mikudagur 12. apríl 1967síða 2

Nr. 28 SOSTALURIN FREGNARTÆNASTAN + jÅ KA FREGNARTÆNASTAN CIA ER NU AFT- TAD ER KOMID PEN- HIN AMERIKA UR KOMIN UT AT KOYRA, AFTANA AT FRAM, AT HON HEVUR STUÐLAÐ YMISK INGI í OG UTTANFYRI USA. FELOG VIÐ CIA, ID HEVUR NÓGVAN PENING UM HENDUR, HEVUR HAVT EITT STÓRT ORÐ AT SIGA í IL KALDA KRIGNUM, OG PRÓGV VISA AT FREGNARTÆNASTAN HEVUR HAVT STORA AVIRKAN Á YMISKAR POLITISKAR HENDINGAR Í OÐRUM LONDUM. SOMULEIÐIS ER C.A SKULDSETT FYRI AT REKA SÍN EGNA UTTANRIKISPOLITIKK Avdúkingar, ið prógva hvussu hin amerikanska fregnaríænastan, CIA, hevur veitt studentar, universitets- fólk, granskarar og blaðmenn hevur fingið nógv fólk at síggja fregnartænastu enn fyrr, og hvussu hon ar- peningaligan stuðul til annarleiðis uppá hesa beiðir, tí tað hevur víst seg, nt CIA uppgåvur, ið kunnu sigast ikki at fella undir tað, sum vanliga verður uppfatad sum njósning. hevur givið seg í holt við Avdúkingarnar, ið fyrst kom fram í »Ramberis«, hava vist at CIA, tey seinastu 15 árini, hevur ført eitt psykologiskt kriggj. Í hesum psykologiska kriggi hevur fregnaríænastan nytt menniskju og feløg frá ymiskum umráðum í samfelagnum, men ofta uttan at besi vista av. at tey blivu brúkt av CIA Avdúk Fá ið tað kom fram, at CIA í henda granskan eftir prógvum, ið on ar heyði veitt peningaligan (ISC fer at gera, fer ikki verða stuðul 1! tað stórsta av teimum heilt løtt, ti. at CIA hevur sjáldan merikar st u við beinleiðis stuðul. men hevur i na hesa ístaðin latið peningin óbeinleiðis meira gjøgnum handilsfyritøkur, bankar, kom fram at fregn |stovnar og annað € stórt arbeiðs- BLAÐMENN FINGU Í MILJÓN DOLLARS TA ID STUÐLANIN , Fær síðstu vikurnar er ein mynd BYRJAÐI Á ) komin fram av hvørjun oguk Frá an 1 keldum erjum CIA hevur havt a infiltrera komið fram. at stuðlanin hjá CIA 'seg við hjálp av stórum peninga- byrjaði einum tidarskeidi, tå ið |mongdum Sovietsamveldid og onnur eystur- Falic privatum feløgum, stovn- europeisk lond vóru farin undir |jum og ødrum, sum i åravis hava eitt umfatandi arbeiði. fyri at fáa |fingið stuðul frá CIA, eru mong. amerikonsku News yvirlit yvir tað eimska tt betri Hovuðsfelagið hjá studenta- og ungdómsarbeiðið.Hetta |bladmonnunum American r endanum 40-unum og í |paper Guild hevur tey seinastu rstuni av S0'unum, tá tað Kaldu |seks árini fingið 1 miljón dollars, kriggið var byrjað jog ein partur av hesum peningi er fedan s'udenta- og ungdómsfe)- farin til alheimsblaðmannafelagið. »gin minum fingu ym-|sum hevur sætið Briixel. Eisini kan Í stuðul frá teim- verður sagt. at: tað amerikanska | nationalu feløgini í fakliga Landsfelagið AFL—CIO nógv minni møgu- hevur ngið stóran stuðul. saman umboðaðir á alheims- lvið ødrum felogum. r d Í Her var tað at CIA kom inn í EINKI ENDURGJALD bilætid, men við loyndarfullum FYRI STUÐLANINA stuðli. Í summum forum hava Felags fyri tey flestu. ið eru álitismenninir hjá studentafelog- vorðin spurd. hvussu tey hava fing- CIA. er at hvar peningurin kom frå og nak- tænastan. siålvdan hevur kravt nak- rir ålitismenm hava beinleiðis ver | að ið njósnarar fyri um og ødrum verið greiðir yvir, ið stuðul frá fregnar- endurgjald fyri fregnartænast- hon hevur peningin. ið latið. men hóast tað er una. fastsligid, at ein partur av høvuds- Í mønnunum teimum felogum, ið HVUSSI hava fingið pening. hava gingið vid STUÐLAR CIA? til einki at siga, hvaðan frá pen- Tá ið tað kom Íran fregnar- | ingurin er komin, men tað er klárt, tænastan stuðlaði = vmisk felog. at tað, sum hevur gingið fyri seg. vakt; tað miklan ans bæði í USA |hevur skapað eina atmosferu av og uttanfyri samansvørjing, ið kundi verið und- Tað varð sagt. at CIA an sloppin, um teir amerikansku 1 henda hátt hevði $ ipp í alheims studentafelagið. (In- |myndugleikarnir fr 1 8 > ternational Students Conference) og |høvdu sagt, hvat teir blandað seg á fyrstan tíð av. høvdu í hevur ISC gjørt av at koyra tað hyggju at gera amerikanska studentafelagið úr al- Nógv amerikonsk blød halda, at heimsfelagnum. um nóg góð prógv hesar avdukingar hava ført til fåast til vega um, at amerikanska eina álitiskreppu í tí amerikan- studentafelagið hevur tikið imo ska csamfelagslivinum, og sam- | peningi frå fregnartænastuni mer tidis sum myndugleikarnir verða t | åtaladir fyri teirra arbeidsgongd, | verða eisini tey åtalad sum hava | tikið ímóti peningi, og sostatt | komin at taka lut i tí kalda krig- | krignum. | | JOHNSON GER VART |VID SEG arbeidsøki fregnar- | tænastan hevur havt, verdur ikki | lætt at koma framå, tí CIA plagar | |hvørki at våtta ella avsanna skuld- | Hvussu stórt |setingar, ið verður kastaðar teimum fyri. I Johnson forseti hevur sett eina | . | nevnd, ið skal kanna hetta nærri. | og skal nevndin millum annað | finna fram til, hvussu CIA og aðr- ar stýrisstovnar best kunnu sleppa lundan at órógva hina fríu undirvís- ingina og annað tílíkt. Nógv bend- ir á at tað amerikanska stýrið veit, at tað hevur gjørt eitt mistak, men so er spurningurin, hví teir ikki | tíð sidan nakað fyri at bøtt uppá hetta mis- fyri langari hava gjørt | tomuleidis skal nevndin eisini koma við uppskotum um aðrar | leiðir til at dríva njósning uttan- | nd | Av hesum sær ein af: Johnson veit, hvar knåturin liggur; men hvorki Truman, Kennedy ella fyri so vítt Eisenhower, | eisini higartil greitt at kemur í ljósmála | fohnson hava forða, at CIA á ein ódámligan hátt. Eftir ollum at dóma er fad so, at fregnartæn- | astuarbeidid við ollum sínum lovndarmålum, lætt sleppur und- | an at verða kannað. Áv teimum mongu íelogum, sum eru í Washington, er alííð ein vandi fyri, at summi verða størri | enn onnur, og tá tað er fyri Cen- Agency tral In:elligenze viðkom- Johnson fær hann skil á CIA? andi, er tað ein vandi fyri, at fad skal gerast ein statur í stat- inum. UTTANRIKISPOLITIKKURIN HJA CIA Søgan hjá CIA er søgan um eina |vittfevnandi alheimska tænastu Fekur ein tær ymisku uppgávur- nar, ið fregnartænastan hevur fing- (ið. ella tikið sær sjálv, so peningaliga (til studentafeløg og onnur. barn er ið CIA hevur larbeitt við upp ígjegnum tíðina hevur sæst. at tann stuðulin ein brøkpartur av ti Á hverjum stigi CTA førur sín egna uttanríkispolitikk kann óivað |hjá CIA. | CIA er aftaná tjakast um. Í øllum fórum hevur Robert F. Kennedy, senatorur for- svarað fregnartænastuna. Tí sum fyrrverandi løgmålarådharri og | br6dur fyrrverandi forseta og næsti |medarbeiðari hjá honum, millum annað undir »Bay of Pig-kreppuni« [i 1961, kennir hann gott til arbeiði Kennedy forseti segði aftaná >Bay of Pig-hendingina«, at hann ynskti at knasa CIA í túsund lutir og gera tey til einkis. Robert Kennedy sigur í dag at tað er skeivt at geva CIA skuld- ina fyri >Bay of Pig-hendinginaq, | Robert verjir CIA Kennedy tí hevur politikkurin verið skeiv- | ur, so er tað stjórnin, ið hevur gjort tað. Robert Kennedy leggur aftrat: >Vit mugu ikki gloyma, at vit ikki liva í eini dreymaverð, men at vit hava við ógvuliga harð ar figgindar af gera«. ARBEIÐIÐ HJÁ CIA Tað var nationala login» frá 1947. íð var »tann trygar- grundin fyri stovnan av CIA, og tók henda rørsla = ymiskar uppgåvur uppá seg. ið høvdu við niósning at kríggið vaksið til um høvudsskrivstovu í Langley líka uttanfyri Washington D. C.. arbeið- | lir vid sinum alheimska arbeiði At skaffa og ætla um forsetan er ein av uppgåv- unum hjå CIA: men fregnartænast- upplýsingar fyri teimum tydningarmestu an skal eisini eftir boðum gera onn ur arbeiði. og tað er grundin fyri, at tænastan kemur at arbeiða á so mongum økjum, sum hon ger. Ein veit, at CIA hevur síni egnu jein ógvusligan stovn. sum frá sín- | njósnara- | ymiskar | flågvufeløg, arbeiðir við sínum | | egnu handilsfyritøkum og hevur egrar radiostødir — alt hetta sum eitt líð í fregnartænastuni. | Í Landsynnings-Asiu, Miðeystri | jog Latin-Amerika hava agentar hjá ICIA í áravís verið blandaðir uppí Í politiskar og hernaðarligar hending jar, og verið eitt amboð fyri ameri- Í kanska uttanríkispolitikkin og 12. april 1967 Dwight D. Eisenhower visti hann einki? munnu hesar avdúkingar have skaða umdømid hjá USA hóast CIA hevur gjørt eitt stórt arbeiði fyri Amerika. DOMI UM ARBEIÐIR HJÁ CIA UTTANFYRI USA Sum dømir uppá uttanríkispoli- tiska arbeiði hjá CIA kann nevnast Persia 1953. uppíleggingin í Indoncsien 1958. Guatemala 1954 og endaliga >Bay of Pigs-hendingin« í 1961. Undir stridnum imilium sjahin og natio- Mossadeq-kreppan i nalisti; Mossadeq, sum heyrði nationaliserad oljuidnadin í land- inum stuðlaði USA hin fyrst neynda. Undir ófriðinum í Tehe- ran á sumri 1953 høvdu CIA- agentar eitt stórt orð at siga, og fólkið hjá sjahinum vórðu studl- aði frá amerikanskari síðu. í In- donesien varð flogskiparin Alien L. Pope skotin niður aftaná, at hann við sínum B-26 ílogfari bumbað cin Fflogvoli á oynni Ambon. Pope leyp út í fallskyggji, men tikin fil fanga av monnum hjá Sukarono. Sostatt var tað ringt hjá USA at løgdu uppí hevði varð nokta at teir ikki innanlendis stríð. Í Guatemala hevdi CIA nógv at síga í kvettinum sum førdi til, at forsetin Jacob Arbenz fall, og Í >Bay of Pigs« í april 1961 vórðu teir amerikousku dreymarnir um at koyra Castro frå til stórt vón- Men samtíðis kom fram á heyði spælt brot. hvorjum stigi CIA sítt egna spæl millum teir ku- bansku flóttarmenninar og lumpa teir. hovdu ligið í venjingarlegu í Mið-Amerika fingu tað uppfatan, at teir vildu verða fult út stuðlaðir av US Cubanarnir, ið USA. og at teir skuldu verða stuðlaðir av flogførum líka so væl sum við hermonnum, tå ið innrásin var komin í gongd. B-26 flogfor sum vórðu flogin av flóttar-kuban- arum og av amerikanskum CIA- flogskiparum lupu å Kuba, men CIA fekk hetta álopið at síggja soleiðis út, at tað bara vóru ku- bansk flogfor við kubanskum flogskiparum, ið tóku lut í bumb ingini, og somu søgu fekk vara- uttanríkisráðharrin Harland Clev- eland at vita, tå ið hann spurdi fregnartænastuna um =hending- ina. Hin kendi amerikanski flogskip- arin Gary Powers var vid sínum U-2-flogfari, eftir boðum frá CTA, eina njósnaraferð yvir Sov- jetsamveldinum, íá ið flogfar nidurskotid i hansara varð 1960. Røduna til ta 20. kongressina í 1956, sum Khrutsjov helt. kláraði CIA at fáa fatur í. Í Laos í Burma, í Sudur-Vietnam og mon (Framhald á 4. síðu)