leygardagur 28. mai 1966síða 4

N. 41 Minnilutin (Poul Jacob Olsen, og P, M. Dam) heldur fram: Stjórnarskipanin av 23. mars | 1948 er ryggurin i samfelag okk- | ara. Hon verður ti, so leingi hon| er í gildi, hin mest avgerandi t tátt- | ur í lívinum hjá einstaklinginum | eins og hjá allari tjóðini, og hon| vil altíð koma serliga hjá teimum, | ið sjálvandi at hava | livandi áhuga, | sum uppi hon varð til. Eyðvitað kann stjórnarskipanin | ábót og broyting samsvar- tíðarinnar krøvum. | | hevur tí onga vóru í leikinum, tá vorva andi Javnadarflokkurin principiella mótstøðu móti møgu-!| ligum broytingaruppskotum til | stjørnarskipanina, flokkurin | kann væl hugsa sær at vera vid til! uppskotum til broyt- | broyting kann! prógvast at vera áleikandi neyðug | fyri fóroyingar og go“ samlag mill um Føroyar og Danmark, eigur | hon sjálvandi at verða framd. Men. ein og hvor broyting má verða væl áðrenn og viðgerð ingar, og um av ein umhugsað, hon | Stjórnarskipanarbroyt- | og gjølla fer (fram. ingar eru ikki hvønndagsarbeidi. Málið. arskipanini, skapa eit menn settu sær við stjórn var einki enn at grundarlag av- minni og eina eyrðing fyri loysn av tí tjóðskapar- | liga sum i spurninginum, 18. hevdi aldargoml- og og stjórnarliga endanum av old i århundradinum id vóð frå livsrembingum og hesum skapt | rørslu, nyggjum eina um at livslagi. Hin tjóðskaparligi må í sínum høvudsheitum sigast ai | viðvíkjandi rættar- spurningurin | loystur era Annað er hansara út- Har stendur á síni. bygging og mýking. støðu eins aklinginum meira enn á sam-| felagsskipanum. Men her er tað) eisini. at størsti vansin er, ti tá | ið hitt eggjandi veruliga ella | trýstið uttanífrá standa | óveruliga er | burturi, verður vøksturin at og falla á teim etisku spírunum og | í einum | | teirra vøksturmegi, sum er sjálvum, og hvers liv er ureytad av | rembingini innanifrå. | Her skal nú í stuttum verða nortið við nakrar av teimum mest áleikandi spurningunum, Men hin | kronologiska raðfylgjan av evnis- viðgerðini verður ikki at fylgja| Jandsstyrisins, men verða spurn- ingarnir heldur havdir á lofi sum teir liggja í heildarmyndini: 1. Flaggið | stjórmarsklipanina, at føroyingar skulu fáa góðtikið flagg sitt uttan mark. Flaggið er ein ikki hin minst åleikandi tjóðskapartátturin. | Menn. sum vóru við at seta í | | | |} fyri sum innan fyri Feroya hildu málið vera greitt alla staðni, skilvu ella um før- avgerðina flagg- Her var ikki tal- nakrar = avmarkingar ella skerjingar. Tad er sligið fast, flaggið og føroyingurin kunnu ikki | skiljast. | ið menn vistu og viðvíkjandi. oysku donsku inum an um at er, ongar internationalar er av Sagt at reglur og lógir eru flaggi viðvíkjandi. flaggsiðir fremmanda tjóða verður í flestum fyri fremmandum um á teirra gævuløtum, ið talan er um umboð á vitjan til og aðrra sam- fløggum Men ialan vananýtslu fløggum. Soleidis londum flaggað) tjóðum riki- eins og tå im og og fundar og stevnur komur landa millum. Sidir vidvikjandi privatari nytslu | bodan | alheims | adrar å |jum | fram, SOSTALURIN Sjóskip er ryggurin av fremmandum flaggi Densku student- | arnir og feroyska flaggið | at | i, s:hð- | Minnilutin ivast heldur ikki flaggmisskiljingar, sum hava ist førøysku og donsku studentanna | millum vidvikjandi føroyskari um- | eins fund- | á norðurlendskum og studentastevnum og um, væl kunnu greiðast, so føroy- sama mun sum Í og mentunnareind í inar nordurlendsku tjóðirnar tjóðir. Málið er í dag hjá ollum frælsis- at fylkja skyldar samskipan eins yntum tjóðum tjóðir í eina og JAVNADARFL. MÓTI MØGULIGUM STJÓRNARSKIPANINA, OG HUGSA SÆR AT VERA VIÐ ' UM TIL BROYTINGAR BROYTINGARUPPSKOTID FEKK LITLAR SØMDIR JAVNADARFLOKKSINS M. DAM) | hent er við Skotlandi og Englandi, og | eisini borið fram av Føroya lands- | norðurstatunum í Amerika skyldum státum og tjóðum mangar | stýri. aðrastaðni í verðini, nú seinast við teimum »seks«. Men tjóðir ikki samgongum at | ikki stu- tað er talan um, í hesum umboðaðar av verða sínum studene asteynum og samgonguna frá dentum á innanfyri fundum og er ið hvussu er ikki tær fundum ella studentum størri | tjóðagkjum. av stats- kunnugt, at her umtalaðu samgongur hava teirri einstaku við tjóðum frælsi og rætti Ætlanin samgengu er bæði tað andaliga og lívið og tjóðskapin hjá teirri staku tað ikki vildi verðið ini. teirri av at menna vinnuliga | ein- | var, tjóðini. Um aldri nakrantid talan | fríviljaða samgongu og målsøki og rættindi av almenni hvor um mál skjaligari náttúru hjá Tað er við fullum rætti hildið tjóð og sjålvstødug innanfyri eit ríki enn td. Skot- land er innanfyri bretska samveld-| ið. Og skotskir studentar eru góð-| eins góð tjóðareind | studentarnir. serstøk kendir sum sum bretsku ødrum studentafund- og å alheims- og um, stevnum samkomum. ste Flaggið og Nord- | støk tjóð vid egnum máli, | og øllum tjóðareyðkennum. limur i Norður- ingar verda tiknir mn serstøk tjóð | lendska rádnum | hevði HEVUR ONGA BROYTI HJÁ TINGI. U MEOD GREITT SÍNA STOÐU, ÁHUGA HJÁ FØROYA FÓLKI | heitur fyri | | Minnilutin | pass — | serlig! aðrari. | at at føroyvingar eru ikki minni) deild | Hvør | eirra hevur ti sjålvstødugt umbod| Føroyar eru heilt ókendar | pass. skert ta fullu góðkenning av flagg-| - ke fullu góðkenning a fn | reistur »d- | 8 ú JK | verður tað, fríviljaðu | . | | statsborgarligu stødu. | at opna landamarkini, so ein kann! staðni ógvuliga rúmligir ferðast ótarnaður. Tað kann tað | sinnaðir. | urlendska rådid | lættliga verða ivamål hjá monnum, Tað er ikki at ivast í, at allar hvor ið ein er, um landið, ein kem | misskiljingar = viðvíkjandi heimild | Tvær reisur upp í rekur er ál ur frå, er teimum ókunnug', og tað | at nýta føroyska flaggið á almenn- fundi Norðlendska ráðsins foroy- annars einki annað kent hagamerki | um fundum, stevnum og ødrum | Ska flaggið ynskt fylgt føroyingi- |er á passinum. samkomum i fremmandum londum | "um at veitra millum hini 5 norð- Men tað er eyðsæð, at passið! við góðum vilja og samarbeiði frá | urlendsku fløggini sum vekin Uppá | fyrst og fremst skal visa og srika| føroyskari og danskari síðu kunnu góðkenning av føroyingum sum |undir, at berarin av ti er føroy-| rættast innanfyri heimastýrislógina. | hin sætta norðurlendska tjóðin. | ingur. | | Men her er einki 3víbýti: føroyska | Men báðu ferðirnir vóru vit før-| Ábyrgdarmenn skylda, áðrenn flaggið eigur at verða drigið á | oyingar ikki nóg væl skiltir av okk | teir fremja hesa umrøddu broyting, |stong, har ið maður metir sum | ara norðurlendsku breðratjóðunum, |. gera landsmønnum okkara full- foroyingur fyri føroyingar, Foroy-| flaggið kundi verða drigið á | komiliga greitt. hvussu ið stødan | ar, tå ið annars flaggað verður. song. kann verða aftaná eina møguliga | Tó nú tykist riva fyri eygum á|broyting samsvarandi landsstýrisins | teim flestu innanfyri norðurlendska | uppsko'i um, at i passinum skal | ráðið. Hin danska pressan hevur|bara standa »føroyingur« og »Før-| | sum heild tikið undir við tí føroy- | oyar« uttan orð um ríkisborgara- 'ska flagginum millum hini 5 norð- | skapin. urlendsku fløggini, tí menn við-| Føroyskt pass er eins og frí- ganga. at føroyingar eru ein ser- | merkið ei't langtrøkkandi boð frå mentum | føroysku tjóðini. Tað røkkur so | langt, sum føroyingar ferðast, og | |ta er kring tann vida knøts Tað! ti sin nationala tydning af| passið. mføroyingurin nyYtir, | vað monnum. hevur | skipa soleiðis, at ið vit 2. Føroyar sum visir og eru til sum; adaluppgåvan hjå pass- sagt Sað lætt | ferdast millum. hvar liva fólk. Men inum er sum og lidiligt at landa Henda uppgåva må ikki skerjast. ib So ókunnugar Føroyar enn 368- | oru í nógvum verdaldarpørtum er at kvíða fyri, at eitt føroyskt pass! | uttan eisini at siga frá ríkisborg-' araskapinum kemur at volda monn har, ið Vit eru| ] at gera Á fundi í Norðurlendska ráðnum | javnaðar- Føroyar formadur flokks ynski uppi um, at sum hin sætta norðurlendska skuldi Norður- Foroya sum in verða limur i um trupulleikar | ókendir. Minnilutin vert at koma trupulleika og skjýlur ti upp, at »Føroyingur« og »Føroyar« verða sett á passið so ásýnliga sum av landsstýrinum sett upp, men at ríkisborgaraskapurin eisini — skal, kunne síggjast passinum. Hetta | er vis! neyðugt fyri teir og tær | P. ||sum ferðast — neyðugt enn eina| fitta tíð. PRINSIPIELLA MOTSTØDI il. VÆL NGARUPPSKOTUM í URIN KANN VIÐGERÐ AV UPPSKOT- heldur ad sær ut fyri FLOK ikki vera KK | tilikan | HH SAMGONGUFLOKKUNUM MÁLINUM HEVUR å Í (POUL FJ. OLSEN OG HEVUR ALSTÓRAN SUM | 4. Uttanríkissam- rádingar og | umbodan og | Vit er heilur hesum máli, ið eftir | Sins | flokksins tykki væl kann verða | loyst u'tan broyting av heimastýris | lógini. lendska ráðnum. Sama ynski er nú hava, sum sagt í landss ýri- uppskoti. rætt til samráðingar serlig føroysk uttanríkismál. men við danska u'tanríkisráðsins | »introduktion« av Javnadarflokkurin um og góðkenning | úrslitinum. | Eingin broyting í stjórnarskip- 3. Serligt forcyskt mn leikar tí á her. Forútsetingin | í samráðingunum við úðendingar jum føroysk áhugamál goymir ta neydugu trygd og tryggjan i sær viðvíkjandi okkara samráðingar- rætti. Vit hava eitt serligt foóroyskt Men nú er spurningurin á broyta tað. strokið | okkara a so sum vísir á sum er. høvi at! utanríkis sam- áðrenn lógir teimum eins og viðvíkjandi traktatum, konventiónum og oðr- Og vit hava, |geva ummæli gongumålum, ílíkum passi krevur broyting | viðvíkjandi okkara stjórnarskipanar $ 10. Eftir minnilutans tykki er tað | neyven neyðugt at broyta stjórnar- skipanina fyri at gera eitt nýtiligt foroyskt pass. Tað er einki | at vid samráðing við kunnu vit fáa tað ið vit eru nøgdir við, | Menn halda, at skrásetan av ein- um av um avtalum við fremmandar tjóðir | verða setar í gildi. Her áleikar tí heldur ikki nøkur broyting stjórnarskipanini. Í sambandi við spurninginum um umskipan ella yvirtøku av uttanríkismálunum skylda vit at viðmerkja, at tað er! ein royndur lutur, at tað hevur havt alstóran vwydning fyri gott úr- slit av samráðingum, ið føroyingar við aðrar tjóðir um okkara Í av | ivast i, ríkisstjórnina líkindapass, viðgerðina av; broyt- ingina av sum | landsstyrinum skotid upp, skyl- da gjølla at kanna, hvussu ið verd- at gangast okkara ið skulu nyla passið har, Feir menn, ið vilja hava passinum soleiðis |* | hava | uttanríkis áhugamál sum fiski- og har undir handilsmål, landsmonn- ið tað eru tær tessverri enn nógva staðni, Passið hevur jú ta hevuðsuppgávu og við góðum ráðum, ur um, | vinnumál, at danir eru vid til »inroduseringar« til hjálpar | Men hóast og vegleiðingar á ymsan hátt. Teir eru jú vandir, kønir og gamlir í gøtuni — luttanrikismålum viðvíkj- andi. Galdandi stjórnarskipan heimilar lokkum a' fáa settan mann í uttan- ríkisráðið við teirri uppgávu ser- liga at taka sær av føroysku uttan- ríkisinteressum. Ein rættur maður her kundi lag grundarlagið fyri einum føroyskum sjålvstødugt ar- beiðandi parti av einum »departi- mentic. Javnaðarmenn og Louis Zacha- vildu tá við tað sama fáa mannin setan. Men semja fekst ikki um hesa setan. Og síðani hev ur einki uppskot um mannin verið riasen frammi. rætti til mann í gevur stjórnar- rætt til á egnan kostnað mann (menn) á danskar konsulåtir og gesant- id vit halda tørvur er manni (monnum) til i samarbeiði vid danska umboðið at rekja føroysk uttanriíkis áhugamál. um handilsmál boðan tí í útland- inum, ið kann halda vera wýdningi og áhuga fyri einstak- føroyingar, samtøkur eins sini heild. Men ikki nytt henda nakran muns utan vid set- Skarðhamar í Bretlandi. Og tíð varð Hans Dalsgaard settur sum umboðsmaður í Íslandi. Hans Dalsgaard gjørdi eit dygdargott arbeiði og hevði besta lovorð á sær í Íslandi bæði hjá og øðrum, varð nidurlagdur. Interessurnar hjå førovingum i Islandi eru vaks- andi. Afturtøka føroyska um- bodsmanninum hadani er ti ring skilja. Hin ambassadan hevur gott orð á sær hjá føroying- um, ið vitja Ísland til vinnu. Men tað er eyðsæð, tað vildu dugna føroyingum enn betri, at føroying- har uppi við sínum mål- Aftrat hesum uttanríkisráðnum skipanin at ambasadur, skapir, har tílíkum seta á talan øllum Her er serliga og frå madur av ar feløg, fyri i higartil rætt til av sini og Føroyar hava vit an i i føryoingum sessurin av at danska at ur var | kunnleika og serkunnleika til før- oysk vidurskifti. Tað má sigast at vera eitt miss- tak, at føroyska umboðsstarvið á | Íslandi varð niðurlagt. Tað var eitt framstig at fingið: a) Serkonan mann í uttanríkis- ráðið á statsins kosinað, b) menn á donsku umboðsstovur- nar í útlandinum, har ið vit halda tílík umboð hava serligan týdning fyri føroyinganna áhugamál í út-- landinum. Hesir verða settir á okk- kostnað stýris- ara egna sambært skipanina. At lýst henda táttin okkara framtíðar arbeiðsskrá = hugsaðu menn, vildu komið at havt almikl- an týdning fyri land og fólk okk- sum okkara liv meirt av góðum í ara, so Statt og meiri er treytað handils- og øðrum viðurskifjum út | eftir. Uttanríkisráðið, ambassadur, ge- santskap og konsulátir vildu við húsarúmd. skrivstovuhjálp og øll- um sínum kunnleika til tey ymsu fremmandu londini verið okkara monnum «il alla møguliga hjálp. Okkum kemst, at hetta dubbing- arbeiði til búnaskap í uttanríkis- tænasju fyrst má verða gjørt til lítar, eins og samráðingar við danir um fyrimunirnar at leggja á annan bógv fyrst megu fara fram, áðrenn talan kann verða um stórbroyting í stjórnarskip-