mikudagur 17. mai 1967síða 2

Nr 38 SOSIALURIN 17. maí 1967 Røda av P. M. Dam í studentafelagnum tí før- oyska í Keypmannahavn, tann 7. april Hin føroyski hevur hildið fram, at fremjanin og røktin av teimum tjóðskaparligu athugamálunum nýtast ikki at treytast at vit standa í einum óskerdum maktarlagi undir heit- »suverenur ståtur« við óskerd javnaðarflokkurin av, num soleiðis sum vit bara menn innan men eis- um stjórnarvaldi, hoyrt ikki fyri flokkar í ini aðrastaðni siga. Hugtakið suverenur við óskerdum stjórnarvaldi í øllum um stóðum fáa staðni fyri ikki at siga ongastðani longur, eftir sum hitt endaliga og fíggjarliga lívið háttar sær manna og landa millum í dag. Og tað er heldur ikki aðalmálið og smáu státum í meiri muni, enn tað gagn- hava Førovum, ståtur« finst hjá mentaðum stórum ar einstaklinginum og tjóðarinnar sonnu frælsisinteressum, Heldur ber tað hin vegin, at maktareindir við ymiskum maktar- ella stjórnarløgum leita saman á øllum teimum økjum, har ið tær andaliga og fíggjarligu fivsædrarnar í sínum kringgongum renna við fødi frá einum sjálvum út um rík- ðrum londum og ismarkið at 2 aftur til fólkum og egnu ligari fødi frá øðrum. Fleiri og fleiri skilja, lívsæðrar í veruleikanum ags ogn við felagsskyldu og menna. Og tær kennast monnum at økj- ast í tali í hvørjum sum krøv men- lívið mennast. Bismarks og tå suvereni- hesar fel at eru niskjunnar til Hvør skuldi Napoleon ið tankin um skerjing av td. á Bonapartar døgum, tetinum hjá landi teirra var óhugs- andi, kunna vænta tann dag at koma, at stjórnirnar í Týskalandi. ítaliu. Fraklandi og Beneluxlond- mum komu at standa við teirri åsannan, at tilik megnarøki í sam- búnarmál- gsløgum teirra sum stál- og kolframleiðslan. 101l- málini sínum lívslagi og kring- gongu eru stórri og stórri muni vorðin felags. og at tað av hesi ásannan kom at standast tað. at tey mevndu seks londini á hesum øki- um hava niðurlagt suverenitets- garðarnar og lagt tey undir eitt samræðis stjórnarlag. Og tað. sum er hent hesum lond- um hevur kanska meiri enn nakað annað kveikt aftur til nýtt lív dreymirnar um felagsskap og sam- jøvnum feti á nevndu økij- fleiri innan fyri tey norð- rædi á um og urlendsku londini! Tann sami dráttur fyri samræði og felagsskapi tekur seg upp alla- staðni. har ið hjá einstaklinginum eins tjóðini til fullna. og hjá vaknar so og sum um, al stóru hitt besta dømi afrikansku Eitt at lond sum teir ståtirnir, hava kastað hitt kapitalist- iska harramanna- og imperialist- iska yvirgangsvelsdið, leita nú sam at teirra andaliga skylt og smáu av sær ásannanini lív an í og handaliga er so treytað hvort av øðrum, at tey ein- ans í samræði og felagsskapi eru ment at rækja og menna lívsinte- hjarta- | kømrini við andaligari og fíggjar- | at rekja | lívsfrælsistrongdin | 1967 ressur tjóðanna eins ingsins. Tað er størsta lívi ella lívsfrælsi, jandaliga sum handaliga, sum er |hin sidmenniliga måtstokkurin og Ívágskálin, ið satt frælsi skal mátast log vigast á viðvíkjandi dygdum og Ívirði sínum ta einstaka menniskja Í sum Tað er áhugaligt og gleðiligt at merkja, fleiri og fleiri í orðaskiftinum um lívi ella livsfræls | isstøduna andvegis ta gomlu ber- jserkar ella imperialistisku og chau- |vinistisku nationalismunnarstøduna (taka undir við og ásanna livsfrælsis jávarpið til menniskjuni sum ta et- |isk sterkari og einastu sanna frælsis |stødu. | Hetta er komið so tydiliga fram lå viðgerðini av okkara tjóðskapar- [liga og stjórnarliga rætti at standa jog vera javnbjóðis við allar hinar | | Mær tørvar td. | vegis í, og einstakl- fyri ta einstaku tjóðina. hvussu norðurlendsku tjóðirnar. ikki at taka stór hvussu stríðið hevur verið |hjá studentunum og ymsum ðrum felagsmonnum fyri javnrætti og ljavnstóðu við hinar norðlendsku |studentarnar, Sama strid hevur fall lið eðrum feløgum í lut. | | | | Har stóð í botni. Teir berserkarfrælsisbitnu vildu forða okkum við køstum sum, at |vit vóru eingin suverenur státur, heldur ikki nøkur verulig tjóð! Men andstødugardarnir eru rapl. aðir. Nú er kortini føroyska studenta- felagið og onnur felog góðtikin | sum tjóðskaparliga og stjórnarliga fult rættindað at fylkjast við annara landa brødrafeløgum í hin- um nordanlondunum og víða hvar. út har ið verulig áhugamál í sterri | muni renna saman. | Vit minnast til, hvussu staðan var hjá mongum monnum innan | fyri at kalla allar flokkar í Dan- | mark. Fóroyum og hinum norð- anlondunum, tá ið kravið um før- oyskan limaskap í Norðurlendska Ráðnum á fyrsta sinni varð reist á uppi í Reykjavik. sama misskilta und- ráðsfundinum Har ljóðaði anførslan. at vit vóru eingin tjóð, ståtur, = eingtn lutvís maktar- eingin suverenur stjórnarlig heil ella eind. Men í dag hava allir damskir flokkar við státsministaranum |talsmanni ikki ásannað millum. at vit eru ein serstøk tjóð sum bara stna við øllum teimum eyðkennum. sum eina men vit stjórnarliga suverenir á tó fullkomuliga frí sermerkja tjóð, at eisini eru flestu økjum |viljaðir sam- og felagsræði á summum økjum. Norðmenn, íslendingar og sviar siga seg at taka undir við hesart ásannan og vera fyri okkara før- oyinga limaskapi í Norðurlendska Ráðnum. | Men tað kreyst semja millum allar 5 núverandi limir fyri at fáa broytt lógir N. R.sins, so vit kunnu "gerast limir. | Danska stjórnin hevur ikki bara Ískotið upp at gera føroyingin til sjålvstødugan lim Nordurlendska Rådsins, men teir hava eisini lagt fram fullfíggjað uppskot um, hvor) jar broytingarnar skulu verða. Her er bert talan um somu broytingar, sum gjørdar vórðu, tá Finnland gjørdist limur. Tað sær so út, sum at finnar av ávísum grundum, ið einki hava við tað tjóðskaparliga og stjórnarliga at gera, aftra seg við at ganga við til føroyskan limskap uttan at Álandsoyggjarnar verða við. Teir kravdu id hvussu var umhugsingar- tíð, Á fundi í lógarneyndini, sum við gjørdi spurningin, greiddi státsmt- nistarin aftur frá málinum og grundaði gjølla okkara rætt til limaskap. Vit føroyingar vóru eis- |ini bodnir á hendafund, har bæði Kristjan Djurhuus, varaløgmaður, og eg høvdu orðið og greiddu før. |oyinganna stóðu. Varaløgmadur |strikadi undir, at tað, ið løgmaður | (hevði flutt fram var samsvarandi |við støðuna hjá øllum føroysku |flokkunum. Á plenarfundi høvu íslendingar sterkt og týðiliga strikað undir, at føroyingar vóru serstøk tjóð við egnum máli, egnum flaggi, egnari menning og metan og við suverena riteti á flestu økjum. Finni, ið talaði á plenarfundi, [helt tað vera rimiligt, at bæði ålendingar og føroyingar komu |sum sjålvstødugir limir rådsins at {luttaka i norðurlendska arbeidinum |Men satt at siga merktist á øðrum |finnum, at har var ikki full semja jum føroyska spurningin. | Plenarfundurin hin seinasti |tykti einmælt at lata málið fara til |viðgerðar hjá ríkisstjórnunum. Hes jar skuldu so viðgera málið og |koma við uppskotið til lógarnevnd- jina. Hon skuldi so á fyrsta plenar- |fundi ráðsins á næstu stevnu, sum Í verður í Oslo í mars—februar 1968 leggja fram við uppskoti (til avgerðar av málinum. | Onkur hevur talað um >kompro- | misloysn«. sam- ummæli | Men tílík loysn fer ikki at bera til. Bæði Kristjan Djurhuus og eg javvisti henda møguleika. Um tvíbýti var ikki at tala. Í Stoða føroyinga er: Annadhvørt fullan limaskap á ljóvnum føti við hinar norðurlends- ku tjóðirnar ella ongan! Hverja stóðu so Finnland tekur, jer tað sligið fast, at hvørki okkara | Ítjóðskparliga ella okkara stjórnar- forðar okkum fullan | imaskap í Nordurlendsku ráðnum. | Tverturímóti varð tað av monn- jum sum einum svenskum lågfrød- lingi hildið fram, at okkara støda |var so háttað, at okkara limaskapur |var neyðugur fyri heilum norð- (lendskum samarbeið og fullari norð | urlendskari samskipan av einum lella fleiri av teimum málum, har lið vit hava óskert lóggávuvald. Og (hann legði aftrat, at hann skilti, at (tað serliga vóru tey mål, sum vit (hava fullveldi yvir. sum norður- lendska ráðið stríðist fyri at sam- (skipa við felags lógum og fyriskip- janum, Hann hugsaði serliga uppá fiskiskapin. landbúnaðin, samferðsl juna og tollskipanir. Sum tit skilja hevði nú eingin Ítrupulleiki verið. um ikki serligar stjórnarligar og kanska aðrar inte- knýttu seg til Álandsoyggj- |liga stóða | ressur |arnar. Sjálvandi fóru vit ikki at leggja lokkum út í Álandsspurningin. Hann máttu sviar og finnar og kanska russar finna eina loysn fyri. Men sum eg skilji, kann ein neyv rÅ i??? Hvi?? Spyrjið um treytir. RADIO-EL alt tílfar til | DEMICH TIf. 1072 - Tórshavn jan meta okkara og Álandsoyggj- anna støðu stjórnarliga og | kaparliga saman sum javnstillaðar. Alendska málið er reint svenskt jog verður røkt sum reint svenskt | |mál. | Álendski kulturin og metanin leru eisini svensk í lyndi og skapi | log verða lívgað sum svenskur ment | | . |unnargripur. | |sjómarkið. | Álendingar hava ikki fult lóg- gávuvald við tað, at finski presi- Ídenturin skal skriva undir og lýsa Hógirnar — og hann hevur í vissum føri rætt til at sýta at skriva undir, jum hann heldur samtyktirnar gan- |ga inn á finskar rikisinteressur. Trætumål um hetta verður at av- Ígera av finskum dómstóli. Álendingar hava ikki fult fíggj- arvald við tað, at skattur teirra fer í finskan grunn ella ríkiskassa, ið so rindar álendingum av hesum peningi tað, ið teir skulu hava. | Hesin peningur verður umsitin | fimmannanevnd ella stýri, har sita 2 finnar, tveir álendingar ein presidentinum valdum formanni ella uppmanni. Áiendingar hava so mínum tykki bara stóra og ávísan umsitingarrætt, vit hava fullræði ella suverenitet. Men eg vil skunda mær at vi8- ganga, at eg ikki hava fullan kunn leika til finsku og ålendsku stød- una. Tað, sum eg havi nevnt við- víkjandi álendsku stjórnarligu og tjóðskaparligu støduni, verður sagt við øllum fyrivarni., | | | av ið jog av statt eftir åvirkan har ið óskerdan so nógv stríð, tá ið tað ikki er neyðugt. Crede Debonair turkimaskinan ger arbeiði nógv lætt- ari, skjótari og betri, og prísurin er sámuligur kr. 545 tjóð- | Álendingar hava egið flagg, men | tað kann ikki verða nýtt uttan fyri | tlf. 1397 Vit hava alííð á goymslu blikksmíð sanitet hitaverk Verður seat um alt landið e dejlig nem varme e god økonomi e indbygget tank..o Pf. Valdemar Liitzen Tórshavn — tlf. 1020 BETHEL — Sverrisgøta Bibiltimi kl. 9.30 og prædikz; kl. 10.30 leygardagin. Sunnudagsskúli kl. 11.00 sunm» dagin.