leygardagur 3. september 1966síða 5

A 3. september 1966 sín um beinavegin at leggja »arrest- sedil« á »Isvirkisins« skip >Th. Stauning« fyri eitt sindur av pen- ingi, sum Mouritsen átti hjá >Ís- virkinum< fyri nakrar sildakassar. »Th. Stauning« varð »arrester- aður!< Nú mátti státurin fyri sín fyrsta- prioritet gera sín tætt galdandi. Her var talan um stórpening, alt lánið í skipinum. Avtalan við Harald Gee og allar vónirnar, sum vóru knýttar til kalvaveiðuna undir Grønlandi lógu í skeljum. Harald Gee mátti rýma í land. Henda illa gerð Knud Petersens var túgvan, ið kollvelti risafyri- tøkuna hjá arbeiðs- og fiskimonn- unum á Tvøroyri. Sum frammanundan nortið við høvdu kreditorarnir heima gjort vart við seg. Sum ravnar um deyðsseyð flykt- ust teir og tóku hendur saman um at gera rov á Virkið. Teir lótu einki sekund fara við at leypa á. meðan verst stóð til og peninga- trotið seyg alla staðni at. Og við sínum álopi tvingaðu eisini teir statin til at gera krøv síni galdandi inni fyri rættinum. Húsagongan varð soleiðis av- gjórd og ikki at koma uttan um. Kalvaveiðuætlaninar vid Grøn- lands strendur vóru steðgaðar — førovingar fingu so einki burtur av i stóra kalvafiskiskapinum, sum 4 tók seg upp við Gronland hjá bretum, norðmonnum og gðrum tjóðum! Það er eingin skilamadur í dag, sum ikki er fullvísur í, at kalva- fiskiskapurin við so framúr nú- tímans skipi til fiskiskap sum >Th. Stauning« var, vildi havt bjargað ísvirkisfyritgkuni aftur á rættkjøl. Var tað hent, hvussu ødrvisi og frammalagari hevði so ikki mangt annað verið í Føroyum í dag! Men hatið og mandstødan hjá teimum borgarligu móti sosialism- uni og ollum sum eitur sannur ar- beiðara- og forkom fjøldini og landinum hetta mikla framstigið. Nú liggja vit nógv. nógv árini sum eftirbátur og støðugt rubbaðir í teimum borgarligu høftunum. Statsins stórfingna hjálp til ar- beiðsmanna- og fiskimanna fram- fiskimannapolitikkur | <> taksroyndir varð forðað og steðgað fyri langa tíð! Tær antisosialistisku kreftirnar høvdu vunnið. Arbeiðaranna og fiskimanna roynd at seta fótur undir egið borð, at verða sín egin arbeiðs- harri lá knúst fyri langa tíð! Men arbeidararnir og fiskimenn lata seg ikki kúga og knúsa. Teir fylkjast av nýggjum! Latum okkum geva teimum valdið i sóknarstýrum og á løg- tingi til verndar, stuðul og undir- tóku av sosialismuni, ið er hin borgarligu einasti sanni og holli arbeiðar- anna og fiskimanna og allra starvsmanna politikkur innanfyri allar handaligar sum andaligar virkisgreinir, EFTIRSKRIFT: Syrgiligt var at síggja tað eina av partafelags N. J. Mortensens eftirfylgjara skipum fara fyri og annað eftir av Tveroyrar firði, seld burtur á uppsølu. Enn og syrgiligari var at upp- liva. at arbeiðara-fiskimanna virki- sins skip um 20 ár seinri fóru somu leiðina. hini ferð tross alla hjálp| frá arbeiðarafylkingini á plássi-| num. hesa ferð undir harðastul| álopum og forfylging frá teirri borgarligu antisosialistisku fylking- | ini. Froðbiar sóknar kommuna yvir- tók »Isvirkid«. Keypmaðurin Herluf sum tá sat sum sóknarstýrisformað- | ur hann var blaðstjóri á »Føroya | | tidindi«, tå ið tað leyp harðast á leigaði »Isvirkid« uppá my Jagaligar| trevtir, men kortini soleidis, at um | virkið kom at vinna stóran pening.! | skuldi ein partur av reinvinnuni | falla havnarlagnum í lut. | »isvirkid« gav so væl, at tá ið) harra Herluf Thomsen legði frá sær (uppsegði leigusáttmálan vegna sjúku) hevdi havnarlagið ikki bara) goldið alla skuldina hjá »Isvirk- | inum«. men lagt munandi pening til góða við rakstraágóðanum. | So hendi tad, at Louis Christian- | sen, Ejvind Mortensen og fleiri | fóru undir at fáa eitt flakavirki á | føtur við útflutningi av fiskafløk-| um í hyggju. Men hetta var lættari sagt enn gjørt. tí peningur treyt. Teir komu tí til kommununa at fáa stuðul at fremja málið. Thomsen, | SOSIALURIN Ásannandi at eitt nútímans flakavirki kundi koma at hava al- stóran týdning fyri sóknina sam- tykti kommunan at seta »Isvirkib« við húsi og grundøki í sum parta- pening. Hetta var av sonnum stórstuðul, sum kommunan veitti. Sjálvandi varð tíkið ímóti við tøkk, um so var. at kommunan harvið kom at verða nógv tann stórsti ánarin. Javnaðarmenn sótu tá við meir- lutanum í sóknarstýrinum. Men tá hendi tann vannlukka fyri virkið, at teir borgarligu við sóknarstýrisliminum Clement Elja- sen fingu ein javnaðarmann at leypa yvir til teirra og geva teim- um meirlutan at velja ein borgar- ligan, Clement Eliasen, til formann. Við hesi svíkjaragerð mistu javn- aðarmenn alla maktina í kommun- uni og komu einki at hava at siga í rakstrinum av tí nýggja flaka- virkinum. | Teir borgarligu vid Clement Elia sen á odda »manøvreradi«, at ÞÍs- virkiða kom i gjaldtrot, og teir| lótu tað fara kommununi av hond- um. hóast tað ikki var talan um stórri peningahædd, enn kommun- an av tí peningi, sum árliga varð settur av til frama fyri vinnulívið í sóknini. lættliga kundi lagt tann) írestandi likvida pening út, so >Ís-| virkið ikki fór kommununi a hondum. | Javnaðarmenn. ið sum sagt vóru komnir í minniluta, høvdu uppskot | um. at kommunan skuldi gjalda | henda pening. Men teir vórðu | kveistraðir til viks og »Isvirk-| liða. henda virðismikla ogn kom-| mununnar. før til uppsølu. | Clement Eliasen hevði plánir) um. at hann og nakrir bátaeigarar, sum helst uttan javmaðarmenn. | skuldu verða teir. sum yvirtókul| »isvirkid«. Men tað varð | monnum kunnugt av ongum. | Arbeidararnir virki til plåssid. Hvussu id framtidar lagnan verd | ur er dult fyri monnum. Men vinir ella óvinir av arbeiðarum og fiski- monnum sum virkiseigarum megu teir vidganga, at var ikki »Isvirk- ið< komið í teirri trongu tíðini, tá | ið alt vinnulívið stóð á fallandi fóti og fyri ein stóran part fór um| koll. vildi verið mangar ferðir verri | statt á Tvøroyri, enn tað hevur | verið. ti i dag og igjøgnum langar) ; | komu við hesum | Á OSTAR ER Nr. 69 pf Skála skipasmiðja 8 handilsvirki SKÁLA Telefon Runavík 7260 Stálskipasmíð Sleipistød Skipasmiðja Mekaniskur verkstaður Elektriskar installatiónir Skipsútgerð Fiskaútflutningur Sildaútflutningur Frystivirki Matvorubúð Klædnabúð Kol Nýmótans fiskavirki við kuldagoymslum I —""" KLIPP ÚT - KLIPP ÚT - KLIPP ÚT Hygiejniskar verur | 12:73 STK. »HYMO LUXUS« KR. 14- {| 30 STK, »HYMO« í POSUM KR. 7.- + postgjald 0,80 — tikid verður ímóti frímerkjum, 4 BETRI VORA FINNST IKKI! + få NAVN: B | Bíleggingarseðil | 11gesuv6ujBBaJIG USTADUR: SPECIAL-IMPORTEN Landemærket 7 - København K. - Byen 2026 - Postkonto 4018 høv-| endaitgum sigri. Men teiir vilja aldri gevast i stríðnum fyri fullum tíðir hevur vÍsvirkiðx verið uðsvirkið og at kalla ta einasta ar- beiðsgevandi forrætningsvirki = 1|og heilum vinnufrælsi, so teir, ið sóknini. | gera arbeiðið, »innvestera« sína ar- ——— | beiðsmegi, skulu verða eigarar av Arbeiðs- og fiskimenn kenna | virkinum, ið teir leggja allan mátt støðuna. tær harðu treytirnar fyri | og megi sína í at byggja Upp. Max Catto: FEIGDARFUGLAR | (Framhald) Umboðsmaðurin sendi sak- føraranum = hvast — eygnabrå; men faðir Doonan varð stand- andi mitt í pakkhúsinum og hann stardi beint niður fyri føt- urnar so púra ráðaleysur; hann hevði ikki meira at siga, stóð bert og peiggjaði við ørmunum. So læt í honum: »Onkur man vera her sum vil koma við mær. Eg havi tiltrúgv til tykkara. Eg bíði eina lotu í kirkjuni. Eg bøni tykkum, komið yvir.« Hann fór, og tað hoyrdist langligt suff gjøgnum manna- múgvuna, júst sum tú prikar hol á flogblødru. Og so helt ar- beiðið fram at gera rúm fyri teimum ymisku ættarbólkunum til innskipingina. Frobisher og og Marcel og Charlie tóku upp; aftur teirra arbeiði á bryggjuni ( tí korporálurin var komin oman) og sveittin lak av teim- um í tí ræðuliga sólarhitavnum. Eg hevdi einki at gera har. Ég gekk mær niðan aftur í býin fyri at hjálpa konufólkunum við stakkinum av búnyttum út á gøtuna. Hálvanannan tíma seinni komu boð eftir mær frá umboðsmann inum. Eg skuldi gera meg klár- an at flúgva sama kvøldid við nøkrum gomlum, ið tey hildu ikki orkaðu at fara til sjós. Eg fór inn í »Gulleplid« at smakka mær á ta síðstu rom- floskuna. ið ætlandi varð seld hagani. Eg tømdi glasið og segði við Gaston: »Lat okkum skála fyri betri tíðum. Vit Ímunnu hittast aftur á Tahiti«. Og so ripaði eg glasið yvir í eitt (horn, sum russum er vant. (Hann eygleiddi glaspettini á | golvinum so syrgiliga; fyri mær | så tað út sum hann ikki fyrr enn nú fatadi, at her ongantíð aftur fór at vera ruddað ella tvátt. Eg fór oman á bryggjuna at siga teimum gomlu, ið skuldu koma við. hvussu tað var at flúgva. Ég gekk fram við kirkjuni og tað stakk í meg at kaga inn. Har reyk av tropuviði og royk- ilsi; tað var lítið, hvíttmálað rúm. men einki petti av tí, sum europumenn plaga prýða kirkj- ur teirra við. einki stás. Í fyrst- luni sá eg ongan, men táið eg hevði vant eyguni við hálv- myrkrið, sá eg eitt sita í trapp- uni upp at altarinum. Tað var 'fadir = Doonan. Hann bíðaði enn. Tað gæladi í honum. Eg haldi hann græt. Hetta skar meg í hjarta — |fyri ein part var eg argur, men leg var eisini foyur. Eg hugsaði lvið mær. at maður átti ikki at verið prestur, ið ikki hevði evn- ir til at fata hvussu vanligt fólk | var. Eg fór spakuliga avstað aftur og gekk oman á bryggj- una. * * * Býurin var mestur útdeyður; tey seinastu húskini vóru á veg| oman á bryggjuna við tí, tey) høvdu í vidføri, kroyst inn at sær, og við barnaflokkinum i) hólunum. Í pakkhúsinum var dýrandi fult. Alt var skjótt og væl fyriskipad, hvort húski fekk frámerki í bringuna, so tað bet- ur skuldi vera at finnast saman, | og avmarkað viðfori varð ført umbord, Skonnartin. ið sigldi so seint at hon ikki kundi hava ferðafólk við — hon hevði ver- ið eina heila viku um at komið til Tahiti — var næstan full av dýrabaru greiðunum av útvarps stødini. Tað setti fyri bróstið inni í pakkhusinum; eg helt meg í durunum fyri at fáa anda. Teir tríggir fangarnir sótu á bryggjuni og jaglaðu breyð og ost. Onkur hevði fing- ið teimum eina vinfløsku. Mær tykti synd í teimum, og eg var| glaður við at sleppa frá at flyta teir hagar, sum ætlanin | var, at teir skuldu fara. So kom faðir Doonan fram- | við og hugdi so fáliga inn í pakkhúsið. Hann sá út til at| vera vekraður, men kortini tókt ist sum rundu kinnarnir og stutta nøsin ikki reiðiliga hósk- aðu til sorgarleikin, hann stríddist við. Í rúminum var mikil målan og gangur av børn- unum. sum hildu hetta vera íkki eiti av hvíldartíð. Eg skeitti eftir prestinum. Tað sást ikki ábreiðsla í eygum hans. heldur var tað sorgblidni. Hann snúi sær á og fekk eyga á teir tríggj- ar. ið sótu og fingu sær aftan- fyri hann. Hevdi tað verið ein og ein — ella um bert ein av teimum | Íteirra, setti seg at húka í dust- jog biða okkum um hetta,< segði | um. hann. »Hann ætlar at fáa okk- um til at leypa útav flognum. Hann man vera vitleysur.« hevði verið burtur ødrumegin hevði hann valla hugsað um tað. Nú vóru teir tríggir, júst| so mangir, sum honum nýttist. | Hann gløddi at teimum, fór til | Frobisher hugdi so forhánis- liga móti pakkhúsinum. >Hvussu við llum hasum góðu kristnu | haryviri?< spurdi hann, »øll tey sum plaga at ganga í kirkju. Fáa tygum ikki trý burtur úr ollum, ið vilja fara við tygum?< inum og segði lágmæltur: »Tit hoyrdi helst tað id umbods- madurin segdi?« Charlie boygdi høvur. »So vita tit eisini hvat eg man vilja tykkum«, segði faðir | Doonan. »Kunnu tit koma vid| mær?« Marcel blunkadi. »Hvat fan-; Troyttur og vónleysur svaraði fadir Doonan: »Tey hava sitt at dragast við. Tey hava ábyrgd.“ in er tað hann vil?« spurdi | it : hann ; »Eisini vit,« segdi Harry Fro- pe ; 2 … jbisher. >Vit hava setning, ið »SSs«, segði svertingurin. |... ho ni S = varar tey komandi fyra årini.« »Lat mannin sleppa at tosa«. | Fyðmjúkur helt faðir Doon-| Prestur boygdi hevur og fór an fram: »Tit hava verið har-|aftur at sveitta — tað var rædu- uppi og sæd sjúkrahúsið. Har |liøt: sum tann maður kundi eru åttaogtjågu sakleysir óvitar. sveitta — og hann skavadi nið- Sjúkrasystrarnar. Hvussu |ur í dustid uttan at hugsa um (kunnu vit rýma undan teim- tað. Tað var líkt til, at hann ikki um?« Hann hevði funnið sær |trúði Frobisher, og hann helt Frobisher at tala til. »Tey eru fram: »Tey eru í stórum vanda meðmenniskju okkara. Komi lí Jesu navni, hjálpi mær at fáa Íniðan vid mær at hjálpa teim“ tey oman. um oman. „Hvat fanan rakar tað okk-| yHalt uppat at tvætla so. Tey um.« spurdi Harry Frobisher. leru devb.« »Vit eru øll av sama kjøti og | 7 blóði. svaraði tað pínda målid.| Knappliga hetta »Teirra neyð er okkara. Lat|meg bilsnan) hevði okkum í felag fara eftir teim-|hondina upp og legði hana um.< larm lagsbrødrar yTygum eru frekur at koma |hlíðmæltur: »Tad vita vit einki Tað er tað ringasta.« g jørdi Charlie å so (og og segði Frobisher. Hann jaglaði breyð-| „Tey eru steikt. Hvort ein- lið. sum tað skuldi gagnast hon- lasta. um illa. | Nú fyrstani vardi Marcel reið | »Tad veitst tú ikki, Harry. iliga, hvat ið tað var, sum prest Tú hevur ikki hóming um tad.« urin ætlaði at fáa teir til. »Ikki | havi eg hoyrt so galið.< helt | (Framhald)