mikudagur 14. september 1966síða 3

14. september 1966 SOSIALURIN Nr. 72 „T.— OG TEIR BORGARLIGU Hitt Mor- tensen eftf. a/s mátti gevast á hond um. Eitt stóra handilsvirkið J. hitt elsta í Føroyum, sum í langa tíð hevdi verið landsins stør- | sta virki, var steðgað. Virkisins skipafloti og motorbåt- ar eins og tess ognir á landi, prýði- liga krambúðin, goymsluhús og fiskaturkilendi, har ið yðjandi lív og virki hovdu verið igiøgnum | mannaminni alt hetta fór í upp- bodssølu. Syrgiligt og tungligt var at koma út á tað áður so livandi og virkis- mikla plássið. Nú ráddi virkisloysi stilli og tøgnin og har. ið arbeiði og mannalív áður merktu plássið. Ikki minni syrgiligt og tungt var tað fólki í Froðbiar sókn at síggja bátar og fiskiskip fara av pláss- inum. so fjørdurin lå, sum sjålvt lívið var við at fara frå honum, ið kundi reypa av at vera hin besti | fjørdurin og skipahavnin í øllum Føroyum. Ongum so tungur og fjøldini, sum sina og lív á hetta farna stórvirkið. føldist hesin sorgarleikur dapur sum arbeidara- hevdi bygt framtid ti eingin familja kann verda rakt meinari enn at verða ríkin úr livs- breyði sínum út í hitt dapra ar- beiðsloysi. Tað var bara rimiligt, at arbeid- | arafjøldin á plássinum ígiøgnum felag sítt »Fylking« hevdi at styðja og vera lagalig yvir fyri bygdarinnar stórsta arbeidsgevandi virki. Eingin ósannind er grimari | enn tann, ið søgd er um arbeiðara- fjøldina í Froðbiar sókn, at hon vildi og hevði roynt at móka grund undan arbeiðsgevandi virkj- sóknini. ina unum í At hon hevur staðið og stendur uppá rætt og altíð hevur verið og er og framvegis verður fús at gera tað er eyðsæð, einki at við arbeiðaranna men tað hevur illneitanina um at vilja vera virkj- um Hesa støðu má ar- beidarafjøldin hava, gott liv skal verða henni lagað. Og tað á- ollum gera at meini. um sannast nú eisini av góðum arbeiðsgevarum, at setningurin fyri góðum samarbeiði og góðum úrtaki er, at arbeiðara- fjøldin fær góð lønar- og arbeiðs- kor. Nei, driftum og komu so sanniliga ikki frå arbeid- forút- veittu okkara deydamein, høggini, ið virkjum arafjøldini, men uttanífrá, frá kreppu6løgunum, sum brutu inn yvir okkum. Tad kann tverturímóti hesi ljótu illneitan móti arbeiðarunum — sigast, at »Fylking«, felag ar- beiðaranna í Frodbiar sókn, gjørdi tað. id var moguligt fyri at styðja hetta við t. d. lagalig- um lønargjaldskorum, ja, ofta við beinleiðis útlegging av arbeiðslon- um fyri tað, tå id trongast var. Men einki batti. Hetta virki mátti onnur virki tá steðga, kanska av ov miklum harðskapi frá peningastovn anna síðu. handilsvirki sum so mong arbeidarafjøldin, sinni Men nu kvinnur og roysnisverkið: gjørdi menn, á eðrum SSK LÆRARASETAN Skúlastjórnin hevur sett fr. Ada Maria Andreasen, Lorvík, í starvið sum lærarinna við Lorvíkar skúla frá fyrsta august. verið fús | | pening, men sum høvdu sitið við | seinastu | A. T. árini. og sum tí ikki vórðu rakt so minkandi heyndarneisur. ið hansara | hm . | + | j |dønum undir fyrsta fiskimannaverk | »Fylking« og »Fiskepi- | Felogini gernes Fagforening« gingu saman [til samráðingar fyri at vita, um tey kundu hjálpa, og hvat ið tey |kundu gera til bjargingar av arbeiði jaftur á plássinum. | T Tad eydnadist hesum bådum felag lum at keypa allar tær festu ognir Tvøroyri. Men linum og eingi skip til at veiða fisk |heim til virkngar Í fólkið, dugdi ikki. 1 Íhandilsvirkisins úti á | | | berar fastar ognir á og arbeðis il | Tað eydnaðist at fáa trolarin |»Leiv Øssursson«. | Hetta var einki minni enn stør- | bragd av arbeidarafjøldini. Men at | i : (tað eydnadist, er fyrst og fremst | góðum arbeidaravinum i Danmark | og vinskipileika Føroya Banka at | takka. | Fiskur kom aftur í lødurnar. | Fiskastykkini log tað var skjótt, at virki arbeiðs- hin vórðu aftur breidd, log fiskimanna og kvinnu varð Ístórsti arbeiðsgevarin á plássinum. |Og tá id gingin vóru nøkur ár, stóð virkið sum hin næststórsti arbeids- | | gevarin i Føroyum. | h | Einki virki hevur verið meiri |demokratiskt skipað enn A. T. |einki meiri avgjørt alt fólksins vid |tað. at hver einasti limur í >Fylk- ling« og »Fiskepigernes Fagfore- »Arbeidar- |ning« var elgari í ti. lanna trolaradrift, andeilsfelag við | lavmarkaðari ábyrgd. var av sonn- lum virkið, sum oll fjøldin á pláss- ábyrgdina av. annað. linum átti og hevdi Og tað kann ikki enn at tað gekk avbera væl. i 17 ár átti tað Tivid á plássinum. átti sínum 2 sigast | | | | ið Korea-kreppan brast á. (tad við dóttirfeløgum trolarar »Leivur« og | | | | | torbát. | Men |føtum, og tey sum ikki fóru, fingu 1 . På pr . |deyðamein og máttu fáa eina ovur- | . . | - - . . |ståra innsprænan av almennari hjålp |atkvødu fyri. at hvorki hann at halda sær uppi og vinna á nakar, sum hevði sitið í driftsráð- ir |fyri | trupulleikunum. | Sc vóru onkur lat kalla innløgdum árum Hví??? Spyrjið um treytir. RADIO-EL land- | »Rankan« |teir, |— og trolskipini »Vørduna«. »Vest- |vildu ella kundu taka vid hesum | so kom »Korea-kreppan«, |ið skolaði tey flestu stórvirkini av Crede Debonair turkimaskinan ger arbeiði nógv ari, skjótari og betri, og prísurin er sámuligur kr. 545 [fast av fylgjunum av Koreakríg- |num. | Tey vóru ment at keypa nakað lav rovunum, og summi av hesum Íhava ment seg í hesi nýggju upp-| lgonguni, men minni enn so verið |ment at sett á laggind virki," ið |kundu sigast at vera endurbót fyri |tad, sum fór i Korea-6løginum. | A. T. hevði skip síni við Bjarna- | har ið hin skelkurin |frå Korea-krignum merktist mein- oynna, stóri | ast. | | Ræðsla fyri lunum gjørdi, at skipini flýddu tóm hættu russisku krigsskip- lav veidiplåssinum og sær jikki | |var eystur aftur eingin fiskiskapur Itrolarar okkara, tå ið teir vegna ov | dýrt lítið kol ikki kundu fara til Grønlands at veiða til ;fisk. Aftrat hesum kom, at øll út- lgerðin fór til skýggja í prisum, | meðan fiskaprísurin ikki vaks nak- fyri og ov salt- (ad til muns at svara aftur útreiðslu | voksturin. | A. T. kom sum flestu onnur virki |i gjaldtrot. | Og eins og | A. T. um saneringslán. Men meðan | fingu kontant lán og skjóta | hjálp. varð svarað A. T., at tað kundi ikki kontant lán. Men tað kundi sjálvt fatur í einum, sum vildi læna, Ítingið veðhalda fyri láninum. | Eftir langa tíð og tær trupastu samráðingar eydnaðist tað A. T. at frá donskum lán- hini virkini søkti tey | fáa um fáa vildi løg- fáa lánitilsagn gevara. Men nú tóktist tað, sum løgting- lið vildi rýma frá tilsøgn síni. | Eitt uppskot kom tó fram, men tað var stillað so upp, at teir borg- arligu flokkarnir roknaðu við, at fyri í A. T.. ikki |} sum sótu |manna« og »Brimnes« og ein mo- uppskoti, tí tað setti ta treyt fyri, | (at A. T. kundi fáa veðhald fyri lán- ið. ið tað sjálvt hevdi fingið fram, lat formaður driftsráðsins í A. T.. |P. M. Dam, tað tá sat á tingi, sjálv- jur skuldi ganga við til at greiða illa | : ; |num. skuldi kunna aftur veljast í virki, ið áttu|styrið fyri A. T. Men P. M. Dam lat hjálpina til ganga fram um tær mann- so nógv stríð, tá ið tað ikki er neyðugt. — io lætt- tlf. 1397 og adrastadni | kol- | fjtil at politisku |handans- og andans vinnupolitikk. borgarligu Clement jog hansara partamanna andstøðumenn og beisku fíggindar | Teir við vildu veita honum og sosialistisku | Eliasen á odda »manereradu« so, at | partamonnum hansara. Hann | »Isvirki« kom i gjaldtrot, og teir greiddi atkvødu fyri heyndarupp-|lótu tað fara kommununi av hond- | . |skotinum |arbeidarafjøldarinnar sakir. Og løg» |størri hann gjørdi tad fyri | um, hóast tað ikki var talan um | peningahædd, enn kommun- ltingið við teimum borgarligu tók lan av ti peningi, sum árliga varð |so ábyrgdina fyri driftina av A. T. |avsettur til frama fyri vinnulívi i | A. T. fekk so statt lættliga kundi lagt tann Mjánið. men tað kom ov seint. Tað | væntandi likvida pening út, ikki saneringar- | sóknini, so »Is- var drálað so leingi, sum teir borg- |virki« fór kommununi av stiladu | hondum. fyri at ikki | skuldi kunna koma fyri seg aftur |komnir í minniluta, høvdu uppskot kon pening. |arligu hevndarharrarnir | ímóti, arbeidaravirkid Javnaðarmenn. ið sum sagt Vóru |um, at nunan skuldi Men Aldri hevur eitt arbeiðaravirki ir til viks og ; : . |hende møtt slikari hatskari | ma ro; P ; á unnar Ringir vóru teir borgarligu flokk | nn | Clement og bjargast. gjalda teir vórðu »Isvirki«, feir lótu tað eisini fara! |henda virðismikla kommun- ; : en mótstøðu. og før ul uppsølu | | | i larnir. Men hin mest illkynjaða and- Eliasen hevdi planir um, lat hann og nakrir båtaeigarar, helst legði ál... | ikki | arbeiðaravirkið, var Erlendur Pa-| | ; . ; Itelr, tursson í blaði sínum >14. Septem- | < 5 ; , I hett: ber«. So illa og so ógrundað hevur | hetta stødan og tann, sum fyrst verða Men javnaðarmenn, skuldu sum vvirtøku »lsvirki«. varð av ongum! vid Mortensen, i | p»fsvirki« varð ppbodssølu sjålv- | kl ro uppboðssc eingin roynd arbeiðaranna á . : ; ex |keypt : N | virkis á kooperativari grund verið | Keyrt A I. nú hevur tað í hondum. viðfarin. | , , ar- | Arbeiðararnir virki til plássið. a.s, sum komu við hesum Eingin ærligur fiskimadur, beiðsmaður dog arbeiðarakvinna | rr | kann gloyma honum og hinum | Hvussu ið framtíðar lagnan verð- borgarligu umboðsmonnum ta hat. | 6 er monnum dult. Men vinir ella sku stóðu. ið varð tikin móti hesi lóvinir av arbeiðarum og fiskimonn- |um. so megu teir vidganga, at var teirri mest avgjørdu arbeiðara- og|. - -.-.;- ; ; a likki »fsvirki« sett á stovn í telrri kvinnusamtaksroynd at koma slit- mannafjøldini uppundan og gerast | tronen HØ. tår al vinnuliv 1 sín cein arbeiðsgevari |Foroyum stóð og rilladi og fyri ein . re 21; nl |støran part boltaði. vildi verið Men teir kutnu ikki kvala ar-| FF Í ; beidararørsluna! Hon reisur seg |manga ferðir verri staít á Tvøroyri aftur, ti arbeidara- og fiskimanna- | FA tað hevur | erið. tí í dag og fylkingin eigur framtíðina! | ígjøgnum langa tíð hevur »Isvirki ; [veri høvudsvirkid fyri ikki at síga Hin sosialistiska leiðin verður at; : : í sigra. | tað einasta arbeiðsgevandi handils- Lat teir borgarligu tala so nógv | og góð orð, sum teir vilja fyri ar- og fiskimonnum, tå virkid å plåssinum. SKULA TIT beidsmonnum id val eru fyri durum, lat Erlend Patursson og hansara |menn spæla talsmenn fyri fiski-| B R U K A B | 8 | | monnum og arbeiðsmonnum frå | | morgni snimma til kveldið síðla, | | ki særða al || persónkoyring ella skúla- | > 2 í ve i - : | men tað kann i ki verda gloymt, | koyring, so snarið tlf. 3456 | at teir ikki aftraðu seg við at taka Íhendur saman við teimum Íigu gomlu flokkunum fyri at knasa | Alexander Dalfoss borgar- |arbeidaranna 3 irki A. T. á Tvør-| | at teir ikki aftraðu seg við at | Íkuna fyri allari verkfallshjålp frá is . | fallinum, | fiski- | at teir heldur vildu binda |menninar til ævigan trælasáttmála | | enn at taka hiålp frå javnkðar- | monnum i Danmark. hóast tann til- |sagda hjálpin var einki minni enn | milliónastuðul um hann skuldi neyðugur fyri arbeiðara- og gjørst | € | fiskimannafylkingina at vinna verk- |} fallið og veita fiskimonnum tann | torvandi bata við nýggjum góðum sáttmála. at teir altíð eru fúsir at falla [part við tí ringasta afurhaldinum | Ísum nú. ið teir gingu saman við | Í fólkaflokkinum, Kjartani Mohr og| Í tí dokkasta afturhaldinum innanfyri | lgamla sjálvstýri. við sambands- | at teir lupu í part Imonnum. fólkaflokksmonnum og gamla ig taka |landshandilin av og harvið vóru við sjålvstyrismonnum at geva allan innfluttningin í | Í hendurnar á privatmonopolum og) |fråtaka fiskimannasamtøkum og tí | ? | minnimenta kjansin at fáa utgerd-| | | larvørur sínar lika so bíliga sum | e dejlig nem varme e god økonomi e indbygget tank... Pí. Valdemar Liitzen — tlf. 1020 | stórútgerðarmaðurin. | ' at teir í dag standa samansjóð-| aðir við teimum borgarligu í ein- lum og ollum móti sosialistunum, ið Ífora ein reinan og heilhjartaSan | Tórshavn