leygardagur 27. august 1966síða 3

i 27. august 1966 nn nm teir stóðu har naknir og skoldaðir fyri allamannaeygum! Men løgmaður okkara vísti seg! kortini sum hin stúri orðloysingur, sum maður, ein ikki kundi rokna; vid, hvors orð einki vigaðu ella ikki vigaðu longur enn hálvrunnið | sjóarfall. Tá ið vent var og eystfall| var vorðið til vestfall, var eisini| vent hjá honum og oll hansara orð | og allar hansara støður vóru skol-| aðar burtur sum lættisoppar. | Tá ið vent var, og herdingarnar| vóru farnar av honum fór at leika | ødrvisi í horni. Aftur hoyrdist hitt) gamla sjálvstýrisýlið á vørrum við) ongum sjálvstýri í hjartanum, men) við tí snurrandi fyri oyrum og| heila og í hverjum blóðdropa, at| hann og hansara menn ikki kundu.| íkki tordu at geva seg upp til skut- uls hjá veljarunum, tí tað var einki at ivast í, at um teir við klandurs-| váknum singlandi um oyruni ål hvørjum ødrum hildu á valvågina,| vildu teir stinga hvenn annan nid-| ur heldur enn at vinna á andstoð- | uni, Og so åt løgmadur nnsordini i seg aftur! hvørki hann ella hansara rædda lið, fyri ikki at siga ræðu- skitpøt tordu sýta við tjóðveldið | enn. og tjóðveldi rópaði yvir alt Føroya land. so tað gelti í homr- oll reyst- Nei. um, at tjóðveldismenn ongatíði havdu sagt upp við fólkaflokkin. | hitt svartasta afturhaldið. Tað vari i hitt standandi brigslið. "ið tjóðveld- ismenn høvdu at tveita eftir hesum flokki. | Og hóast partarnir høvdu róntj út fyri almenninginum, teir | høvdu klandrast so illa, pårt | einki var vorðið burtur úr sam- arbeiðinum — teir høvdu bart åt! sagt ongan politikk kunnað ført fyri hvørjum ødrum — vildu teir; halda fram við sama lorrandi| stjórnarsamgongu. til tess val mátti | haldast aftur ikki seinri enn 8. no-! vember 1966. at at Í | Í IKKI UNDIR NAGLIN | Og so hendi tað løgna, at tá id javnaðarmenn settu fram uppskot um nýval samsvarandi løgmannsins | vid gråturødd givnu frásogn um, at stjórnarsamgongan fyri hinum; versta klandri ikki kundi halda fram, fanst eingin fólkaflokksmað-| ur og allraminst nakar tjóðveldis- maður, sum vildi taka undir við uppskotinum frá teimum. | Eingin hætti sær at taka val! Max Catto: FEIGDARFUGLAR (Framhald) Tað varð býtt sundur rúm í, skipunum — nakrir klumpa- | metrar til hvort húski og eftirsum eg fekk goymt alt ið eg átti i lummunum, kundi eg seta meg í náðum uttast við dyrnar, so at eg fekk toluligt andarúm. Sólin stakk ræðuliga niður á jarntakið. Eg sá, at bilurin var komin, og at teir tríggir fangarnir komu | dragsandi við kostmiklari tele- fonútgerð og settu undir lossi- kranarnar. Teir vóru naknir um | yvirpartin, og sveittin lak av | teimum... Blámaðurin tók sum skuldi hann glett seg til at brúkt megi sína: vakurt var at) síggja veldugu — akslavøddar| hansara spennast, hvorja ferð hann tók á. Men Marcel rædd- ist alt. id at arbeiði, og tjúkki | bulurin flutti seg nettup so mikið. at tað sást: og Harry Frobisher, hann orkaði bein-| leiðis ikki meira. Honum treyt! eina búrmáltíð, rivini sóust' undir húðini so hættisliga nakin | | Í | | Á, | Eitt kom framvið mær og fór | hann spakuliga, »so hevði nógv |>Tað kann yvirhøvur ikki bera | Í lætt av mær, og eg hevði verið | til.« innar. Tað var faðir Doonan, sum steðgaði aftast í manna- | múgvuni og bíðaði tolin eftir, at | tjakið skuldi tagna. Hann var bleikur, bóndaandlit hansara, tóktist stirðnað í ódligheit. Tað verður rok av hasum mann-| inum, hugsaði eg og grundaði | uppá, hvat tað var hann ætlaði. | So tók hann orðið. Vendur| | sita eitt eiti í løgmanssessinum val- | einkiur og einkjubørn | treingjandi fáa í hinum partinum A —invniiønnnnnnnnnnnnnnnnnnnn | borði, ið stóð í ovara enda, og | hann noyddist at toyggja seg) ið talaði. Táið hann bar eyga | vid faðir Doonan, skrykti hon- | sýna eymkan. Í hvussu er visti Og Iløgmanninum eydnaðist at skeiðið út, og hvørki hann og hansara menn ella tjóðveldismenn hættu sær í valdrápið. Men 8. november varð hin ytsta freistin! Tá novdast teir undir fólksins dóm, í drápið á teirri politisku hvalvágini. Neyðar menn. so ræddir teir vóru! Neyðar menn! Eg skilji teir! Hugsa sær at komið fram fyri fólkið sum orðloysingur soleiðis sum ávíst. Hugsa sær at noyðast at við- ganga ella ikki kunna avvísa og mótprógva, at ein einki hevur framt ikki undir naglin av tí poli- tikki, sum ein fór til vals at frem- ia, sum sjálvstýrisharrarnir Erlend- ur Paturssonur fyri tjóðveldið og Håkun Djurhuus fyri fólkaflokkin í viðgitnu talum sínum »prokla- meraðuæ. POLITIKKUR JAVNADAR- MANNA , il Hugsa sær nú noyðast at standa sum harra lýgmaður og rovna at reypa og erpa sær av po- at litikkinum hjá javnaðarmonnum | ella rættari sagt: fruktunum av, honum. Hugsa sær í síni samvitsku at hovra, meðan ein stendur og talar, áhovrararnar siga næstan ti! hvort einasta nunkt. hvort einasta mál. ein ber fram, »men mín góði mað- ur, hatta er politikkur javnaðar- manna og júst tað. sum tú fylti blød og fundir við fordømandi orð um ímóti! | Hetta er tað. sum talsmenninir og talararnir fyri sjálvstýrissam-| gonguna eru ímóti! Løgmadur fyllir stóran vart avj talurúmd síni við frágreiðing um sosialar åbøtur, ið hann og hansara | samgoneumenn ikki eiga eitt ein- asta orð av. Vit minnast og allir menn minn- ast. hvussu fólkaflokksmaðurin og tióðveldismaðurin her á opnum tingi vildu skræða hvønn annan úr skinninum. tí teir havdu ikki tor- að at verðið samdir um at taka stríðið upp máti iavnaðarmonnum í sosialum politikki krøvum um. at eingin munur skuldi vera á teirri | forsorg. ið somul. sjúk. avlamin. og onnur; móti umbodsmanninum segði | hann, eyðmjúkur í fyrstuni og við bønandi brosi: Ætla tit ikki at lata eitt sindur av rúmi vera eftir til óvitarnar á sjúkra- husinum?« Øll vendu sær og hugdu at | honum. og tey vóru oll ill, sum ikki skuldi verið neyðugt, tí oll uttan presturin vistu fullvæl, at sjúkrahús var einki longur. Eingin talaði. Umboðsmaðurin | mundi duga at svara honum tað, ið hann hevði gott av. fyri Umboðsmaðurin sat upp. so hann kundi síggja, hvor | um brúnaskorðar, kundi verið av fortreð. men eisini kundi tað hann væl, at innskipingin var í vanda. og hann suffaði við, meðni hann hugdi at klokkuni. »Skuldi tað verið neyðugt at: | tala. hildið rúm til teirra,« segði fegin við. Men vanlukkutíð| noyðast vit at síggja tann nakna sannleikan sum hann er. Tað er ikki stuttligt hjá mær at noyð- | ast at siga frá tí, men sjúkra- húsið er ikki til nú. »Eg sá tað segði faðir Doonan niður fyri seg, og hann sveitta ómaga- var farin at SOSIALURIN av ríkinum og tí, sum menniskju í somu skóm verða at fáa í Føroy- um! »OYDILAGT LOYSINGINA« Teir mundu farid til hendurs: >Tú Erlenur hevur oydilagt loys- ingina, tí tú vildi ikki stríðast sam an við okkum fólkaflokksmonnum fyri at forða somu sosialu forsorg at verða framda her, sum er framd og verður framd í Danmark!< róptu jú Knud Vang. Tað, sum her lá aftanfyri, var, at teir gævu harrar av sjálvstýris- monnum hevdu sitið saman og ásanna, at um vit førdu somu sosi- alu forsorg igjøgnum í Føroyum sum framd er i Danmark, vildi verða talan um so stórar peninga- hæddir, at vit einsamallir ikki' ork- aðu at gjalda tær allar. og vildu vit tí, tá ið vit komu at standa fyri at yvirtaka tær sosialu forsorgarskyld- urnar, at hava valgið ímillum annaðhvort at uppgeva vyvirtøkuna ella minka forsorgina við einum peningi, ið svarar til hin danska partin heilt ella lutvíst. Og hvor kom at tora at gera tað seinast- nevnda uttan at vænta at verða sligin í hel við fyrstkomandi val? Tá ið fyriliggjandi sosialu åbøt- ur vórðu framdar í Danmark, vísti eg sum føroyskur fólkatingsmaður á, at ein ajourføring mátti soleiðis sum forútsæð í galdandi sosialu lógum uttan dvøl verða framd í Føroyum. JAVNFØRINGIN KEMUR í URTID Eg heitti á statsministarin um at ansa eftir. at hetta varð gjørt. Og ministarin skal hava stóra tøkk fyri. at hann gjørdi tað! Javnaðarflokkurin tók og tekur við fullum huga undir við fyri- liggjandi av ministeriinum útfar- beiddu uppskotum til sosialar ábót ur. Tað er at harmast vvir, at ajour- føringin kemur nakað í úrtíð, ið hevur borið við sær munandi tap fyri tey treingjandi. Men tað er kortini ein stór gleði at uppliva so fullkomuligan sigur fyri flokksins sosialu støðu, at vit fara at tora at trúgva. at eitt tílíkt illsinnisorðaglepps móti teimum sosialu lógunum, sum vit upplivdu umrøddu ferð her á tingi ikki aftur verður upplivad, at vit ongatíð aftur koma at hava sveitta. >Við hesum mínum egnu eygum.« >Tað er sum í sjálvum helviti haruppi á fjallinum,« segði um- boðsmaðurin. >Flúgvingin tvørt urum sýndi tað. Tað ber ikki til, at nakar kann vera á lívi haruppi. Vit kunnu bert vera takksom um, at endin var náð- igur og brådur.« »Ta0 er har enn.< segði prest- ur aftur. »Enn bilar teimum einki. eg haldi, tey eru oll á lívi... Nú tók múgvan at murra; nervar stóðu at bresta. Eingin vildi gera seg inn á mannin. Hann fekst bara ikki frá sínum, og tað var óðamanna yTað er nakað, sum tygum bert halda,« segði umboðsmað- urin. | „Nei, trúgvi mær, eg sá tað. | Vit mugu gera okkurt.“ »Skiparin segði, at har var) nógvur roykur og at einki sást) tyduliga.« Treiskur helt fadir Doonan fram — eg havi ikki vita um so | treiskan mann: >Ég havi sagt tygum, at eg sá tað...K »Tygum hava mistikid tyg-| um,« segði umboðsmaðurin. »Alt ber til,« helt faðir Doo- nan, »hevur tú kærleikan i hjarta tínum. Tey liva. Tað) svørji eg uppá. Vit kunnu ikki| vera so harðhjartað at tveita tey eftir haruppi. Tað hevði verið, ein andstyggilig gerð. Tað er; ikki ein einasti av teimum, ið; her er inni, ið ikki vildi komið, menn á tingi, sum vilja hætta sær at føra ein so seigan måtstødupoli- tikk viðvíkjandi teimum sosialu forsorgarskipanum, sum vit hava upplivað móti javnaðarmanna sosi- alu málum og uppskotum síðani flokkurin legði út í stríðið her í Føroyum. Vit fara at tora at trúgva, at so er, tí vit kenna okkum vísan í, at Føroya fólk er so vakið, at tað við hvort eitt einasta val í stórvaksandi muni vil fylkjast um javnaðar- flokkin og geva honum í hendi at vera vaktarmannin og verjarin av teirri sosialu framburðarleið, er løgd, og sum nú alt hitt livandi fólkið ynskir at ganga. Men hetta er eisini einasta trygd in, ið fólkið hevur. Skuldi tað hent, at javnaðarmenn mistu takið í fólkinum, skal eing- in ivast í, at flokkar, sum nú eru í andstøðu móti javnadarmonnum, vildu haft lætt við at sett annað framum tað sosiala og havt hetta sum uppskot til at steðga við og fyri ein part kanska eisini avvikla tær stóru sosialu åbøturnar og sosia lu trygdina. GRUNDARLAGIÐ LAGT Tað eydnaðist landsstýrinum, sum var undan hesum, at koma til sættis við donsku myndugleikarnar um lánilógir at galda fyri Føroyar. | Við hesum íleggingarskipanum eydnaðist tað at skapa grundar- lagið fyri eini útbygging av teim- um ymsu andaligum sum virkislig- um og sosialum tættum í okkara samfelagi. Eg hugsi løgir sum ídnaðarlánsgrunnin, ið hava og gera møguliga bygging av stór- virkjum á landi sum tey úti á Rundingi í Havn, á Skála, í Klakks vík. Hugsi um íleggingarpeningin, ið varð fingin til realkredittstovnin, tey norsku lánini, hvussu hesin her uppá íleggingar- egnsudviklingslot;na. peningur gjørdi miraklið við end-| urnyggjan av okkara skipaflota, eitt mirakul. sum í dag er grund- arlagið undir teirri stårøktu inn- løgu, sum vit hava upplivad. SKILALEYSUR SØLUPOLITIKKUR Tað er bara harmiligt at hava upplivað sorgarleikin, at mong av hesum okkara góðu skipum eru seld út av landinum uttan at onnur at knógva undir tungari synda- byrði ævi teirra alla.« Eg sá eygnabrá umboðsman- sins kvessast — tað gletti av harmi. Hann var hampamaður, og presturin heyði ikki vandað sær um orðini. Hvat mundi hann ætla, at vit skuldu gera? Skuldu vit manna sjálvboðið sløkkili og fara nidan við ílæt- um at sløkkja gosið? Og so at grava i toftunum eftir teim upp- koladu líkunum?< Eg hevði flogid tvørturum og visti, hvussu har var vorðið; tað var ikki mikid avgjørt at siga, at har var eitt helviti. Ein prestur noyðist eisini onkuntíð at hugsa | um, hvat ið tey livandi halda. Umboðsmaðurin stardi niður í borðið og royndi at sissa seg. So segði hann kaldliga: »Tyg- um hava ongan rætt til at lasta okkum. Eg eri eins sorgarbund- in og tygum. Men mær er litid upp i hendur åbyrgd fyri einum heilum fólki, og eg kann ikki forsvara at tålma burturferdini. Eg taki uppaftur, tygum noyddur til at hoyra tann rædu- liga sannleikan. Øll onnur vita | | hann. Sjukrahusid er glatad.« Veikur å målinum bíða okkum haruppi. Innast í nini sál veit eg tað.< Og táið málið sveik hann eitt rætti hann hendurnar upp sum hirðin. ið bíður fyri tí glataða | øni. Sveittin dreiv um hann, ikki havi eg sæd hann, id sveitt- | adi verri. Mitt i tøgnini, ið nú valdadi, ansadi eg eftir, at teir triggir tukthúsfangarnir høvdu lagt frå sum | gjørt | eru | svaraði | faðir Doonan: »Nei, tey liva og sindur, | Nr. 67 Iss líkagóð og betri eru komin ístaðin. Og tað, sum allarharmiligast er í samband við hesari sølu út av landinum, burtur frá okkara fiski- monnum, er, at forsprákarin fyri hesum skaðaleiki er næsti maður landsstyrisins og ein lívstreytin fyri, at hetta landsstýrið kann hanga saman, maðurin, sum reyp- ar sær av at vera hin »hula hond- ing, sum kann kippa landsstýrið hvørja løtu, ið tað skal vera, um hann ikki fær sin vilja. Saman- berið i hesum viðfangi tað so mik- ið umrødda >SMIRLAMÁLIÐK, hvar ið vit fáa ein minni og seint- siglandi >Smiril fyri ið hvussu er | eina miljón dýrari enn vit kundu, um fylgt varð seinasta landsstýri- num, fingið ein nógv størri og skjótari siglandi »Smiril« fyri. Og tað er harmiligt, nú ið vit venda eyguni aftur eftir tað, sum | farið er fram undir hesum lands- stýrinum, at minnast = hvussu landsstýrisins fullkomuliga skila- leysi sølupolitikkur skerdi selu- úrslitið hjá hópi av skipum so nógv, at tey buðu ikki bøtur, men | máttu fara á heysin og undir sølu- hamarin ella latast av hondum eig- aranna á annan alt annað enn til- | talandi hátt. Her kunnu teir, sum mistu, siga frá leikum hjá manni við livandi thlvfólki. Har varð offrað fyri frúgv at verja! | Hvussu harmiligt tað er hjá monnum. sum mistu, í dag, nú | verðaldarmarknaðurin er farin upp |í skýggini við fiskaprísinum, tað | kann ein og hvor duga at hugsa |sær. Nú ið prísliga og veiðiliga er | møguligt at fáa skipini at bera seg. nú at sita við tómum hondum og | stríðast fyri at tinda skuldina, maður setti seg fyri at fáa hendur á eitt nýtiligt arbeiðsamboð at | bjarga lívinum og heiminum við. Ein myrkasti bletturin av teim- um mongu myrku blettunum hjá | hesum sjálvstýrislandsstýrinum er tað vónleysa úrslitið. at okkara skipafloti er minkaður í stórum, tí uttan ein nútímans fiskiflota er myrkt fyri stavn hjá okkum før- oyingum. x VALAMANNING AV SJOFOLKI Valið, ið stendur fyri, verður ti if ikki lítlum muni at standa um, hvor ið tann flokkur er, sum er førur fyri líkasum seinasta lands- stýrið at gera miraklið at fáa skip- (Framhald á 6. síðu) sær úti á bryggjuni. Teir stóðu í durunum og lurtaðu forvitnir eftir tí drama, ið leiktist inni í pakkhúsinum. Tí tað mátti kall- ast stórdrama at síggja henda mann standa uppi og leggja hjartað opið, og so var alt til fánýtis. Mannamúgvan nøtrandi í spenningi. Frá sær sjálvum rópti Jean- Pierre: >Nú nyttar tygum einki at prædika, tað reisur tey ikki aftur upp til lívs. Vit mugu hugsa um at fáa tey livandi til høldar, og lat okkum tí fara aftur til arbeidis.« | ÞArbeiðið.< segði faðir Doo- nan. ver at redda okkara smáu | óhjálpnu brødrum og systrum | haruppi.« | … . . : | Gaston ur skeinkistovuni suff laði og helt fyri: »Hvat skal ein Í gera við mannin?« Hann hugdi faðir Doonan beint í eyguni og segði bart út, men tó blidmælt- ur: yBrúkið nú hógv. faðir. Tey |umkomust øll í senn. Vóru tey |ikki brend livandi, kvaldust tey, kvaldust tey ikki. vóru tey |grivin undir eldgrótinum. Ikki so mikið sum blaðlús er á lívi haruppi.« | Og »Teirri megin horvur frå gos- inum. Tad stendur væl til hjå teimum enn. Lat okkum so í Jesu navni fara nidan eftir | teimum.“ | Jean-Pierre hugdi at presti, mestsum hann ikki visti, hvat (ið hann segði: »Fara nidan? Eru tygum vitleysur? Hvussu 49 | 2« »Til gongu.« | (Framhald)