á | og noyðir ein| at leggja arbeiðið frå sær. Kapita- listiska samfelagið hevur ikki stór- vegis at bjóða viðkomandi: tí bara umstødurnar vegna sjúku hava tær avleiðingar. at ein verður fyri inn- tøkumissi og tað verða øll í okkara samfelagi í dag — orsakað av sjúku verður hetta ikki bert tap fyri sjúklingin, men konu og børn "| minni listiska | sakað av | fíggjarorka | ar OV | óarbeiðsfort. og alt samfelagið í mistum ella arbeiði og avrekum. Sosia- samfelagið setur menniskj- Eingin skal líða neyð undir trot ella hall, or- heilsubrekum. ti eiga oll at fáa ókeypis sjúkra- hjálp, og vit verða tí at gera sum okkara sosialistisku flokksbrødur una fremst. ella koma i Bretlandi, og veita øllum henda menniskjansliga lætta. HEILIGDAGSLON Vit skulu liva hvønn dag — eisini sunnudagar og heiligdagar, ja, eisini teir skeivu heiligdagarnar: OV LEINGI DRÁLAÐ Tað er ivaleyst løtuverk at koma til sættis um, at teir, ið ráddu| fyri borgum frá fyrst í affanfyri Hetta var bara alt ov seint - seint; men kortini heppnað- ÁTTI AT VERIÐ SLITIÐ 1963 Tað landsstýrið, teir nú hava smíðað saman aftur, sigur »Dag- bladid« átti at verið slitið longu í 1963. tí longu tá sást, at tað var Blaðið skrivaði: »T20 eru tey, sum halda, at rætt- ast hevdi verið at slitið samgong- una beinanvegin í 1963, tá tað sást, at ikki var arbeiðandi, men til umbkering fyri hetta kann tó vera sagt, at menn hildu tað rárturligt at royna. At tjóðveldis- menn ikki hava lært av nøkrum, men lava latið seg tølad av ein- um óduguligum fíggjarmálaráð- harra, hóast teirra egni flokks- formaður longu fyri einum ári síðan segði seg frá, gerst ikki við.“ Gamalt var, at lítið kemur av lítlari vón!! fekk! lóggávuna. | fleiri | | | | 50'unum fram til 1959, drálaðu ov leingi við at fara undir endurnýggjan skipaflotans. | | | | | | | 2. jóla-, páska- og hvítusunnudag og aðrar tílíkar heiligdagar. Til tess krevst peningur; men ein arbeidari fær bara pening fyri teir dagar, hann arbeiðir. Her kemur fram ein stórur skeiv leiki og órættvísi fyri øll tey, ið ikki eru månadarlønad. Í hinum Norðanlondunum fáa arbeiðsfólk nú løn fyri allar skeiv- ar heiligdagar — eitt vunnið fram- stig av allra størsta týdningi. Vit hava einki gjørt við hetta mál enn. Tí heiti eg á arbeiðsmanna- og handverksfelagsneyndir at reisa hetta mál skjótast gjørligt og so ágrýtisliga, at vit longu við fyrsta sáttmálasamráðingum fáa sett skjøt- il á ikki bara at vinna ein við-| fáning; men fulla lén, um ikki alt á einum sinni, so eitt haldgott| grundarlag at byggja víðari á. Handverkari. MY LAN, SK, ÚFVARPIÐ. RN SEXUAL-MÁLIÐ Í síðstu viku hoyrdu vit á fyrsta | sinni trivið verða í sexualviður- skifti í útvarpinum. Hetta er sera áhugaverdur táttur í allari uppaling og fyri so vítt) fyri oll fólk. bæði yngri og eldri.| Nú var tað ein prædikumaður, ið fyrstur var at leggja fyri. Hann var víst sera eintáttaður og bygdi ivaleyst eftir flestu manna fatan á sera konservativan hulgsunnarhátt; men hetta er væl einki at siga til, og vit vita, at her eru metingar og hugsanir ofta ójavnar. Tað, sum nú hevur serstakan áhuga í hesum máli, er at lata aðrar hugsanir sleppa fram at, so- leiðis at vit fáa oll viðurskifti lýst og ikki bara einmanna-hugsanir, ið ivaleyst gera meira skaða enn gagn, serstakliga á einum so eymum eki sum her. Tí verður heitt á útvarpið at taka henda mannalívstáttin til meira gjølliga viðgerð. polit. | snar- ist tað at fåa í gongd ein vøkstur snarvøksturin, ið er grundstødid undir lívi og lagnu| | Føroya fólks i dag. AT í gamla Rom varð juni roknaður sum hin besti mån- aðin at festa sær hjúnarlag. — | Juni var mánaður Juno, og Juno var kend sum drottning himmalsins, hjúnarbandsgud- | inna og verndari kvinnunnar. AT fyri 50—60 árum síðan vóru hattanálirnar hjá kvinnunum vandamikil vápn. Í fleiri londum kundu kvinnur sektast, um hatta- nålin rakk meira enn 15 cm út| úr hattinum. AT saluki, eitt smidligt hundaslag | í Mideystri, er einasti hundur, ið| kann móða niður eina gazellu — hann rennur 65 km um tíman. | AT millum franskar er tað vanlig pátrúgv kortini, áðrenn farið spæla. AT soyabønir ikki eru bara eitt serskilt slag av bønunum tað finnast meira enn 200 ymisk sløg kortspælarar at kyssa verður at AT sodningin fer fram sjálvt um ein svevur; men nógv langsamri. AT skorpiónin stingur seg sjálvan í hel, um ein dropi av whisky kemur á hana. AT eitt ur økir í vekt, tå ið tað er upptrekt. AT hitt fyrsta flogfarið, ið setti hol á ljóðmúrin og fleyg skjót- ari enn ljóðið, var Bl x— sum fleyg 1120 km um tíman. Hetta hendi 14. oktbr. 1947. AT eisini djór kunnu vera sinnis- sjúk, ja beinleiðis ør. Vísinda- menn siga, at minst helmingurin av elgsdjórunum á Nova Scotia eru sinnissjúk. j um | Yvir: 1) Skipafelagið Føroyar greidir allan fluttning á sjógvi á landi luftini Bíleggið ferðaseðlar Pf. Skipafelagið Føroyar Tlf. DYRKI 1225 LENDI Skulu vit gerast sjálvbjarnir við landbúnaðarvorur, má alt dyrk- bært lendi koma undir kultur, og num veltast av nýggjum. Teir einstøku búnaðarmenninir og tær einstøku bygdirnar eru ikki førar fyri at útinna hetta verk, um hetta skal gerast innanfyri eitt rímiligt tíðarmark. Maskinkraftin og einans kann loysa hetta mikla mål; men tær maskinur, ið skulu til, kosta almikid av peningi. Vit kunnu bein leidis siggja burtur frå nakr ari privatari loysn av hesum máli — sam- felagið má taka sær av ti, og] her kann valla vera ivi um, at! besta loysnin er skipanin av nøkrum dyrkilidum, soleidis sum åvist er i uppskotinum »arbeidi til oll á sjógvi og landi«. Hetta uppskot hevur ongatid ver- ið meira aktuelt enn í dag, og tí| hon Krossorð skúlamaður 6) lekin 7) strev 9) mál 10) glað 12) ótta 14) ravmagn 16) net 19) vánaligur. Niður: 1) fjall 2) rokka 3) á 4) ímóti 5) vánaligur 8) hugdi 11) jagslar 13) skipastavir 15) reglugerð | 18) ávísingarforn. Set bókstav- ødrvisi saman, HVAT GER HON? arnar í navninum og tú fært at vita, hvat kvinnan ger: ERICA TRIVS * * * 1. eldi 2. gudar 3. geva 4. land | meginparturin av gamla bø- ræður um at samfelagið sum skjót- ast tekur sær av hesum máli — og alt dyrkbart lendi í Føroyum verd- ur gjørt til kulturbeiti. | TAÐ ER VERULEIKI AT hóast alla tjoveldisøsingina un hervaldið, ið skuldi rekast av landinum, undan krígnum, veitst einki um nakrar tjóðveldisatgerð- ir í hesum máli uttan dúgliga luttøku frá tjóðveldismonnum undir miklum veitsluhaldum hjá hervaldinum á — herstødini í Mjørkadali. — Ein kann verða ríkur av at seta pening i sparikassan; men tíverri eru tað bara tey ríku, ið hava ráð til tað! * * * at hatta 10 ára Janus og teir jardlagt Per: Eg hoyri, gamla stríðið millum Hanus er av. Hava stridsøksina? Pål: Nei, Janus. men teir hava jarðað * * * Tað dýrasta, ein eigur, er tað, ein enn ikki eigur, men stødugt má gjalda fyri. * * * Fyrimyndin av einari kvinnu má vera hon, ið heldur seg hava fingið eina fyrimynd av einum manni. SKULA TIT BRÚKA BIL persónkoyring ella skúla- koyring, so snarið tlf. 3456 Alexander Dalfoss A