leygardagur 4. mars 1967síða 5

* 4. mars 1967 … tn * BERGMÁL Kann studentsprågvid arvast? ERU ØLL Í LANDI OKKARA JAVNT LANDSINS VÍSDÓMSKELDUR? AT TROYTA 'ILLAÐ TIL (hava eins møguleikar í kapprenn- jingini til hægri lærdóm. Teir, ið hetta halda, kunnu harafturat vísa til, at intellegensroyndir næstan al- {tíð våtta hesum påstandi, Í | Her loysir tað seg eina løtu at |stedga og hyggja eitt sindur eftir leið 10-åra gomul klåradu seg sum vanlig 9-ára gomul, og at bólk- lurin av 14 ára gomlum fekk sama miðal sum vanlig 11 1940 børn frå somu skúlum åra Tå so i tey 10 ára gomlu seg sum heild sum onnur 10 ára gomul, og at tey 14 ára gomlu høvdu tikið seg fram (til tey vanligu 13 ára gomlu. Fyri viklingini. Men í teimum millum- liggjandi 10 árunum var tað hent at sett var í verk eitt stórt útvikl |ingsprogram fyri umráði (Tennessec Valley projektið) og hetta hevði |fort vid sær, at fólkið í stóran (mun heyði fingið betri økonomisk jog social vidurskifti, eins og skúla | É | |skapurin var vorðin betri. Kann herav sigast, at um lívifóturin |so |hjå fólki verður hækkaður, so ger- Tjakið í útlondum í seinastuni |mannligir studentar komu frá teim-|inntellegensi og inntellegensroynd- um at demokratisera hina hægru |um ymisku samfelagsstættunum í|um. Royndarúrslitið er eitt tal, inn- skúlaundirvísingina ber boð um | tíðini 1910 til 1943. (Her eftir: |tellegenskvotieniurin (I.K.), sum økta óvissu, tá svarast skal upp á |Boalt & Husen: Skolans Socio-|groft sagt er tað úrslit, man kemur spurningin: Hava øll í landi okk- | logi). til, við at samanlíkna, hvussu nógv- ara javnbjóðis atgongd til hægri| / 1910 víst kanning, at tað frá [ar uppgávu í eini roynd eitt barn lærdóm. uttan mun hvussu tey erujovasta, mittasta og nidasta sosial- er ført fyri at loysa, við tað, onnur vaksin upp, soleiðis at bert teirra bólki komu åvikavist 35, 55 og 10/børn um sama aldur kunnu klára. vidføddu munir í skili og hegni|pst. 'Tå inntellegensroyndir hava verið avgera lagnu teirra í skúlanum?| Oneydugt er at koma við nýggi- |Ingdar til rættis, hevur verið roynt Tey ymisku svarini, sum fáast upp |um tólum fyri at visa útviklingin. |at finna fram til royndir, sum ikki |ast børnini meiri inntellegent? Ið SegAVAEEFERIISENSTIS SAG: SAR Í A Mi Br | hvussu er gerast tey betri før fyri jat klára inntellegensroyndina. og úrslitið peikar við varsemi móti at taka hvussu ov skjótar meiningar um, fólkið og bygga hetta á er búgvið andaliga, inntellegensroynd |il LONGRI SKULAGONGD HÆGRI INNTELLEGENS- KVOTIENT Eisini skúlagongdin ávirkar | inntellegensåtviklingin sjálv Longri ein gongur í skúla, tess meiri veksur inntellegensurin. Hetta úrslit eru jmenn kom til í eini svenskar itin 'verda ávirkaðar av ti, børnini kun- nu hava lært heima ella i skúl-| unum. men bert mátar hin yreina | jinntellegensin,« og hetta — eitt! jsindur veikt avgjørda begrebið — |skuldi so eftir teoriini bert umfata |vidføddar eginleikar. Studentaskúlin i Hoydølum. Kliche: V á henda spurning, visa tvey ting: |Ti, tað hevu nevniliga eingin verið. Á fyri tað fyrsta. at her er talan um jTølini frá 1920, 1930, 1937 og flokjaslig viðurskifti, og fyri tað|1943 broytast hægst 4 pst. frå teim- | næsta. at hugsan hjá fólki, serliga |um, sum vórðu í 1910! hin politiska, í sera stóran mun | Betri verður ikki, tá ið vit hugsa kann seta sín dám á teirra tolkan |um, at nidasti sosialbólkur har av veruleikunum. fólkini hava ikki so stórar inntøk- jur, ikki so góð íbúðarviðurskifti, | Arbeiðarastætturin er nógvar ferðir |o.s.fr. samstundis er ein hin minst umboðaður, tá talan er um |størsti í samfelagnum, nógvar ferð- ' hægri lærdóm! ! Kanska hevði áhuga- vert at hugt eitt sindur nærri eftir nøkrum av teimum kanningum, sum gjørdar eru viðvíkjandi hesum spurningi, og borað djúpari í teimum teorium, sum eru grundin til tær ymisku meiningarnar um spurningin. Lat okkum fyrst síggja, hvussu hin veksandi javnaðurin miilum samfelagsstættirnar — sum hevur verið eitt merki upp á okk- ara tíð og útviklingin í okkara eld — hevur sligið igjøgnum á undirvis ingarumráðinum. — Tølini eru frá eini svenskari kanning frá 1951, har uppgjørt varð, hvussu nógvir tað. verið at Várveitsls SU's Tíverri hevur gingist illa við veitsluna. Men væntandi verður hon nú at fingið hóli til um 14 dagar. ir størri enn ovasti socialbólkurin. Í Er intelligensmunur orsøkin? Í gjøgnum tidirnar eru givnar láhugaverdar frágreiðingar um hetta skeiva býti (og hetta skeiva býti (finst alla staðni i øllum londum i hagtólunum yvir hægri lærdóm). altso at hin størsti fólkabólkurin arbeiðarastætturin, er minst um- boðaður, tá talan er um hægri lær- dóm. Millum tær meiri Ígreiðingarnar finst tann, at tað eru inntellensmunir millum teir ymisku lfólkabólkarnar, sum eru orsøkin til, at ikki samfelagsbólkar avgjørdu frá- allir —— "2 CM DE TD 2 SE | Tennessee Valley intelligens- | kanningin | Skuldi ein inntellegensroynd |kunnað sagt nakað um framtíð | ÆJ NI [7 Sigmundarkrossurin, sum er merkið i føroysku studentahúgv- uni. Kliche: Vitin. barnanna, er neydugt at krevja, at |inntellegenskvotienturin er kon- stantur fyri hitt einstaka barnið, soleiðis at um ein í sjey-ára aldri- num liggur í toppinum av sínum aldursbólki, skuldi ein eisini gjørt tað, tá ein verður royndur í 10-11 ára aldrinum. Nú eru allir skila- lgóðir psykologar í dag varnir við |at trugva fult og fast upp å, at inn- |tellegensurin ikki broytist, og at (hann er óheftur av umstødunum, og |kanningar av spurningum geva eis- líni grund fyri hesum. Í 1930 vórðu |umleið 1000 børn, sum búðu í Ten- Inessees fjøllunum, kannað, og at ikki stóð so væl til við inntelligens- inum hjá teimum, sæst av, at um- Næmingar úr Hoy il | . . |kanning, har ein bólkur upp á gott (600 dreingir vórðu royndir På i 3 gomul. | og familjum vórðu roynd, kláraðu | jøll hini var í miðal inntellegensút- | Nr, 18 |FAMILJA OG INNTELLEGENS | I bøkini »Erhvervsliv og skole« | (Arbejdsgivernes kontaktserie, 1965) er at finna eitt stutt referat av eini skúlapsykologurin | cand psyyh. Wilh. Marckmann, |hevur gjørt, har týdningurin av fa- |miljubakgrund = og skúlaútdannilsi sæst. Her eru 466 dreingir og gent- |kanning, sum lur settar í eitt skema, sum vísir inntellegensin hjá tí einstaka barn- inum, tað, foreldrini høvdu lært, og hvat útdannilsi barnið sjálvt var nátt til. Sum heild vísir kanningin, at tað er fittan mun meiri saman- spæl millum útdannilsi hjá foreldru num og útdannilsi hjá børnunum, enn tað er millun inntellegensin hjá børnunum og teirra útdannilsi. |fløkki og seinri aftur, tá teir vóru | jlidnir við skúlagongdina og skuldu | Her rættuliga stórur munur á úrslitinum jinnkallast til hertænastu. var |millum millum tær bådar royndirnar, og ti at ikki var brukt sama inntelegens- tað í ti bólk- bert høvdu roynd; men meðan |inum av ungum, sum gingið í fólkaskúla, vóru eins |mong, ið høvdu framgongd sum — er dend var tað í bólkinum, afturgongd sum hevði longri útdannilsi, týðu- lig framgongd, og henda framgongd var meiri greid, tess longri utdann- hevði Hvussu ilsi verið. mikið kann ein inntelle- lgensroynd í heila tikið Íhvussu hitt einstaka barnið fer at siga um, (klára seg í skúlanum? Tað kann janspæl millum s.ggjas: eitt gott sam- inntellegens og hvussu til stendur í skúlanum, men | ' heldur ikki meira. T. d. liggja nakr ir studentar við hegum inntelle- gensi heilt í botni, tá talan er um | so ikki kortini karakter, medan adrir vid høgum inntellegenskvotienti |Klåra seg heilt væl i skúlanum. annað ti at so long tíð var | Her fari eg at avmarka meg til at kanna teir n rar, hvørs inn- tellegenskvotientur rå måldur til 120 og h ir tey vælbegáv- aðu og tey sera vælbegávaðu, ung sum ivaleys høvd havt S€ góða I t' kunna kl g g raðin eitt hægr a s um eru næmingarnir sett ir efi ti åtdannilsi, foreldrini hava. soleiðis, at bólkur I. umfatar n gar, hvors foreldur bert hava geing'd í fólkaskúlan, meðan bólkur V. umfatar teir næmingar, hvors foreldur hava verið igjøgnum eitt longri teoretiskt útdannilsi. Við at okna eitt sindur við tølunum frá | | ! ] A 1 3 - dølum. Kliche: Vitin ikanmingini, kemur hetta úrslitið fram: | Næmingar við inntelligenskvoti- lenti yvir 120. >| Foreldr. nådd í lesnaði I IT Til IV V | |Tal av næmingum | 22 40 33 24 20 Til gymnasiid | 9 33 33 54 75 Realprógv | % | 27 33 42 37 10 | Ein samsvarandi amerikansk kanning, har starvið hjá 3000 Imenniskjum var samanlíknað við |starvid hjá foreldrunum, vísir á somu leið. og sjálvt um ein skal | varin við at vera ov bráður (VIð at finna úrslit við tilfari frá |fimm árgangum av næmingum frá einum kommunuskúla í Keyp- mannahavn, so sæst skilliga, hvønn |veg tað ber: ein hevur ímóti tíggju ferðir so stórar møguleikar fyri at koma á studentaskåla um fore'dri- ni hava eitt fint útdannilsi, sum jum tey einki hava, sjálvt um eim jer nóg skilagóður! (Framhald á 7. síðu)