leygardagur 30. apríl 1966síða 4

5 4 Nr. 33 SOSTALURIN Skulin å Skansavegnum Undir skulavigsluni i Fugla- firði varð tosað, um hvussu) nógvir skúlar eru í landinum, | og rætt er tað, vit hava skúlar | bæði av einum og ødrum slagi, | sum vit oll kenna, men tó varð | her í Havmini fyri 3 árum síð-| an settur á stovn ein skúli, sum fá vita um, tí merkilig togn | hevur verið um hann, hóast hesin eigur at vera kendur fram um allar aðrar nettupp við tað hann røkjur eina ser- liga uppgåvu, sum vit íkki kunnu vera fyri uttan. Hyggur tú eftir onkrum tele- fonfelaga her á staðnum, dett- tú kanska niður á hetta navnið: Statens skole for høre- og talelidende, Skansavegur 13, hetta er bygningurin V.B.V. sum i 16 år hysti preliminer- og studentaskeið Foroya log- tings. Nú hevur býráðið aftur atið húsini ókeypis (og gevur skúla. hesa til skúla fyri talu-. hovru-. lesi- 0 krivi brekað. næmingarn u bæði I lk Olsen | ristødumadur Q n fi hvu Í K ri 3 kh s så Í Í á I: € y å D urks m nnu, sum | el f hesari iOoførdi, at eg fór at lesa til lupædagog.< Eg varð lið- ugur á sumri 1955, samstundis læs eg psykologi og tók skeið fyri lesitarnaði. Pláss varð bjóðað mær á Statens kostskole for døve og var eg har frå 9 1955—1962 og læs sjálvsagt við síðuna av, fyri at nevna nøkur: skeið í deyvapsykologi, skeið á Statens hørecentral og á Stat- | ens høreinstitut viðv. undirvis- | ing av vaksnum tunghoyrdum, | og tók deyvalærareksamen —| skeið í at nýta oll el-tól, id nýtt | verða til kanning av deyvum — | lærdi at undirvísa »multihandi- | cappadum.,« sum td. deyv. blind (tey skulu undirvísast gjøgnum følisansin, tolka niður í hendurnar) spastisk talubrek- aði 0.s.fr. Í 1959 varð eg biðin at fara til Føroya at kanna um tað | vóru so nógv hoyru- og talu- brekað børn og ordblind, at møguleikar vóru fyri at fáa sett á stovn skúla fyri slík. Í oktober sama ár fekk Soci- alministeriið tilfarið frá mær, og kanningarnar vidførdu, at skúlin kom. Myndugleikarnir her og niðri gjørdu eitt stórt ar- beið hesum vidv., og skal nak- ar nevnast aftrat megu tað vera landslæknin og oyrnalæknin, sum vóru einastandandi hjålp- | samir. Skulin verdur rikin av Social ministeriinum, sum bað meg fara upp at stovna og leida hann saman við konu míni Margit Olsen, ættað úr Leirvík. Margit hevur eisini undirvíst á Statens kostskole| for døve, og hon hevur fingið specialútbúgving á skúlanum í deyvaundirvísing, tikið skeið í anatomi og fysiologi, og skeið | á Statens institut f. talelidende, á Statens høreinstitut, á Statens | hørecentral, Statens undersø-| gelses- og vejledningsklinik for | | døve og svært tunghøre børn i|num oydublad sum skal útfyll- København. jast av læraranum, skúlalækn-| janum og ráðgevaranum fyri ser | Skulin hevdi 6 næmingar at byrja vid, i dag hava vit 2 lær-|undirvisingini í fólkaskúlanum. arafolk aftrat: fru Lisberg úr | Vaksin hoyru- talu- lesi- ella Vági og Jørmund Magnussen | skrivibrekad kunna bert ringja úr Kvivik, og næmingatalið erjella skriva til skúlan og kunnu | 37. umframt ambulanta við-|vit seta undirvísing á stovn og! gerð. | gjalda fyri hana hidani, aftaná Vit búðu í bygninginum, men | at tey eru kannað og tað visir | eru nú flutt fyri at geva pláss seg at tey eiga at fáa hjálp hid- | til meira stovur, aftrat hava vit|ani. | fingið laboratoriubygningin,| Áðrenn talan kann vera um sum landsstýrið letur okkum | upptøku í skúlan á Skansa avl ókeypis. talubr. skal læknaváttan verða áðrenn vit fara runt at hyggja skúlanum í hendi. eftir undirvísingini, spyrji eg.| Tað eru 4 flokkar á skul-| hvussu næmingar kom inn á anum og verða hoyribrekað skúlan. og fái hesa frágreiðing: | greinum, tó verður mest dentur Born undir skúlaaldri ið ikki greinin, tó verður mest dentur tilmeldad skúla ið eru talu- | lagdur á at tosa. skriva og lesa. a hovribrekað verða upntik- og harav kemst tímarnir í in. tá ið plåss er og nýtist bert | móðurmálinum verða teir flestu it rineja ella skriva til skúlan| harumframt hava tey Í tíma sum gevur allar upply rokning dagliga. Fimleik hava aldri tey (úti á háskúlanum). og ann f un s hava tey hondarbeid og tra k } um tey níð ! lc | kriv ógnum skúlan, barnið og lin i fólkaskúlanum. | Orel ja verður tikin um sum t.d. hava arbeið 1SS4 E I (deyv- og talubrekad) hevur 4 næmingar upp til 20 ár. Her hev- ur Magnussen rokning við teimum. | duga. Aftaná lesur Benadikt. ið er heilt deyvur, tað, hann hevur skrivað. Nú verður hann lærdur at úttala beint, onkun- tíð tekur Olsen aðra hondina hjá honum og leggur hana undir! høkuna hjá sær, fyri at drong- urin skal merkja »vibrationina« og hina frammanfyri munnin at! merkja. hvussu andadrátturin skal vera til hvort ljóðið. Fyrstur er Benadikt úr Hós- vík, so koma Jan úr Gøtu og Sverri úr Havn, Álvur úr Skop- un er ikki á bílætinum, tí hann er til aðra undirvising. Hin fjórði tit síggja er Hans Pauli úr Havn, hann hoyrir heima í miðlingaflokkinum og kemur bert inn her til hesa lærugrein- ina. Hans Pauli roknar á ser- liga maskinu, hann er nevnliga blindur (tit hava ofta hoyrt hann i barnaútvarpinum). Eg vildi ynskt, tit kundu sætt hvussu kvikur hann er, eisini! til at skriva uppá maskinuna, og hvussu væl hann klárar seg í allar mátar. Á skúlanum verð, ur alt gjørt fyri, at næmingar- nir skulu verða so sjálvbjargn- ir sum gjørligt. Ikki sær Hans Pauli út sum eitt barn, sum hevur mist ein av sínum størstu gávum, nei smílandi og væl- nøgdur er hann, ja, hann hevur sanniliga nógv at læra okkum. Ein annan dag eg eri inni í klassanum, hava teir mállæru g máluppbygging við Ditlev Olsen. Sverri og Benadikt fara upp til talvuna at benda sagn- orð. Tað er ikki eiti á, teir og 30. apríl 1966 E HH (ordblind og tunghoyrd) hevur 12 næmingur (upp til 18 ár.) Hetta er bíbliusogutími, ið fyrigongur vid filmstyrivísan. Í dag er tað brúdleypið í Kana og Jesus stillar stormin, tey frågret etois fer ing og spurningar bæði frá lær- undirvísingin fram í hest læru- Miðlingaflokkurin hevur 7 næmingar. Hetta eru hoyrubrek- að og blind. Á bílætinum eru Rituvik, Niels úr Kvívík, Fríðborg úr Nordtoftum, Sandi og Eivind úr Havn. Her hevur frú Olsen úr av við Anlina Edith rokning bert 5 av teimum. teimum. Tey visa mær bøkurnar, ordanin er finur og stykkini bein, ja, tey kunna saktans vera errin. Seinni hava tey føroyskt. Fríðborg lesur og ger hon tekn- ini samstundis, hetta seinna fyri at lærarinnan kann síggja. at næmingurin fatar, hvat hann lesur. Aftaná lesa oll eina stutta søgu, ið er skrivað á talvuna. Lærarinnan ger sær stóran ómak við úttaluni, tað sama gera hini lærarafólkini; fyri hesi børn hevur tann týðiliga talan so óendaliga nógv at siga, og eisini at tey duga væl mállær- una, tí bendingin hevur so stór- an tydning; fyri tey, sum ikki hoyra = við oyranum, verða nýggj orð í óregluligari bend- ing (td. er — var) Dentur verður lagdur á, at læra tey deyvu at nýta »stemm- una,< hóast tey ikki sjálv hoyra hvat tey siga, fyri at tey á nát- túrligan hátt kunnu koma í | samband við fólk, ið ikki duga teknini, og soleiðis koma at klára seg við talu og skrift úti í lívinum. Lærarafólkini og næmingarnir å V. B.V.